۱۰ فیلم پرهزینه دنیای سینمایی مارول و مقدار فروش آن‌ها در گیشه در مقایسه با بودجه

با توجه به اینکه دنیای سینمایی مارول یکی از محبوب‌ترین فرانچایزهای تاریخ سینماست و بعضی از پرفروش‌ترین فیلم‌های تاریخ را در کارنامه دارد، کاملاً منطقی است که با افزایش موفقیت این مجموعه، بودجه‌های بسیار سنگینی هم صرف تولید فیلم‌هایش شود. در برخی موارد، این سرمایه‌گذاری‌ها نتیجه‌ای فوق‌العاده داشته‌اند؛ مثل Avengers: Endgame. اما در مواردی دیگر، متأسفانه بازدهی لازم را نداشته‌اند.

گاهی مارول بودجه‌ای عظیم صرف ساخت یک فیلم می‌کند و آن اثر برای مدتی به پرفروش‌ترین فیلم تاریخ تبدیل می‌شود. اما در مواردی هم همین هزینه‌های سنگین منجر به ضررهای مالی قابل‌توجهی می‌شوند. فارغ از موفقیت یا شکست تجاری، تردیدی نیست که کمتر استودیویی به اندازه MCU حاضر است چنین مبالغ هنگفتی را خرج پروژه‌هایش کند. فیلم‌های این فهرست، گران‌ترین آثار تاریخ دنیای سینمایی مارول تا امروز هستند.

۱۰ – Thor: Love and Thunder (2022)

۲۵۰ میلیون دلار

شاید برای بعضی عجیب باشد که یکی از ضعیف‌ترین فیلم‌های مارول، در عین حال یکی از پرهزینه‌ترین آثار این استودیو هم هست. بودجه ۲۵۰ میلیون دلاری Thor: Love and Thunder برخلاف بسیاری از فیلم‌ها، واقعاً روی پرده سینما به چشم نمی‌آید. این فیلم ساخته تایکا وایتیتی به‌خاطر کیفیت بسیار ضعیف جلوه‌های ویژه‌اش به‌شدت مورد انتقاد قرار گرفت؛ انتقادهایی که اغلب کاملاً به‌جا بودند. در لحظات زیادی، تصاویر آن‌قدر غیرقابل‌باور هستند که ناخواسته خنده‌دار به نظر می‌رسند.

با وجود فروش ۷۶۰٫۹ میلیون دلاری در گیشه، این موفقیت مالی نتوانست فیلم را از نقدهای منفی نجات دهد. در نتیجه، هرچند از نظر تجاری تا حدی موفق بود، اما این فیلم از نظر منتقدان یک شکست محسوب شد. همین واکنش‌های منفی احتمالاً در تصمیم تایکا وایتیتی برای بازنگشتن به قسمت پنجم مجموعه ثور نقش داشته؛ تصمیمی که بسیاری آن را به نفع این فرانچایز می‌دانند.

۹ – Black Panther: Wakanda Forever (2022)

۲۵۰ میلیون دلار

در مقابل فیلم قبلی، فیلم دیگری با بودجه ۲۵۰ میلیون دلاری از مارول وجود دارد که هم در گیشه و هم در میان منتقدان بسیار موفق‌تر عمل کرد: Black Panther: Wakanda Forever. پس از درگذشت تلخ چادویک بوزمن، نگرانی‌های زیادی درباره آینده این دنباله وجود داشت. مخاطبان و منتقدان نمی‌دانستند آیا ادامه پلنگ سیاه بدون او امکان‌پذیر است یا اینکه استودیو تصمیم می‌گیرد نقش تی‌چالا را به بازیگر دیگری بسپارد یا نه. خوشبختانه مسیری که انتخاب شد، هم به فیلم احترام گذاشت و هم به احساسات مخاطبانی که همراه با گروه سازنده در سوگ بوزمن بودند.

Black Panther: Wakanda Forever ادای دینی تأثیرگذار به بوزمن و میراث اوست و در عین حال فیلمی قدرتمند و احساسی محسوب می‌شود. هرچند بخش میانی فیلم کمی افت ریتم دارد، اما در مجموع اثری بسیار خوش‌ساخت است و یکی از بهترین فیلم‌های دوران پس از انتقام‌جویان: پایان بازی به‌شمار می‌رود. موسیقی متن فوق‌العاده آن، ساخته لودویگ گورانسون که بار دیگر به پروژه بازگشته، نیز یکی از نقاط قوت برجسته فیلم است.

۸ – Eternals (2021)

۲۷۲٫۶ میلیون دلار

Eternals نه‌تنها با استقبال چندانی از سوی طرفداران و منتقدان روبه‌رو نشد، بلکه خود مارول هم از نتیجه کار راضی نبود. این فیلم از سوی مجله فوربس به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شکست‌ها در میان ۳۰ فیلم دنیای سینمایی مارول توصیف شد و بسیاری آن را اثری با بودجه بیش از حد لازم دانستند. فروش جهانی فیلم هم تنها ۴۰۲ میلیون دلار بود که برای چنین پروژه‌ای رقم ناامیدکننده‌ای محسوب می‌شود.

ناکامی Eternals تا حدی ناراحت‌کننده است، چون کلویی ژائو کارگردانی بسیار توانمند بوده و فیلم‌هایی مثل Nomadland را در کارنامه دارد. اگر دیدگاه او بهتر به زبان سینمایی دنیای سینمایی مارول ترجمه می‌شد، نتیجه می‌توانست کاملاً متفاوت باشد. با وجود تمام انتقادات، فیلم از نظر فنی کیفیت بالایی دارد و برخی عناصر آن تحسین‌برانگیز هستند؛ برای مثال، قدرت‌های شخصیت ماکاری با بازی لورن ریدلاف یکی از بهترین نمایش‌های سرعت فوق‌العاده در سینمای ابرقهرمانی محسوب می‌شود. بازی بازیگران هم در مجموع قابل‌توجه است، هرچند این نکات مثبت نتوانستند فیلم را از شکست کلی نجات دهند.

۷ – The Marvels (2023)

۳۷۴ میلیون دلار

اگر یک نکته قطعی باشد، این است که مارول پس از Avengers: Endgame از نظر منتقدان و مالی دچار افت شد. در سال ۲۰۲۳، این استودیو با دنباله Captain Marvel یعنی The Marvels یکی از بزرگ‌ترین ضررهای مالی تاریخ خود را تجربه کرد. این فیلم با بودجه ۳۷۴ میلیون دلاری، تنها ۲۰۶ میلیون دلار فروش داشت؛ رقمی که وقتی در نظر بگیریم هزینه‌های بازاریابی معمولاً در بودجه تولید لحاظ نمی‌شوند، حتی فکر کردن به آن هم دردناک است.

با این حال، بسیاری معتقدند The Marvels شایسته چنین برخوردی نبود. آیا فیلم بی‌نقص است؟ قطعاً نه، اما آن‌قدرها هم بد نیست که این حجم از واکنش منفی را توجیه کند. بخش زیادی از این انتقادات به گروهی نسبت داده می‌شود که دیدگاه‌های ناعادلانه‌ای نسبت به خود شخصیت و بری لارسون دارند. امتیاز مخاطبان فیلم در راتن تومیتوز برابر با ۷۹ درصد و امتیاز منتقدان ۶۳ درصد است؛ آماری که نشان می‌دهد دست‌کم با فیلمی سرگرم‌کننده طرف هستیم که شایسته چنین شکست مالی سنگینی نبوده. ضمن اینکه ایده تبادل قدرت میان سه شخصیت اصلی، نوآورانه است و صحنه‌های مبارزه را به یکی از جذاب‌ترین بخش‌های دوران پس از انتقام‌جویان: پایان بازی تبدیل می‌کند.

۶ – Avengers: Infinity War (2018)

حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار

اگر از شکست‌های مالی مارول فاصله بگیریم، Avengers: Infinity War یکی از بزرگ‌ترین موفقیت‌های تاریخ این استودیو و به‌باور بسیاری بهترین فیلم مجموعه انتقام‌جویان است. این فیلم بخش اول از پایان‌بندی Infinity Saga محسوب می‌شود و دستاوردی عظیم برای برادران روسو به‌عنوان کارگردانان آن است. روی کاغذ، هماهنگ‌کردن چنین داستانی با این تعداد شخصیت نباید جواب می‌داد، اما نتیجه نهایی نمونه‌ای عالی از استفاده درست از بودجه‌ای عظیم، در حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار، است.

جنگ ابدیت از این بودجه برای مدیریت گروهی بسیار بزرگ از شخصیت‌های اصلی در کنار صحنه‌های اکشن عظیم استفاده می‌کند. شخصیت ثانوس با بازی جاش بروین کاملاً به‌صورت CGI ساخته شده و در عین حال بسیار باورپذیر و ترسناک از کار درآمده است. این فیلم از نظر جلوه‌های ویژه یکی از بهترین آثار MCU و حتی سینمای ابرقهرمانی به‌شمار می‌رود و در نهایت با فروش جهانی حدود ۲ میلیارد دلار، به موفقیتی خیره‌کننده دست یافت.

۵ – Doctor Strange in the Multiverse of Madness (2022)

۴۱۴٫۹ میلیون دلار

این سؤال مطرح می‌شود که چرا مارول پس از پایان Infinity Saga، بودجه‌های هنگفتی را صرف فیلم‌هایی با کیفیت متوسط کرد. پاسخ دقیقی وجود ندارد، اما Doctor Strange in the Multiverse of Madness نمونه روشنی از این وضعیت است. با وجود داستانی نسبتاً ضعیف و تفرقه‌انداز، این دنباله دکتر استرینج از نظر بصری فوق‌العاده به نظر می‌رسد، به‌ویژه در مقایسه با برخی آثار فاز چهار و پنج. این جلوه بصری چشمگیر را می‌توان به حضور سم ریمی، کارگردان سه‌گانه Spider-Man، نسبت داد.

ریمی به‌خوبی می‌داند چگونه بودجه را خرج کند تا نتیجه روی پرده درخشان باشد. تجربه او در مجموعه Spider-Man نشان داده که ترکیب هوشمندانه جلوه‌های عملی و CGI حتی سال‌ها بعد هم کیفیت خود را حفظ می‌کند. در این فیلم هم در اختیار داشتن بیش از ۴۰۰ میلیون دلار بودجه، قطعاً بی‌تأثیر نبوده است. بنابراین، هرچند Doctor Strange in the Multiverse of Madness فیلمی بی‌نقص نیست و همه آن را دوست ندارند، اما تصمیمات کارگردانی ریمی شایسته تحسین است و هزینه‌های سنگین فیلم به‌وضوح روی پرده دیده می‌شود.

۴ – Avengers: Endgame (2019)

حدود ۳۵۶ تا ۴۷۵ میلیون دلار

با توجه به میزان فروش و عظمت نمایشی که ارائه داد، شاید عجیب باشد که Avengers: Endgame گران‌ترین فیلم تاریخ مارول نیست. این تعجب در واقع نشان‌دهنده مدیریت فوق‌العاده بودجه توسط برادران روسو است که توانستند اثری خلق کنند که حالا جایگاه تاریخی پیدا کرده است.

رسیدن از بودجه‌ای در بازه ۳۵۶ تا ۴۷۵ میلیون دلار به عنوان پرفروش‌ترین فیلم تاریخ سینما (هرچند برای مدتی، تا زمانی که Avatar دوباره صدرنشین شد) مسیری شگفت‌انگیز است. Endgame می‌توانست اثبات کند که مارول برای موفقیت، لزوماً نیازی به خرج‌کردن فراون و بیش‌ازحد ندارد؛ بلکه کافی است فیلم خوبی بسازد. از بسیاری جهات، پایان بازی اوج مطلق MCU بود و این‌که بدون فشار مالی غیرقابل‌تحمل به چنین جایگاهی رسید، دستاوردی واقعاً قابل‌توجه محسوب می‌شود.

۳ – Ant-Man and the Wasp: Quantumania (2023)

۴۷۶٫۱ میلیون دلار

متأسفانه Ant-Man and the Wasp: Quantumania یکی دیگر از نشانه‌های این است که مارول پس از Avengers: Endgame سرمایه‌گذاری‌هایش را در مسیر درستی انجام نمی‌داد. البته این توجیه وجود دارد که این فیلم قرار بود نسخه کانگ فاتح با بازی جاناتان میجرز را که پیش‌تر در Loki معرفی شده بود، به‌طور جدی وارد دنیای سینمایی مارول کند. با این حال، سرمایه‌گذاری عجیب ۴۷۶٫۱ میلیون دلاری در سومین فیلم مرد مورچه‌ای به‌هیچ‌وجه نتیجه مطلوبی به همراه نداشت.

به‌طور خلاصه، نتیجه مطلوب این حجم از هزینه اصلاً روی پرده دیده نمی‌شود. جلوه‌های ویژه فیلم کاملاً ناپایدار هستند؛ گاهی قابل‌قبول به نظر می‌رسند و لحظه‌ای بعد شبیه یک سریال تلویزیونی ارزان‌قیمت می‌شوند که کاملاً جلوی پرده سبز فیلم‌برداری شده است. سخت می‌شود باور کرد که چنین تلاشی، بودجه‌ای حتی بیشتر از Avengers: Infinity War داشته، اما نتیجه نهایی به‌مراتب ضعیف‌تر از آن فیلم از آب درآمده است.

۲ – Avengers: Age of Ultron (2015)

حدود ۴۴۴ تا ۴۹۵٫۲ میلیون دلار

با وجود اینکه Avengers: Age of Ultron کم‌طرفدارترین فیلم مجموعه Avengers به شمار می‌رود، همچنان فیلم خوبی است؛ البته فیلمی بسیار پرهزینه. این دنباله با بودجه‌ای بین ۴۴۴ تا ۴۹۵٫۲ میلیون دلار ساخته شد و شاید از نظر کیفیت کمی بالاتر از متوسط ارزیابی شود، اما این موضوع به‌هیچ‌وجه بازتاب‌دهنده میزان سودی نیست که مارول از آن به دست آورد.

فروش جهانی انتقام‌جویان: عصر اولتران به رقم عظیم ۱٫۴ میلیارد دلار رسید؛ سودی قابل‌توجه که اگرچه به فروش Avengers: Endgame نمی‌رسد، اما همچنان دستاورد بزرگی محسوب می‌شود، به‌ویژه با توجه به بازخوردهای نه‌چندان درخشان منتقدان و طرفداران. ماهیت ماجراجویانه و جهان‌گردانه این فیلم احتمالاً نقش مهمی در فروش بالای آن داشته، چرا که برای مخاطبان بین‌المللی جذابیت بیشتری ایجاد کرد.

۱ – Deadpool & Wolverine (2024)

۵۳۳٫۷ میلیون دلار

پیش از اکران Deadpool & Wolverine، بحث‌های زیادی در اینترنت جریان داشت درباره اینکه آیا این فیلم یک شکست کامل خواهد بود یا یک موفقیت بزرگ. تا زمانی که رده‌بندی سنی بزرگسال آن تأیید نشد، بسیاری تردید داشتند که آیا مارول جرئت حفظ خشونت و لحن بی‌پرده فیلم‌های قبلی ددپول را در این فیلم خواهد داشت یا نه. حتی پس از مشخص‌شدن این موضوع هم تردیدها ادامه داشت.

خوشبختانه ددپول و وولورین فیلم بسیار موفقی از کار درآمد، اما با توجه به هزینه سرسام‌آورش، برای موفق تلقی‌شدن نیاز به فروش بسیار بالایی داشت. تا ژانویه ۲۰۲۶، سومین فیلم مجموعه Deadpool با بودجه‌ای فراتر از نیم میلیارد دلار به پنجمین فیلم پرهزینه تاریخ سینما تبدیل شده است. در نهایت، کیفیت بالای فیلم باعث شد فروش ۱٫۳ میلیارد دلاری را تجربه کند؛ رقمی که به‌راحتی هزینه ۵۳۳ میلیون دلاری آن را جبران کرد.