هشتمین انتخابات پارلمانی بلغارستان در پنج سال گذشته با پیروزی قاطع حزب «بلغارستان پیشرو» به رهبری رئیسجمهور پیشین، رومن رادف، به پایان رسید. رادف نخستوزیر بعدی این کشور خواهد بود.
اگرچه نظرسنجیها پیش از انتخابات پیروزی او را پیشبینی کرده بودند، اما انتظار چنین اختلاف بزرگی را نداشتند. با شمارش ۹۸.۳ درصد آرا تا روز دوشنبه، آمار رسمی نشان میدهد حزب رادف ۴۴.۷ درصد آرا را به دست آورده و احتمالاً حدود ۱۳۰ کرسی از مجموع ۲۴۰ کرسی پارلمان را تصاحب خواهد کرد. این حزب میانهچپ فاصله زیادی با رقبا دارد و همین موضوع امیدها برای تشکیل دولتی باثباتتر پس از سالها ائتلافهای شکننده و انتخاباتهای پیاپی را افزایش داده است. با این حال، پرسشهایی درباره سیاست خارجی رادف و تأثیر پیروزی او بر جایگاه بلغارستان در اتحادیه اروپا و ناتو همچنان مطرح است.
رومن رادف کیست؟
رادف ۶۲ ساله نزدیک به یک دهه رئیسجمهور بلغارستان بود و در ژانویه امسال برای نامزدی در انتخابات نخستوزیری از سمت خود کنارهگیری کرد. این فرمانده پیشین نیروی هوایی خود را بهعنوان چهرهای خارج از ساختار قدرت معرفی کرده و میگوید قصد دارد کشور را از «مدل حکمرانی الیگارشیک» پاک کند؛ موضوعی که در بحبوحه نارضایتی گسترده از فساد و بیثباتی سیاسی در این کشور ۶.۶ میلیون نفری مطرح شده است.
در سال ۲۰۲۵، رادف از اعتراضات ضدفساد حمایت کرد که به سقوط دولت مورد حمایت محافظهکاران به رهبری نخستوزیر پیشین، روسن ژلیازکوف، انجامید. او از رأیدهندگان خواست برای مقابله با خرید رأی، مشارکت گسترده داشته باشند. در یک تجمع انتخاباتی پیش از انتخابات در هفته گذشته نیز وعده داد «مدل فاسد و الیگارشیک حکمرانی» را از قدرت سیاسی حذف کند.
موضع رادف در سیاست خارجی توجه زیادی در اروپا جلب کرده است. او اگرچه بهطور علنی حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ را محکوم کرده، اما با ارسال کمک نظامی به اوکراین مخالفت کرده و خواستار ازسرگیری «روابط عملی با روسیه بر پایه احترام متقابل و رفتار برابر» شده است. رادف همچنین با توافق دفاعی ۱۰ ساله میان بلغارستان و اوکراین که در ماه مارس امضا شد، مخالفت کرده است.
او همچنین با وجود تحریمهای اتحادیه اروپا علیه نفت روسیه و تصمیم این اتحادیه برای توقف کامل واردات انرژی از روسیه تا سال ۲۰۲۷، خواهان ازسرگیری واردات روسیه به اروپا شده است. همین مواضع باعث شده منتقدان او را «طرفدار روسیه» بنامند. با این حال، رادف میگوید رویکردش صرفاً عملگرایانه است.
او در مصاحبهای با مارتین کاربوفسکی، روزنامهنگار بلغاری، گفت: «ما تنها عضو اتحادیه اروپا هستیم که هم اسلاو و هم ارتدوکس شرقی است. میتوانیم حلقهای بسیار مهم در این سازوکار برای احیای روابط با روسیه باشیم.»
پس از انتخابات، روسیه پیروزی رادف را تبریک گفت. دمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، روز دوشنبه اعلام کرد: «ما تحت تأثیر اظهارات آقای رادف و برخی دیگر از رهبران اروپایی قرار گرفتهایم که تمایل خود را برای حل مسائل از طریق گفتوگوی عملگرایانه نشان دادهاند.»
در اروپا، برخی رادف را منتقد اتحادیه اروپا میدانند، زیرا او به برخی سیاستهای این اتحادیه، از جمله اتکا به انرژیهای تجدیدپذیر و پذیرش یورو توسط بلغارستان، انتقاد کرده است. او در یک تجمع انتخاباتی گفت: «ائتلاف حاکم، یورو را بدون پرسیدن نظر شما وارد بلغارستان کرد. حالا وقتی قبضهایتان را پرداخت میکنید، به یاد داشته باشید کدام سیاستمداران به شما وعده داده بودند عضو باشگاه ثروتمندان خواهید شد.»
او پس از پیروزی به خبرنگاران گفت: «بلغارستان قوی و اروپای قوی به تفکر انتقادی و عملگرایی نیاز دارند. اروپا قربانی جاهطلبی خود برای تبدیل شدن به رهبر اخلاقی در جهانی با قواعد جدید شده است.»
با این حال، رادف اعلام کرده آماده همکاری با احزاب طرفدار اروپا در موضوعاتی مانند اصلاحات قضایی است و تأکید کرده بلغارستان «در مسیر اروپایی خود ادامه خواهد داد». پس از پیروزی او، اورسولا فون در لاین، رئیس کمیسیون اروپا، گفت: «بلغارستان عضوی پرافتخار از خانواده اروپاست و نقش مهمی در مقابله با چالشهای مشترک ما دارد.»
این نتیجه تا چه اندازه مهم است؟
از سال ۲۰۲۱، بلغارستان چندین دولت را تجربه کرده که بسیاری از آنها بهدلیل اعتراضات یا اختلافات پارلمانی سقوط کردهاند. نتیجه این انتخابات نشان میدهد حزب رادف با حدود ۴۴ درصد آرا فاصله زیادی با حزب راستمیانه GERB به رهبری نخستوزیر پیشین، بویکو بوریسوف، که ۱۳.۴ درصد آرا را کسب کرده، و ائتلاف اصلاحطلب PP-DB با ۱۲.۷ درصد رأی دارد.
این اختلاف بسیار بیشتر از پیشبینی نظرسنجیها بود. طبق نظرسنجی مؤسسه Alpha Research در روز جمعه هفته گذشته، انتظار میرفت حزب رادف تنها ۳۴.۲ درصد آرا را کسب کند و پس از آن حزب GERB-UDF به رهبری بوریسوف با ۱۹.۵ درصد قرار گیرد؛ موضوعی که باعث شده بود تحلیلگران تشکیل دولت ائتلافی را محتمل بدانند.
با وجود کسب اکثریت قاطع، رادف هنوز تشکیل ائتلاف با احزاب کوچکتر را رد نکرده و گفته است: «ما آمادهایم گزینههای مختلف را بررسی کنیم تا بلغارستان بتواند یک دولت منظم و باثبات داشته باشد.»
این انتخابات پس از آن برگزار شد که دولت ژلیازکوف در ماه دسامبر، در آستانه رأی عدم اعتماد، اعلام کرد استعفا خواهد داد. کارزار انتخاباتی عمدتاً بر فشارهای هزینههای زندگی، فساد و مسائل اقتصادی متمرکز بود و بسیاری از رأیدهندگان از نبود گزینههای سیاسی معتبر ابراز نارضایتی کردند.
نقش رادف بهعنوان نخستوزیر چه خواهد بود؟
اگرچه رومن رادف بیشتر بهعنوان رئیسجمهور شناخته میشود، اما این سمت در نظام سیاسی بلغارستان عمدتاً جنبه تشریفاتی دارد.
رئیسجمهور بهعنوان رئیس کشور عمل میکند، نماد وحدت ملی است و در سیاست خارجی نقش دارد؛ اما قدرت اجرایی عمدتاً در اختیار نخستوزیر و کابینه اوست.
نخستوزیر وزیران کابینه را منصوب میکند، دستورکار دولت را تعیین میکند و نماینده اصلی بلغارستان در امور بینالمللی، از جمله در نهادهایی مانند اتحادیه اروپا و ناتو است.
نخستوزیر تا زمانی در قدرت باقی میماند که یا خود استعفا دهد یا از طریق رأی عدم اعتماد از سمت خود برکنار شود.
بدون نظر