پژوهش جدید هشدار میدهد که حتی یک بار مصرف کوکائین نیز میتواند تا دو هفته به سلولهای مغزی آسیب برساند. نتایج آزمایشهای جدید روی موشهایی که تنها یک بار در معرض کوکائین قرار گرفته بودند، نشان داد سلولهای مغزی موسوم به نورونهای دوپامین در بخش میانی مغز، در برخی موارد تا ۱۴ روز دچار تغییرات گسترده شدند.
این ناحیه از مغز نقش مهمی در احساس پاداش، انگیزه و شکلگیری رفتارهای اعتیادآور دارد. پژوهشگران آلمانی و آمریکایی همچنین معتقدند که حتی یک بار مصرف کوکائین میتواند باعث تغییر در ساختار ژنتیکی سلولهای مهم مغز شود، تغییری که ممکن است عملکرد این سلولها را تحت تأثیر قرار دهد.
کارشناسان میگویند یافتههای جدید این تصور را که مصرف تفریحی و گهگاهی کوکائین میتواند بیضرر باشد، به چالش میکشد؛ چرا که حتی یک بار مصرف این ماده نیز ممکن است خطر ابتلا به اعتیاد را افزایش دهد. پروفسور آنا پومبو، متخصص زیستشناسی ژنوم در دانشگاه جانز هاپکینز آمریکا و یکی از نویسندگان این پژوهش، میگوید:
نتایج ما نشان میدهد که حتی یک بار قرار گرفتن در معرض کوکائین میتواند ژنوم این سلولهای مهم مغزی را دوباره برنامهریزی کند.
اینکه تغییرات گستردهای را پیدا کردیم که تا دو هفته ادامه داشتند، غیرمنتظره بود و نشان میدهد این ماده مخدر میتواند یک اثر زخممانند طولانیمدت در ژنوم سلولهای مغز بر جای بگذارد.
به گفته این پژوهشگر، این تغییرات ماندگار ممکن است مغز را برای واکنش شدیدتر در برابر مصرف دوباره کوکائین آماده کنند، موضوعی که میتواند توضیح دهد چرا مغز در برابر اعتیاد به این ماده آسیبپذیر میشود.
پژوهشگران تأکید کردند که هنوز باید مشخص شود این تغییرات مغزی تا چه مدت ادامه پیدا میکنند. آنها میخواهند بدانند آیا این تغییرات دائمی هستند یا سلولهای مغز با گذشت زمان توانایی بازگشت به حالت طبیعی را داراست. همچنین بررسی اینکه این تغییرات دقیقاً چگونه خطر اعتیاد را افزایش میدهند، به تحقیقات بیشتری نیاز دارد.
در این مطالعه، محققان از روشی به نام معماری ژنوم استفاده کردند، روشی که نشان میدهد مواد ژنتیکی چگونه درون سلولها سازماندهی شدهاند. مقایسه موشهایی که در معرض کوکائین قرار گرفته بودند با موشهای سالم نشان داد ساختار نورونهای دوپامین در بخش میانی مغز، تغییرات گستردهای پیدا کرده است. این تغییرات ۲۴ ساعت پس از مصرف به بیشترین میزان خود رسید، اما در برخی موشها تا دو هفته بعد نیز همچنان قابل مشاهده بود.
پژوهشگران همچنین دریافتند سلولهای آسیبدیده، مولکولهای پیامرسان بیشتری به نام نوروپپتید تولید میکنند، موادی که در انسان با فرآیند اعتیاد ارتباط دارند. در مقابل، فعالیت برخی ژنهایی که برای عملکرد طبیعی سلولهای مغزی ضروری هستند، کاهش یافته بود. نتایج کامل این تحقیق قرار است در همایش فدراسیون انجمنهای علوم اعصاب اروپا در سال ۲۰۲۶ در بارسلونا ارائه شود.
کوکائین مادهای بسیار اعتیادآور است که با مشکلاتی مانند اضطراب و بدبینی شدید در مصرفکنندگان ارتباط دارد و در بلندمدت میتواند باعث آسیب قلبی، مشکلات جنسی و اختلالات سلامت روان شود. پروفسور کریستینا دالا، متخصص داروشناسی در دانشگاه ملی و کاپودیستریای آتن که در این پژوهش نقشی نداشته، میگوید:
مصرف کوکائین یک مشکل جدی و رو به رشد در سراسر جهان است. ما باید تأثیرات این ماده و چگونگی شکلگیری اعتیاد را بهتر درک کنیم، اما بررسی دقیق این فرآیندها در مغز انسان تقریباً غیرممکن است؛ به همین دلیل از مدلهای حیوانی مانند موشها استفاده میکنیم.
این یافتهها تصور بیضرر بودن مصرف گهگاهی کوکائین را به چالش میکشند، زیرا نشان میدهند حتی یک بار مصرف نیز میتواند مغز را تغییر داده و احتمال اعتیاد در آینده را افزایش دهد.
بررسی دقیقتر این تغییرات میتواند به ما کمک کند بفهمیم چرا برخی افراد نسبت به دیگران بیشتر در معرض ابتلا به اعتیاد قرار دارند.
این تحقیقات همچنین میتواند راههای جدیدی برای درمان اعتیاد پیدا کند.
بدون نظر