خواجه ها چه کسانی بودند و چه قدرتی در دربار پادشاهان قاجار داشتند؟

خواجه ها چه کسانی بودند و چه قدرتی در دربار پادشاهان قاجار داشتند؟

سریال جیران بار دیگر نام خواجه ها و قدرت آن ها در دربار پادشاهان را بر سر زبان ها انداخت. اما خواجه کیست؟ چرا به مردان حرمسراها خواجه می گفتند؟ چطور مردان را خواجه می کردند و خواجه کردن یعنی چه؟

خواجه در ابتدا به معنای بزرگ، سرور، آقا و کدخدا استفاده می‌شد. از آنجایی که کسی که به مراقبت حرمسرای شاهان گماشته می‌شد، در واقع بزرگ و سرپرست حرمسرا بود، به آن خواجه حرم می‌گفتند. اما به مرور زمان شاهان که نگران دفاع از ناموس و حفظ امنیت حرمسرای خود بودند، برای سرپرستی حرمسرای خود از مردان اخته استفاده می‌کردند و از همین روی اخته بودن هم به معانی خواجه اضافه شد.

خواجه کیست و چرا به آن ها خواجه می گفتند؟

در میان خدمتکاران، خواجه ها نسبت به بقیه نفوذ بیشتری داشتند. زنان حرمسرا با آنکه در فضایی بسته زندگی می‌کردند، اما گاه با اعمال نفوذ یا توطئه‌هایشان و همکاری خواجه ها توانستند موفق به برکناری پادشاهی شوند.

در زمان قاجار، مردم در شهرهای بزرگ، مخصوصا در تهران، برای ورود به دربار، حرمسرای شاه و شاهزادگان و سایر بزرگان در قالب کنیز، غلام و خواجه درمی‌آمدند. برای هر دختر شاه به محض تولد یک دده (پرستار) و یک خواجه در نظر گرفته می شد تا او را بزرگ کرده و کمکش کنند. خیلی ها، مخصوصا آنهایی که به دنبال جلب توجه شاه و سایر مردان قدرتمند بودند، برای به دست آوردن موقعیت بهتر و قدرتمندتر شدن، هرجا زنی زیبا می دیدند مهم نبود که چه شرایطی دارد، او را به خواجه حرمسرا معرفی می کردند تا وارد دربار شود.

خواجه چیست؟

خواجه ها چه کسانی بودند و چه جایگاهی در دربار داشتند؟

خواجه ها را در اوایل نوجوانی، بین هفت تا ۱۰ سالگی اخته می کردند و بدین ترتیب بعد از اخته کردن به آن ها خواجه، اخته یا آغا می‌گفتند. ظاهر آنها بیشتر زنانه بود و سنشان از ظاهرشان قابل تشخیص نبود. این خواجگان هم از اسیران سیاه پوستان آفریقایی و هم سفید پوستان قفقازی بودند. بعض اوقات خلافکاران و مجرمینی که تجاوز انجام داده بودند، اخته می شدند. پس از اخته شدن، اگر زنده می ماندند زندگی به کامشان می شد. چرا که داشتن خواجه سفید پوست عنصری تجملی در دربار به حساب می آمد.

قیمت یک خواجه حداقل سه برابر سایر غلامان بود. خواجه­ باشی و سر خواجه ­ها اغلب درآمد خوبی داشتند و حقوق خوبی دریافت می کردند. آن ها نه تنها اتاقی در اندرونی که خانه ای هم در شهر داشتند. ناصرالدین شاه در نهایت پس از مرگ خواجه ها صاحب دارایی های آنها می شد، در نتیجه در رسیدگی به آنها کم نمی گذاشت.

خواجه چیست؟

خواجه‌ ها در خدمت زنان حرمسرا

در دوران ناصرالدین شاه، تعداد خواجه های حرمسرا به بیش از ۹۰ نفر می‌رسید و شاه خودش هفت خواجه ویژه داشت که از میان آنها می‌توان به آغا بشیر، آغا محمدخان و آغا غلامعلی اشاره کرد. آغا بشیر که از او به عنوان خواجه اول ناصرالدین شاه یاد می‌شود از جایگاه ویژه‌ای برخوردار بود و علی‌رغم قانونی که برای منع زن گرفتن خواجه‌ ها وجود داشت، پس از مرگ محمدشاه، یکی از زیباترین زنان او را به همسری انتخاب کرد.

وظیفه خواجه سرایان محافظت از حیاطی بود که مخصوص زنان بود و اغلب همانجا زندگی می کردند. ریاست خواجه ها با یک نفر سر خواجه بود و خود این سرخواجه ها زیر دست آغاباشی، رئیس حرمسرا و خواجه ها بودند. تعداد خواجگانی که در خدمت زنان حرمسرا بودند بستگی به این داشت که آن زن تا چه حد مورد علاقه و محبت شاه قرار داشت. اکثر خانم های دربار یک تا دو خواجه داشتند؛ البته زنان درجه سه حرمسرا، خواجه نداشتند.

خواجگان دربار ناصرالدین شاه کلیددار خزانه سلطنتی بودند و همچنین وظیفه مراقبت از غذای شاه را بر عهده داشتند.

خواجه چیست؟

آغا بهرام، خواجه محبوب جیران

آغا بهرام خواجه مخصوص جیران، سوگلی محبوب ناصرالدین شاه بود که ارج و قربی بیش از سایر خواجگان نزد شاه داشت. او که ظاهری به مراتب زشت‌تر از بقیه خواجه ها داشت از نزدیکی به شاه استفاده می‌کرد و گاه برای آنکه حرف زنانی از حرمسرا که برای مدت طولانی موفق به دیدار با شاه نمی‌شدند، به او برساند، انعام ویژه‌ای از این زن‌ها می‌گرفت.

بیشتر بخوانید:

سارای گرجی واقعی کیست؟ خدمتکار سریال «جیران» که تبدیل به ملکه ای قدرتمند شد

جیران واقعی کیست؟ داستان زندگی همسر محبوب و قدرتمند ناصرالدین شاه

مطالب مرتبط
مطالب دیگر از همین نویسنده
مشاهده بیشتر
دیجیاتو
۴۰ نظر

ورود

  • احمد خرداد ۹, ۱۴۰۱

    خاک برسرتان بااین کارها کشور و عقب نگه داشتن مگرکدام کشوزاوروپایی انگلیس فرانسه آلمان وغیره حرم سراوخواجه داشتن اوروپاییها به فکرتوسعه وکشف علوم جدید بودن اینها درفکرخواجه وحرمسراایرانی ذاتش خرابه .

    • مهدی مهدی خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      طرف هزارتا فحشتون میده نظرشو صاف میذارید جلو چشم، اونوقت نظرمارو میذارید سرشاخه درخت

    • Unknown خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      برادر من حرمسرا که الان دیگه نیست
      به تاریخ پیوست و بد نبود در موردش دونستیم
      حالا مثلا همون اروپا باید در مورد حرمسرا تحقیق کنه یا مقاله بنویسه که با سر میری میخونی و صد بار تشکر میکنی!
      ایرانی ها ذاتشون خراب نیست. تو ذاتت خرابه

    • شجاع خرداد ۱۲, ۱۴۰۱

      لطفاً کمی مودب باش

  • امیر خرداد ۹, ۱۴۰۱

    واقعا باعث تأسف است این افراد با همچین سوادی چگونه در رسانه ای هرچند زرد مطلب می نویسند و مقاله از خودشون فقط باید گفت می پاشند عزیز جان خواجه یعنی بزرگ،آقا،سرور،اون چیزی که شما با علاقه ازش نوشتی که گویی احساس همزادپنداری داشتی باهاشون خاجه نوشته می‌شود متوجه شدی حالا شاید بوده باشند خواجه هایی که خاجه بودند

    • مهدی مهدی خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      توخوبی، حالا یه نفر چون خاجه رو نوشت خواجه به تو برخورد آخه خاجه…
      فقط مثلا بلدی دانش خوردکنی که یعنی منم حالیمه،خاجه..
      حالا که شوما خیلی دوستداری ما میگیم ایین بعد صداتکنن خاجو امیر…

    • مهدی مهدی خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      توخوبی داش، مثلا الان خئلی بارته…؟
      حالا این باباییه دلش خواسه جا خاجه بنویسه خواجه، توچرا غیرتی میشی، نکنه توهم خواجه ای خاجه..؟
      ای شیطون، حالی میکنی تو عالم خاجگی

    • محمد خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      تاریخ در ایران پر از اشتباه و تناقض هست مثلاً در همین نوشته جایی نوشته یگی از خواجه ها با زنمحمدشاه ازدواج کرد در حالی که خواجه چگونه میتواند ازدواج کند

    • ایران ویران خرداد ۱۲, ۱۴۰۱

      خواجه به زبان لری ما می‌گفتیم یعنی اخته تخماش میبریدن 😅

      • راننده بی پناه خرداد ۱۳, ۱۴۰۱

        پس در حقیقت میل و غریزه جنسی داشتن اما توان برقرار کردن ارتباط رو نداشتن؟

    • راننده بی پناه خرداد ۱۳, ۱۴۰۱

      الان این خواجه هایی که برای جبران و بقیه زنهای حرامسرا گذاشته بودن،اخته و خارجه بودن ،درسته؟

  • امیر خرداد ۹, ۱۴۰۱

    خوب چرا نظرم را نشر نمی‌دهید در رسانه زردتان احساس بدی بهت دست داد نظرم توهین آمیز بود

  • صادق خرداد ۹, ۱۴۰۱

    چطور فیلم میسازند از این سلطان کثیف قاجار که کاری جز خیانت وزن بارگی نداشت چرا رضاشاه کبیر ناجی ایران فیلم نمیسازند

    • امین خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      یکم عقلتو به کار بنداز آخه پدر امرزیده حکومتی که خودش حکومت پهلوی رو از بین برد میخوای از خوبیای رضا شاه فیلم بسازه چیزی میزنی

      • رضا خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

        رضا شاه خودش خوجه بود

    • محمد خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      تاریخ را غلط به خوردتان دادند چگونه میتوانیم ناصرالدین شاه را با رضاخان قلدر که طی شانزده سال حکومتش چهل و چهار هزار سند بنامش کرد را مقایسه کنی.شاه شهید وقتی شهید شد کل ایران عزادارشد اما وقتی انگلستان با یک تلگراف سه خطی رضاخان را عزل کرد همه مردم شادمانی کردند

      • راننده بی پناه خرداد ۱۳, ۱۴۰۱

        من توی تاریخ خوندم و البته گاها کتابهای تاریخ همین دوره و فیلمهای همین دوره نشون داده که زمانی که رضاخان شاه شد،بخاطر بی عرضگی و زن باره گی شاهان قاجار،قحطی و وبا سراسر ایران رو گرفته بود،بعضی از مردم مثل الان گندم و جو رو احتکار میکردن و به ایرانی های در حال مرگ از قحطی نمیدادن تا به سربازان انگلیس به قیمت خوب بفروشن،هر منطقه ای هم یک عده علیه حکومت قیام کرده کرده بودن،دزدهای سرگردنه و یاغی ها هم که دیگه واویلا کرده بودن،رضا خان یاغی ها و قیام کننده ها رو سرکوب کرد،ملت رو یکپارچه کرد،وبا و قحطی رو طی چند سال از بین برد و چون انگلیس ها دیدن با این وضع ایران از مستعمره اشون جداشه و رضاخان برعلیه اونا بود تبعیدش کردن،دوست عزیز یادتون باشه که هیچ کسی یار خودش رو تبعید نمیکنه،معمولا دشمناشون رو از بین میبرن

    • Unknown خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      ببین رضا شاه بزرگ رو که عمرا ازش فیلم بسازن
      همون بهتر که نسازن
      چون اگر هم بسازن بد جلوه اش میدن
      چرا از یکی مثل نادرشاه نمیسازن؟

    • حرف حسابیه واقعا اینا جز ظلم چکارکردن. چه خاصیتی داشتن بخته کردن یه انسان بخاطر حال ورفاع و امنیت خود ییعنی ضلم درباربریه انسان دیگه خرداد ۱۲, ۱۴۰۱

      بنضرمن بایدازبدی و کارهای کثیفشون بگن تا همه بدانن. چه قوم وطایفه ای کافری بودن… ایرانی ذاتش خرابی نبودازکجا اومده بودن قاجارها خدامیداند.

    • راننده بی پناه خرداد ۱۳, ۱۴۰۱

      چون با نشون دادن رضا شاه و کارهاش ،مردم میفهمن چه حماقتی کردن

  • علی خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    واقعا جای تأسفه از این وحشیا فیلم میسازن حداقل انگلیس و اسپانیا با استعمار کشورای دیگه به فکر توسعه کشور خودشون بودن بعد شاهان قاجاری هم به فکر کمرشون! خاک مملکت رو میفروختن تا برن سفر فرنگ… اونوقت تو جمهوری اسلامی انگشت اتهام همیشه به سمت حکومت پهلویه…

    • Unknown خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

      اگر قرار بود ایران هم با استعمار بره جلو که زبون اصلی دنیا پارسی و پیامبر ها هم زرتشتی زاده بودن…
      ولی اره قبول دارم شاهان قاجار خیلی بی عرضه بودن

    • زهرا خرداد ۱۱, ۱۴۰۱

      سلام
      درست نوشته
      خواجه دو معنی دارد و یکی از معانی همین است که ذکر شده
      من در گذشته هم در این مورد شنیده بودم.

  • مهدی مهدی خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    طرف هزارتا فحشتون میده نظرشو صاف میذارید جلو چشم، اونوقت نظرمارو میذارید سرشاخه درخت

  • رضا بروجی فرزند محبوب خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    خواجه همان خواجه هست خواجها نکه از قفقاز نبوده بلکه خواجه نظاململک خواجه طوسی خواجه سرکردهای دشمنان بوده که اختشان میکردنند شاهان نکه نوکر خودشان نمیکردنند نوکر زنان دربار میزاشتند چون مردانگی انها را ازشان میکردنند برای تحقیر این افراد خواجه دربار یا حرمسرای دربار میکردنند

  • رضا خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    خواجها همیشه دقت کرده باشیم یا ارمنی بودنند یا اریای اصیل فارس زبان از خراسان بوده

  • محمد خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    تاریخ را غلط به خوردتان دادند چگونه میتوانیم ناصرالدین شاه را با رضاخان قلدر که طی شانزده سال حکومتش چهل و چهار هزار سند بنامش کرد را مقایسه کنی.شاه شهید وقتی شهید شد کل ایران عزادارشد اما وقتی انگلستان با یک تلگراف سه خطی رضاخان را عزل کرد همه مردم شادمانی کردند

  • تقی خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    فقط نوشته خواجه خواجه و …اخته .اخته چی هست؟توضیح ساده و روان میدادین.خواجه اخته خواجه خاجه ..گور پدرشون کرده

  • سارا خرداد ۱۰, ۱۴۰۱

    مردای ایرانیو باید همشونو اخته کنن خخخخخ انقد که هیزززن مخصوصا بازیگراشون که هی داره گندکاریاشون رو میشه

  • محمد خرداد ۱۲, ۱۴۰۱

    من هم یک خواجه هستم مسؤلان زود بیاید من را ببرید
    با افتخار یک خواجه رشتی هستم پوستم هم سفید سفید
    شیطون بلا

  • جواهر خرداد ۱۲, ۱۴۰۱

    سارا جون . وفوووور نعمته در ایران. انقدر ناشکری نکن.

  • یاشار دلیر خرداد ۱۳, ۱۴۰۱

    در در بار تورکها از جمله در پنج هزار سال حاکمیت نژاد تورک در ایران همواره خاجگان از بین تاجیکها و آریاییهای مهاجر یا همان فارسها انتخاب میشده پس از اخته شدن به خدمت تورکها در می آمدند مشهور ترینشان خااجه نصیرالدین طوسی، خاجه نظام الملک و غیره بود. به دلیل بیسوادی و اظهارنظر در مورد تاریخ توسط غیرمورخان اراجیف پانفارسی و ایرانشهری توهمی روز بروز بیشتر رسوا میگردد. امروز اثبات تورک بودن ماد و سکاها و خوانش کتیبه دوم در بیستون که به تورکی سکایی است آبرو برای این شیادان نگذاشته است

  • غذیب خرداد ۱۳, ۱۴۰۱

    نویسنده عزیز ، بین املای خاجه ( اخته ) و خواجه ( بزرگ ) تفاوت هست ، دقت کن . ولی مقالتون خوب بود

  • ایلیا خرداد ۱۴, ۱۴۰۱

    مطالبتون سخیف بود و توهین به اقوامی بزرگ از ایران زمین که لقب خواجه دارند
    آنچه بمعنای اخته است خجه یا خاجه است لطفاً عذرخواهی کنید از اقوام ایرانی