پدیده گرمایش جهانی و تغییرات اقلیمی، بیش از هر زمان دیگری به دغدغه‌ای جهانی تبدیل شده است. در این میان، ردپای کربن کشورها، به‌ویژه کشورهایی با اقتصادهای بزرگ و وابسته به سوخت‌های فسیلی، نقشی اساسی در شکل‌گیری بحران زیست‌محیطی ایفا می‌کند. بر اساس داده‌های پایگاه EDGAR وابسته به اتحادیه اروپا، در سال ۲۰۲۲ بیش از ۳۵ میلیارد تن دی‌اکسید کربن در جهان منتشر شده است. این میزان انتشار به‌صورت نابرابر میان کشورها توزیع شده و سهم برخی کشورها به‌تنهایی به اندازه چندین کشور کم‌مصرف است.
در ادامه به بررسی ۵۰ کشور نخست از نظر میزان انتشار کربن در سال ۲۰۲۲ می‌پردازیم. این فهرست نمایی روشن از کشورهایی ارائه می‌دهد که نقشی کلیدی در ایجاد و تشدید بحران اقلیمی دارند و بنابراین مسئولیت بیشتری در مقابله با آن خواهند داشت.
کشورهایی با بالاترین میزان انتشار دی‌اکسید کربن
در صدر این فهرست، چین با انتشار بیش از ۱۲ میلیارد تن دی‌اکسید کربن، تقریباً ۲۶ درصد از کل انتشار جهانی را به خود اختصاص داده است. پس از آن ایالات متحده با حدود ۵.۶ میلیارد تن و هند با ۳.۷ میلیارد تن در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. این سه کشور به‌تنهایی نزدیک به ۴۵ درصد از کل کربن تولیدی جهان را منتشر می‌کنند.
در جدول زیر، جزئیات مربوط به ۵۰ کشور نخست در انتشار دی‌اکسید کربن آمده است:
ردیف
کشور
سهم از کل انتشار
انتشار کربن (میلیون تن)
1
چین
26.16%
12,716
2
ایالات متحده آمریکا
11.53%
5,604
3
هند
7.69%
3,737
4
روسیه
3.75%
1,821
5
برزیل
3.16%
1,538
6
اندونزی
3.15%
1,530
7
ژاپن
2.15%
1,044
8
ایران
2.06%
1,004
9
عربستان سعودی
1.60%
775
10
کانادا
1.54%
750
11
جمهوری دموکراتیک کنگو
1.44%
700
12
آلمان
1.43%
696
13
مکزیک
1.31%
637
14
کره جنوبی
1.29%
627
15
استرالیا
1.18%
574
16
آفریقای جنوبی
1.09%
530
17
پاکستان
1.04%
505
18
ترکیه
1.02%
497
19
تایلند
0.96%
466
20
ویتنام
0.93%
454
21
آرژانتین
0.88%
429
22
بریتانیا
0.85%
414
23
مالزی
0.80%
387
24
ایتالیا
0.76%
370
25
نیجریه
0.73%
356
26
لهستان
0.72%
348
27
مصر
0.69%
336
28
فرانسه
0.68%
330
29
قزاقستان
0.68%
328
30
عراق
0.63%
305
31
الجزایر
0.60%
293
32
کلمبیا
0.57%
279
33
اسپانیا
0.57%
275
34
ونزوئلا
0.54%
264
35
بنگلادش
0.52%
255
36
امارات متحده عربی
0.52%
253
37
فیلیپین
0.51%
247
38
ترکمنستان
0.44%
215
39
میانمار
0.43%
209
40
اتیوپی
0.43%
209
41
پرو
0.41%
199
42
ازبکستان
0.38%
187
43
تانزانیا
0.36%
176
44
اوکراین
0.35%
169
45
هلند
0.31%
153
46
کویت
0.31%
149
47
بولیوی
0.28%
136
48
آنگولا
0.27%
134
49
کامرون
0.27%
131
50
سودان
0.26%
128
چند نکته قابل‌توجه
تسلط آسیا بر جدول بسیاری از کشورهای آسیایی از جمله چین، هند، ایران، اندونزی، ژاپن و عربستان سعودی در میان ۱۵ کشور نخست قرار دارند. این مسئله نشان می‌دهد که رشد اقتصادی سریع و جمعیت بالا، نقش مهمی در افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای دارد.
حضور کشورهای آفریقایی کشورهایی مانند نیجریه، مصر، جمهوری دموکراتیک کنگو و اتیوپی نیز در میان ۵۰ کشور نخست دیده می‌شوند؛ گرچه سهم آن‌ها نسبت به اقتصادهای صنعتی کمتر است، اما در مقایسه با سرانه تولیدشان، قابل تأمل هستند.
کشورهای توسعه‌یافته و مصرف بالا کشورهایی مانند آمریکا، کانادا، استرالیا و کشورهای اروپایی با اینکه جمعیت کمتری دارند، همچنان جزو پرمصرف‌ترین‌ها محسوب می‌شوند. این کشورها معمولاً سرانه انتشار کربن بالاتری دارند.
چین رو خط بزنین. چون کارخانه ی کره ی زمین هست. و اتفاقا باید دعا کنیم که چین اینقدر دی اکسید کربن تولید میکنه. چون به خاطر نیروی انسانی هست که تو خطوط تولید داره. اتفاقا همین دلیله که کره ی زمین تولید دی اکسید کربنش کم شده. چون تو چین انسان ها رو جایگزین کردن. اما امروز خب نمیگن که چین جمعیت و نیروی انسانی خودشو قربانی کرد. و خب به نفع چین شد. الان به دانش تولید و خط تولید و غیره رسیده. که چطور با کمترین انتشار دی اکسید کربن ، کالا تولید کنه. و در اخر اینکه اگه این کالاها به جای چین، در هر جای دنیا تولید بشه، ۸۶۰ درصد بیشتر دی اکسید کربن تولید میشه.به حروف بگم که متوجه بشید. هشتصد و شصت برابر بیشتر.
الان خیلیها چین رو میکوبن برا همینه، اینکه هم کارخونه ها رو بردن چین. ولی نمیگن اگه کارخونه ها رو نمیبردن چین، انتشار دی اکسید کربن ۱۰۰ برابر بود. اما خب یه سری بیسواد میگن چین بیشترین انتشار رو داره.
ولی خب یه نگاه به تولید تو غرب و چین بندازید. محصولاتی که بیشتیرن تولید کربن رو داره رو بردن چین. خود غرب هم کالاهایی که کمترین تولید کربن رو داره رو تولید میکنن. یا مرحله ایی از تولید محصول که کمترین تولید کربن رو داره. مثلا یک محصول چنین مرحله داره که به تولید برسه. مرحله ایی که بیشترین تولید کربن یا گازهای گل خانه ایی میکنه رو بردن چین و یا ویتنام یا کشورای فقیر. و مرحله ایی که کمترین تولید کربن رو داره رو بردن کشور جهان دوم مثل لهستان. چک. مکزیک. برزیل. مالزی. و مرحله اخر که محصول تکمیل میشه رو اوردن کشور خودشون. مثل امریکا. کانادا. فرانسه. سوئد.
و جدیدا کشورهایی مثل ویتنام تایلند هند و افریقا داره جای چین رو میگره.
چین رو خط بزنین. چون کارخانه ی کره ی زمین هست. و اتفاقا باید دعا کنیم که چین اینقدر دی اکسید کربن تولید میکنه. چون به خاطر نیروی انسانی هست که تو خطوط تولید داره. اتفاقا همین دلیله که کره ی زمین تولید دی اکسید کربنش کم شده. چون تو چین انسان ها رو جایگزین کردن. اما امروز خب نمیگن که چین جمعیت و نیروی انسانی خودشو قربانی کرد. و خب به نفع چین شد. الان به دانش تولید و خط تولید و غیره رسیده. که چطور با کمترین انتشار دی اکسید کربن ، کالا تولید کنه. و در اخر اینکه اگه این کالاها به جای چین، در هر جای دنیا تولید بشه، ۸۶۰ درصد بیشتر دی اکسید کربن تولید میشه.به حروف بگم که متوجه بشید. هشتصد و شصت برابر بیشتر.
الان خیلیها چین رو میکوبن برا همینه، اینکه هم کارخونه ها رو بردن چین. ولی نمیگن اگه کارخونه ها رو نمیبردن چین، انتشار دی اکسید کربن ۱۰۰ برابر بود. اما خب یه سری بیسواد میگن چین بیشترین انتشار رو داره.
ولی خب یه نگاه به تولید تو غرب و چین بندازید. محصولاتی که بیشتیرن تولید کربن رو داره رو بردن چین. خود غرب هم کالاهایی که کمترین تولید کربن رو داره رو تولید میکنن. یا مرحله ایی از تولید محصول که کمترین تولید کربن رو داره. مثلا یک محصول چنین مرحله داره که به تولید برسه. مرحله ایی که بیشترین تولید کربن یا گازهای گل خانه ایی میکنه رو بردن چین و یا ویتنام یا کشورای فقیر. و مرحله ایی که کمترین تولید کربن رو داره رو بردن کشور جهان دوم مثل لهستان. چک. مکزیک. برزیل. مالزی. و مرحله اخر که محصول تکمیل میشه رو اوردن کشور خودشون. مثل امریکا. کانادا. فرانسه. سوئد.
و جدیدا کشورهایی مثل ویتنام تایلند هند و افریقا داره جای چین رو میگره.