مازاد تجاری ۱.۱۹ تریلیون دلاری چین؛ کشورهایی که بیشترین نقش را دارند + اینفوگرافی

نکات کلیدی:

• مازاد تجاری چین در سال ۲۰۲۵ به ۱٫۱۹ تریلیون دلار رسید که علیرغم تشدید تنش‌های جهانی، رقمی رکوردشکن بود.
• هنگ‌کنگ و ایالات متحده در مجموع نزدیک به نیمی از کل مازاد تجاری چین را به خود اختصاص داده‌اند.
• هند و ویتنام به‌عنوان بازیگران مهم تجارت با چین ظاهر شده‌اند و هرکدام بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار مازاد تجاری برای این کشور ایجاد کرده‌اند.

مازاد تجاری زمانی رخ می‌دهد که یک کشور صادرات کالا و خدمات بیشتری در مقایسه با واردات داشته باشد؛ در نتیجه، جریان خالص ارز خارجی به داخل کشور شکل بگیرد. برای چین در سال ۲۰۲۵، این مازاد به سطحی بی‌سابقه رسیده و بر اساس آمار اداره کل گمرک چین، از ۱٫۱۹ تریلیون دلار عبور کرده است.

نمودار بالا نشان می‌دهد کدام کشورها بیشترین سهم را در ایجاد این مازاد تجاری برای چین داشته‌اند. این مجموعه داده، ۱۵ شریک اصلی چین از نظر مازاد تجاری را برجسته ساخته و الگویی جهانی از وابستگی متقابل و عدم‌توازن اقتصادی را به نمایش می‌گذارد.

مقایسه قیمت کالاهای اساسی و روزمره در چین و ایالات متحده

تفکیک مازاد تجاری چین به تفکیک کشور در سال ۲۰۲۵

هنگ‌کنگ با مازاد ۳۰۳٫۹ میلیارد دلاری در صدر این فهرست قرار دارد؛ موضوعی که تا حد زیادی به صادرات مجدد و تجارت ترانشیپی مربوط می‌شود.

پس از هنگ‌کنگ، ایالات متحده با حدود ۲۸۰ میلیارد دلار در رتبه دوم قرار دارد که ادامه‌دهنده یک عدم‌توازن تجاری دیرینه بین دو کشور است. هند و ویتنام نیز با بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار مازاد برای هرکدام، عمق گرفتن پیوندهای تجاری چین در آسیا را نشان می‌دهند.

چرا مازادهای تجاری چین تا این حد بالاست؟

با وجود افزایش حمایت‌گرایی، تعرفه‌ها و تنش‌های دیپلماتیک، موتور تولیدی چین همچنان قدرتمند باقی مانده است. حتی تعرفه‌های آمریکا نیز نتوانسته جریان صادرات لوازم الکترونیکی مصرفی، ماشین‌آلات و کالاهای واسطه‌ای از چین را به‌طور جدی کاهش دهد.

بخشی از توضیح این موضوع به زنجیره‌های تأمین جهانی بازمی‌گردد. بسیاری از کالاها، به‌ویژه محصولات الکترونیکی، همچنان در چین مونتاژ یا تکمیل شده و سپس به خارج ارسال می‌گردند. این نقش تثبیت‌شده به‌عنوان «کارگاه جهان» باعث شده صادرات چین حتی در دوره تلاش برای جداسازی اقتصادی نیز بالا باقی بماند.

عدم‌توازن‌های تجاری همچنان یک نقطه حساس

به‌گزارش شورای روابط خارجی، مازادهای تجاری عظیم چین همچنان برای برخی اقتصاددانان معماست؛ به‌ویژه به دلیل کم‌گزارش شدن واردات خدمات یا جریان‌های سرمایه‌ای که می‌تواند ابعاد واقعی عدم‌توازن‌ها را پنهان کند.

برای شرکای بزرگی مانند ایالات متحده، این عدم‌توازن مدت‌هاست به یک موضوع سیاسی حساس تبدیل شده است. این کسری تجاری بزرگ به این معناست که آمریکا به‌مراتب بیشتر از چین واردات دارد تا صادرات، موضوعی که نگرانی‌هایی درباره از دست رفتن مشاغل داخلی، افول تولید در آمریکا و افزایش وابستگی اقتصادی ایجاد کرده است.

دولت‌های آمریکا یکی پس از دیگری تلاش کرده‌اند این الگو را معکوس کنند؛ به‌ویژه از طریق تعرفه‌ها، مشوق‌های بازگشت تولید به داخل و متنوع‌سازی زنجیره تأمین. با این حال، این تلاش‌ها نتایج محدودی داشته‌اند. چین همچنان در بخش‌های کلیدی صادراتی مانند الکترونیک، ماشین‌آلات و کالاهای واسطه‌ای دست بالا را دارد و رقابت را برای تولیدکنندگان آمریکایی بدون تحمیل هزینه‌های بالاتر دشوار می‌کند.

برای سیاست‌گذاران، شکاف تجاری صرفاً یک عدد نیست. این موضوع به امنیت ملی، نفوذ جهانی و پایداری بدهی آمریکا گره خورده است؛ چرا که کسری‌های تجاری اغلب از طریق سرمایه‌گذاری خارجی در دارایی‌های آمریکایی تأمین مالی می‌شوند. کاهش عدم‌توازن تجاری با چین همچنان یکی از اهداف محوری، اما دست‌نیافتنی، در راهبرد کلان اقتصادی باقی مانده است.