نرخ تولد به ازای هر ۱,۰۰۰ نفر در کشورهای مختلف جهان در سال ۲۰۲۵ + جایگاه ایران

نکات کلیدی:

• نرخ تولد جهانی در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۶.۱ تولد به ازای هر هزار نفر برآورد شده که نشان می‌دهد روند کاهشی چند دهه اخیر ادامه دارد.
• چندین کشور در آفریقای زیرصحرا همچنان نرخ‌های تولدی بالاتر از ۴۰ نوزاد در هر ۱,۰۰۰ نفر دارند که از بالاترین‌ها در جهان است.
• بسیاری از اقتصادهای پیشرفته حالا به نرخ تولد زیر ۱۰ تولد در هزار نفر رسیده‌اند و همین موضوع نگرانی‌هایی درباره پیر شدن جمعیت و کوچک شدن نیروی کار ایجاد کرده است.

نرخ تولد در بخش بزرگی از جهان رو به کاهش است، اما این روند همه‌جا یکسان نیست.

بر اساس گزارش چشم‌انداز جمعیت جهان سازمان ملل در سال ۲۰۲۴، میانگین نرخ تولد جهانی برای ۲۰۲۵ برابر با ۱۶.۱ تولد در هر هزار نفر پیش‌بینی شده است. این عدد شکاف بزرگی را پنهان می‌کند؛ بخش‌هایی از اروپا و شرق آسیا با رکوردهای بسیار پایین باروری روبه‌رو هستند، در حالی که قسمت‌هایی از آفریقای زیرصحرا هنوز بالاترین نرخ‌ها را ثبت می‌کنند.

این فاصله رو به گسترش در حال تغییر دادن اقتصادها، بازارهای کار و چشم‌انداز رشد بلندمدت است. کشورهایی که با نرخ پایین تولد دست‌وپنجه نرم می‌کنند با جمعیت پیر و نسبت وابستگی بالاتر روبه‌رو می‌شوند، در حالی که مناطق با رشد سریع‌تر جمعیت با فشارهای متفاوتی ناشی از افزایش سریع تعداد ساکنان مواجه هستند.

در کدام کشورها نرخ تولد بالاتر است؟

بیشتر کشورهایی که بالاترین نرخ‌ تولدها را دارند در آفریقای زیرصحرا قرار گرفته‌اند و در کنار آن‌ها چند کشور در خاورمیانه و آسیا دیده می‌شوند.

فاصله میان کشورهای با بالاترین و پایین‌ترین نرخ تولد بیش از ۴۰ تولد در هر هزار نفر است.

جمهوری آفریقای مرکزی در صدر نرخ تولد در جهان قرار دارد و نزدیک به ۴۷ تولد در هر هزار نفر ثبت می‌کند. پس از آن چاد، سومالی، نیجر و جمهوری دموکراتیک کنگو دیده می‌شوند. در این کشورها خانواده‌های پرجمعیت رایج است و سهم زنان در سن باروری از کل جمعیت بالاست.

نرخ‌های بالای تولد در بخش‌هایی از خاورمیانه و جنوب آسیا نیز دیده می‌شود، از جمله افغانستان، یمن و پاکستان؛ هرچند این کشورها هم در طول زمان کاهش تدریجی در این نرخ را تجربه کرده‌اند.

در مقابل، هند و چین همچنان از نظر تعداد کل تولدها در جهان پیشتاز هستند، اما نرخ تولدشان نسبتاً پایین‌تر است.

نرخ‌های تولد پایین در اقتصادهای پیشرفته

در سوی دیگر، نرخ تولد در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته به‌مراتب پایین‌تر از میانگین جهانی قرار دارند.

کشورهایی مانند کره جنوبی، تایوان، ژاپن، ایتالیا و اسپانیا،‌نرخ تولد کمتر از ۷ تولد در هر هزار نفر دارند. شکل‌گیری دیرتر خانواده، هزینه بالای مسکن و تغییر هنجارهای اجتماعی از عوامل اصلی این وضعیت به شمار می‌رود. چند کشور اروپایی دیگر مثل آلمان، سوئیس و اتریش نیز در همین گروه قرار می‌گیرند.

برخی از این کشورها در عین حال جزو پیرترین جوامع جهان هستند و بیش از ۲۰ درصد جمعیتشان بالای ۶۵ سال سن دارند.

چرا نرخ تولد مهم است؟

وقتی نرخ باروری برای مدت طولانی پایین‌تر از سطح جایگزینی، یعنی حدود ۲.۱ فرزند به ازای هر زن، باقی بماند، نیروی کار کوچک‌تر می‌شود، نسبت وابستگی بالا می‌رود و فشار بر نظام‌های بازنشستگی و سلامت افزایش پیدا می‌کند. در نهایت جمعیت شروع به کاهش و پیر شدن می‌کند و چالش‌های اقتصادی بلندمدت شکل می‌گیرد.

در مقابل، نرخ‌های بسیار بالا هم اگر با رشد اقتصادی همراه نباشد می‌تواند آموزش، زیرساخت و ایجاد شغل را تحت فشار بگذارد.

به همین دلیل دولت‌ها در سراسر جهان بیش از پیش به سیاست‌های جمعیتی توجه نشان می‌دهند؛ از مشوق‌های فرزندآوری و حمایت از مراقبت کودک گرفته تا استفاده از مهاجرت برای متعادل کردن روندها.

نرخ تولد در ایران به ازای هر ۱,۰۰۰ نفر در سال ۲۰۲۵ حدود ۱۲.۳ نفر بوده که پایین‌تر از میانگین جهانی است.