چند درصد از جمعیت هر کشور در بزرگترین شهر آن ساکن هستند؟ + وضعیت تهران

نکات کلیدی:

• در برخی کشورها، تقریباً ۱۰۰ درصد جمعیت شهری در یک شهر واحد زندگی می‌کنند.
• در کشورهای بزرگی مانند ایالات متحده، چین و هند، کمتر از ۱۰ درصد جمعیت در بزرگ‌ترین کلان‌شهر ساکن هستند.
• در سطح جهانی، فقط ۱۶ درصد جمعیت شهری در بزرگ‌ترین شهر کشور خود زندگی می‌کنند.

در برخی کشورها، جمعیت یک شهر کاملاً بر سایر شهرها غالب است، در حالی که در کشورهای دیگر، جمعیت کل کشور بین چندین کلان‌شهر بزرگ توزیع شده و هیچ مرکز واحدی تسلط کامل از نظر جمعیت را ندارد.

این نقشه سهم جمعیت شهری هر کشور را که در بزرگ‌ترین شهر آن کشور زندگی می‌کنند نشان می‌دهد و مشخص می‌کند در کدام کشورها، ابرشهرها غالب هستند و در کجا جمعیت پراکنده‌تر است.

داده‌ها از بانک جهانی گرفته شده‌اند.

در سطح جهانی، تنها ۱۶ درصد از جمعیت شهری در بزرگ‌ترین شهر کشورشان زندگی می‌کنند. این موضوع نشان می‌دهد که در بیشتر کشورها، جمعیت و فعالیت اقتصادی بین چندین مرکز شهری توزیع شده است، نه اینکه فقط در یک شهر متمرکز باشد.

کشورهایی با بیشترین تمرکز جمعیت در یک شهر

کشور–شهر سنگاپور و همچنین مناطق اداری ویژه چین یعنی هنگ‌کنگ و ماکائو در صدر این فهرست قرار دارند. در مقابل، کشورهای بزرگی مانند چین، هند، روسیه و ایالات متحده کمتر از ۱۰ درصد جمعیت خود را در بزرگ‌ترین شهرشان متمرکز می‌بینند.

جدول زیر سهم جمعیت شهری ساکن در بزرگ‌ترین شهر هر کشور را نشان می‌دهد:

حتی در مناطق مشابه نیز تفاوت‌های واضحی وجود دارد. حدود یک‌پنجم جمعیت بریتانیا، اسپانیا و فرانسه در پایتخت‌ها و بزرگ‌ترین شهرهایشان زندگی می‌کنند، در حالی که جمعیت آلمان و لهستان بسیار پراکنده‌تر است.

در اتحادیه اروپا با ۲۷ عضو، کشورهای حوزه بالتیک بیشترین تمرکز را از نظر جمعیتی دارند. استونی و لتونی با ۴۷ تا ۴۸ درصد جمعیت ساکن در پایتخت‌هایشان، تالین و ریگا، در صدر اروپا قرار دارند.

توزیع متفاوت جمعیت در قاره آمریکا

آمریکای شمالی و جنوبی میزبان برخی از پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان مانند سائوپائولو، مکزیکوسیتی، نیویورک و تورنتو هستند. با این حال، در بسیاری از این کشورها، این کلان‌شهرها سهم کمتری از جمعیت را نسبت به برخی پایتخت‌های کوچک‌تر مانند لیما، آسونسیون یا مونته‌ویدئو در خود جای داده‌اند.

در بسیاری از کشورهای منطقه، از جمله آرژانتین و کلمبیا، تاریخ پس از استقلال با چالش تمرکزگرایی در برابر تمرکززدایی همراه بوده است.

شهر نخست یا Primate City چیست؟

اصطلاح «شهر نخست» نخستین بار در سال ۱۹۳۹ توسط جغرافی‌دانی به نام مارک جفرسون مطرح شد. این اصطلاح به شهری اشاره دارد که حداقل دو برابر بزرگ‌تر از دومین شهر بزرگ کشور باشد و نقش بسیار مهم‌تری نسبت به سایر شهرها داشته باشد.

پایتخت‌های مدرنی مانند الجزیره، پاریس، بانکوک و بوئنوس‌آیرس نمونه‌های کلاسیک شهر نخست محسوب می‌شوند و به عنوان مراکز اصلی اقتصادی، جمعیتی و اجتماعی کشور خود عمل می‌کنند.

کشورهایی که دارای شهر نخست هستند، معمولاً تمرکز بالایی از تولید اقتصادی، زیرساخت و مهاجرت داخلی را در یک کلان‌شهر تجربه می‌کنند. در مقابل، کشورهایی با ساختار فدرال مانند برزیل، هند و ایالات متحده معمولاً چندین شهر بزرگ دارند که نفوذ ملی را بین خود تقسیم می‌کنند.

در مورد ایران که تهران، پایتخت، را به عنوان پرجمعیت‌ترین شهر می‌بیند، ۱۴ درصد کل جمعیت کشور در آن ساکن هستند.