نگاهی به جمعیت گاومیش وحشی در اروپا ۱۰۰ سال پس از انقراض + اینفوگرافی

نکات کلیدی:

• گاومیش اروپایی در سال ۱۹۲۷ پس از قرن‌ها شکار و نابودی زیستگاه در طبیعت، منقرض شد.
• برنامه‌های بازمعرفی اکنون ده‌ها گله وحشی و نیمه‌وحشی را در سراسر اروپا شکل داده‌اند.
• بزرگ‌ترین جمعیت این گونه در جنگل بیالوویژا در لهستان زندگی می‌کند و حدود ۷۷۹ رأس را دربر می‌گیرد.

گاومیش اروپایی که با نام wisent نیز شناخته می‌شود زمانی در بخش بزرگی از اروپا پرسه می‌زد. با گذشت زمان، شکار گسترده و تخریب زیستگاه باعث شد جمعیت آن به شدت کاهش پیدا کند. در آغاز قرن بیستم این گونه در طبیعت به‌طور کامل از بین رفت.

امروز اما پژوهشگران و فعالان محیط زیست شاهد بازگشت قابل توجه این حیوان هستند. داده‌های جدید پارک ملی بیالوویژا که توسط رسانه The European Correspondent به تصویر کشیده شده نشان می‌دهد جمعیت‌های آزاد و نیمه‌آزاد این گونه جانوری نادر اکنون در نقاط مختلف اروپا پراکنده‌اند.

اروپا دوباره میزبان گاومیش وحشی

جدول زیر نمونه‌ای از محل زندگی و اندازه برخی گله‌های گاومیش اروپایی در قاره اروپا را نشان می‌دهد.

اروپای شرقی در این نقشه نقش اصلی را در میزبانی گاومیش وحشی اروپایی دارد. کشورهایی مانند لهستان و بلاروس بزرگ‌ترین گله‌ها را در خود جای داده‌اند. بزرگ‌ترین جمعیت منفرد در جنگل بیالوویژا در لهستان زندگی می‌کند و حدود ۷۷۹ رأس است. این منطقه یکی از مهم‌ترین پناهگاه‌های طبیعی این گونه به شمار می‌رود.

چه اتفاقی برای گاومیش وحشی اروپا افتاد؟

گاومیش اروپایی زمانی در جنگل‌ها و دشت‌های تقریباً سراسر قاره اروپا زندگی می‌کرد. با این حال جنگل‌زدایی، گسترش کشاورزی و شکار گسترده دامنه زیست این حیوان را به‌شدت محدود کرد.

در سال ۱۹۲۷ آخرین گاومیش اروپایی در طبیعت کشته شد. پس از آن تنها تعداد اندکی از این حیوان در باغ‌وحش‌ها و مناطق پرورش خصوصی باقی ماند. همین گروه کوچک پایه‌ای برای بازسازی جمعیت این گونه شد.

تمام گاومیش‌های اروپایی امروزی از یک جمعیت بسیار کوچک در اسارت به وجود آمده‌اند. تعداد حیوانات بنیان‌گذار حدود دوازده رأس بود. چنین تنگنای ژنتیکی چالش‌هایی ایجاد کرد که متخصصان حفاظت از طبیعت هنوز با آن دست‌وپنجه نرم می‌کنند.

تلاش‌های حفاظتی که این گونه را بازگرداند

بقای این گونه جانوری نتیجه همکاری گسترده بین‌المللی در حوزه حفاظت از حیات‌وحش است. برنامه‌های تکثیر در اسارت در دهه ۱۹۲۰ آغاز شد. پس از آن حیوانات به‌تدریج در زیستگاه‌های محافظت‌شده رها شدند.

سازمان‌هایی مانند Rewilding Europe در سال‌های اخیر به احیای گله‌های گاومیش وحشی در مناطق مختلف کمک کرده‌اند. این پروژه‌ها از کوه‌های کارپات تا بخش‌هایی از اروپای غربی گسترش یافته‌اند. بازمعرفی حیوانات معمولاً در جنگل‌های بزرگ انجام می‌شود؛ مناطقی که دخالت انسان در آن‌ها کمتر است.

کشورهایی که نقش مهمی در بازگشت گاومیش اروپایی دارند عبارت‌اند از:

لهستان: میزبان بزرگ‌ترین جمعیت و محل جنگل تاریخی بیالوویژا
رومانی: اجرای برنامه‌های گسترده بازوحشی‌سازی در کارپات جنوبی
بلاروس: محل زندگی چندین جمعیت بزرگ و تثبیت‌شده
آلمان و هلند: پروژه‌های کوچک‌تر اما نمادین برای بازگرداندن این گونه

این برنامه‌ها اغلب با مناطق حفاظت‌شده همکاری نزدیک دارند. در دهه‌های اخیر اروپا محدوده‌های حفاظت از طبیعت را به شکل قابل توجهی گسترش داده است. کشورهایی مانند لهستان بخش بزرگی از سرزمین خود را به مناطق حفاظت‌شده اختصاص داده‌اند.

گاومیش اروپایی در آینده به کجا گسترش می‌یابد؟

با وجود تمرکز اصلی جمعیت در اروپای شرقی، متخصصان معتقدند قاره اروپا ظرفیت میزبانی از تعداد بسیار بیشتری گاومیش را دارد.

کریدورهای طبیعی گسترده، به‌ویژه در کارپات، بالکان و بخش‌هایی از اسکاندیناوی، زیستگاه‌های مناسبی برای گسترش این گونه فراهم می‌کنند. حتی اروپای غربی نیز پروژه‌های کوچک بازوحشی‌سازی را آزمایش می‌کند.

برای نمونه، گاومیش‌ها اکنون در تپه‌های شنی ساحلی نزدیک آمستردام در هلند چرا می‌کنند. اسپانیا نیز در سال ۲۰۲۰ گله کوچکی را در منطقه Encinares رها کرد.

اگر این پروژه‌ها موفقیت خود را ادامه دهند، داستان گاومیش اروپایی می‌تواند به یکی از مهم‌ترین نمونه‌های احیای حیات‌وحش در اروپا تبدیل شود. این روند نشان می‌دهد گونه‌هایی که تا آستانه نابودی پیش رفته‌اند با تلاش‌های پایدار حفاظتی دوباره به طبیعت بازمی‌گردند.