دادهها و تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد امارات متحده عربی در سالهای اخیر، بهخصوص بعد از تشدید تحریمها، برای ایران نقشی فراتر از یک شریک تجاری معمول داشته است. نزدیکی جغرافیایی، زیرساختهای پیشرفته بندری و مالی و حضور پررنگ جامعه مهاجر ایرانی باعث شد این کشور در عمل به یکی از مهمترین مسیرها و گلوگاههای تجارت خارجی ایران تبدیل شود. حجم مبادلات و گردش مالی مرتبط با این مسیر تا حدود ۵۰۰ میلیارد درهم برآورد میشود؛ عددی که نشان میدهد ماجرا فراتر از یک رابطه تجاری معمولی است. همین وابستگی، نقش امارات را در معادلات اقتصادی ایران پررنگتر از همیشه کرده است.
با این حال تحولات اخیر در امارات متحده عربی شامل تعلیق یا لغو اقامت برخی ایرانیان و توقف صدور روادید، نگرانیهای جدی درباره امنیت سرمایه و آینده فعالیت تجار ایرانی در دبی را ایجاد کرده است. این وضعیت میتواند علاوه بر تهدید داراییهای گسترده ایرانیان در امارات، به تغییر تدریجی مسیر تجارت منطقهای ایران و انتقال بخشی از تعاملات اقتصادی به کشورهای جایگزین مانند عمان منجر شود.
علیرضا گرجینیا، تاجر باسابقه ایرانی در پاسخ به پرسش خبرنگار روزنامه قدس درباره وضعیت اقامت خود در این کشور عربی میگوید: «من و دوستان دیگرم که برای تجارت و سرمایهگذاری اقامت امارات متحده عربی را داشتیم، ایمیلی مبنی بر لغو اقامت دریافت کردیم. تمام دسترسیهای ما به خدمات دولت امارات مسدود شده و فعلاً بهجز این اطلاعیه، خبری از چشمانداز کار و سرمایهمان نداریم. این سرمایهگذار در ادامه خاطرنشان کرد: شرکتها و حسابها باطل نشدهاند، اما تا جایی که اطلاع دارم اقامت افراد خارج از امارات دیگر معتبر نیست. ابطال نشدن شرکتها میتواند به معنای موقتی بودن این شرایط باشد. امیدواریم پس از تثبیت شرایط منطقه و با بررسی دوباره اقامتها بتوانیم به فعالیتهای تجاری ادامه دهیم.»
حداقل سرمایه ایرانیان در دبی ۵۰۰ میلیارد درهم
با توجه به این اقدام دولت امارات، ورود ایرانیان دارای اقامت طولانیمدت به این کشور عملاً با محدودیت جدی مواجه شده است. علی شریعتیمقدم در اینباره میگوید: «شرط تشخیص لغو اقامت در حال حاضر، بیرون بودن از خاک امارات است. این در حالی است که وقتی شاخصی بر اساس موقعیت فیزیکی در نظر گرفته میشود که هیچ منطقی ندارد، اینگونه تعبیر میشود که میخواهند جلو ورود را بگیرند تا به آنهایی که داخل خاک هستند رسیدگی کنند.»
این عضو اتاق بازرگانی با تأکید بر اینکه سرمایه ایرانیان در دبی در هالهای از ابهام قرار گرفته است، حداقل سرمایه ایرانیان در دبی را ۵۰۰ میلیارد درهم میداند که تکلیف آن در حال حاضر در هالهای از ابهام قرار دارد.
ماجرای اخراج ۷۰۰ ایرانی از امارات چه بود؟
از آنجا که روادید گردشگری صادرشده امارات برای ایرانیها تعلیق شده و دیگر معتبر نیست، از ورود شهروندان ایرانی که پیش از این روادید امارات را دریافت کرده بودند نیز جلوگیری میشود. ایرانیها یکی از بزرگترین جوامع شهروندان خارجی مقیم در امارات هستند. برآورد میشود حدود ۳۰۰ تا ۴۰۰ هزار ایرانی در امارات ساکن باشند که بیشتر آنها در شهر دبی کار و زندگی میکنند.
امارات پس از چین، دومین شریک بزرگ تجاری ایران است و تا پیش از جنگ بسیاری از ایرانیان برای گردشگری و تجارت به امارات بهویژه دبی رفتوآمد داشتند. با این حساب تعداد زیادی ایرانی هماکنون در خاک امارات حضور دارند که اجازه ادامه حضور در این کشور را ندارند، اما راهی هم برای خروج در اختیارشان قرار نگرفته است.
قدیر قیافه، نایبرئیس اتاق ایران در گفتوگو با خبرنگار قدس با اعلام اینکه ۷۰۰ ایرانی اعم از پیر و جوان و خردسال حاضر در امارات متحده عربی پس از تصمیم این دولت مبنی بر خروج ایرانیان با مشکلاتی مواجه شده و در شرایط بسیار سختی در آن کشور به سر میبرند، میگوید: «اتاق ایران در این زمینه تلاشهایی انجام داده و جلساتی برگزار کرده است. در نتیجه این اقدامها، خوشبختانه موفق شدیم با تأمین بخشی از هزینهها و رایزنی برای برقراری پرواز اضطراری، دو پرواز را ترتیب دهیم تا این هموطنان از کشور امارات با عبور از یک پایتخت ثالث به ایران منتقل شوند.»
دبی؛ از هاب مالی منطقه تا محل تردید سرمایهگذاران ایرانی
پس از فعال شدن مکانیسم ماشه و فشارهای ناشی از تحریمهای ثانویه و تهدید به قطع دسترسی به سیستم مالی جهانی، دبی نهتنها یک شهر، بلکه یک هاب لجستیکی، مالی و بازرگانی بینالمللی بود که به دلیل موقعیت استراتژیک و انعطافپذیری نظام مالی خود همواره بهعنوان محلی امن برای دور زدن یا مدیریت اثرات تحریمها شناخته میشد.
در سالهای اوج روابط تجاری، حجم تجارت دوجانبه ایران و امارات به ارقام چشمگیری رسید. به گفته مقامات اتاق مشترک ایران و امارات، این حجم در بهترین دوران خود به بیش از ۲۷ میلیارد دلار رسیده بود. این رقم نشاندهنده تمایل عمیق و مستمر بخش خصوصی ایران برای حفظ و تقویت این مسیر تجاری حتی در مواجهه با فشارهای بینالمللی است.
کاهش شدید قیمت املاک؛ پیامد خروج سرمایه ایرانی
روزنامه قدس مینویسد، اخراج سرمایه ایرانی توسط کشور امارات میتواند اثرگذارتر از موشکهایی باشد که ایران به پایگاههای آمریکایی و اسرائیلی شلیک میکند. همانطور که میدانید تجار و تولیدکنندگان برای انجام راحتتر فعالیتهای اقتصادی خود در این کشور نیاز به اقامت امارات متحده عربی دارند. این اقامت براساس قوانین با خرید ملک قابل دسترسی است.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق ایران درباره این خروج عظیم سرمایه میگوید: «اگر همه ایرانیان مقیم امارات بخواهند سرمایه خود را وارد ایران کنند، شاهد کاهش شدید قیمت املاک در دبی خواهیم بود؛ زیرا ایرانیان مقیم این کشور با توجه به فرصت محدودی که امارات برای خروج آنها تعیین کرده است، نمیتوانند املاک خود را به قیمت مناسب بفروشند. از طرفی پول این افراد در بانکهای دبی، صندوقهای بلندمدت با سود یا در اوراق قرضه و فاندهای دبی سرمایهگذاری شده
است.»
تغییر تدریجی نقشه تجارت منطقهای ایران
تحلیل روند تجارت خارجی ایران با کشورهای منطقه غرب آسیا حاکی از یک تغییر پارادایم استراتژیک در اولویتبندی شرکای تجاری است. در حالی که حجم مبادلات تجاری با امارات متحده عربی همچنان قابل توجه باقی مانده، آمارهای ارائهشده توسط عبدالامیر ربیهاوی، مدیرکل دفتر غرب آسیا سازمان توسعه تجارت ایران، نشاندهنده روندهای متفاوتی در صادرات و واردات با این کشور است.
ربیهاوی در مصاحبهای در بهمن ۱۴۰۴ با بیان اینکه صادرات ایران به امارات در ۹ ماهه امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد حدود ۹ درصدی را تجربه کرده و حجم آن از ۵ میلیارد و ۳۴۱ میلیون دلار به ۵ میلیارد و ۸۱۵ میلیون دلار رسیده است، در مقابل به کاهش «بیش از ۱۰درصدی واردات» ایران از امارات اشاره کرد؛ به طوری که این رقم از ۱۵ میلیارد و ۴۰۳ میلیون دلار در سال گذشته به ۱۳ میلیارد و ۵۳۲ میلیون دلار در سال جاری رسیده است.
این تغییر در تراز واردات احتمالاً نشاندهنده تلاش برای متعادلسازی و کاهش وابستگی به این هاب منطقه است. در مقابل این روند، شاهد رشد چشمگیر روابط تجاری ایران با عمان هستیم. به طوری که حجم صادرات با عمان در ۹ ماهه سال گذشته به یک میلیارد و ۵۱۷ میلیون دلار رسید که این آمار از رشد ۲۷درصدی حکایت دارد، در حالی که این رقم در سال قبل از آن یک میلیارد و ۱۹۲ میلیون دلار بود.
باز شدن بازارهای جدید با ارزش افزوده بالاتر برای تجار ایرانی
وی در ادامه با اشاره به چالشهای تجارت با عراق میگوید: «کاهش صادرات به این کشور به دلیل کاهش حجم صادرات گاز ایران، برخی ممنوعیتهای فصلی محصولات کشاورزی، خودکفایی عراق در برخی کالاها و افزایش تعرفه در برخی محصولات از جمله فولاد و پتروشیمی رخ داده است. اما بازارهای جدید با ارزش افزوده بالاتر برای تجار ایرانی در این کشور باز شده است.»
او در ادامه از تسهیل روابط تجاری ایران با لبنان خبر داده و میگوید: «دو طرف آمادگی خود را برای افزایش تجارت دوجانبه اعلام کردند. بررسی توافق در زمینه تجارت ترجیحی میان دو کشور نیز در دستور کار قرار گرفته است.»
وی درباره روابط تجاری ایران و عمان میگوید: «سرمایهگذاریهای مشترک، حضور در مناطق آزاد و شهرکهای صنعتی و جذب سرمایهگذاران عمانی در ایران در حال انجام است و روند صادرات و واردات از عمان همچنان ادامه دارد.»
روندها مؤید آن است که تمرکز همکاریهای تجاری ایران بهطور فزایندهای به سمت کشورهای همسایه در حال تغییر است و این کشورها بهعنوان بازارهای استراتژیک و شرکای کلیدی در دستور کار قرار گرفتهاند. حال باید دید پس از جنگی که تا امروز تمام معادلاتش به افزایش قدرت ایران در منطقه رأی میدهند، وضعیت امارات متحده عربی که نیازمند تنگه هرمز برای ادامه تجارتش با جهان است چگونه خواهد بود.
دادهها و تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد امارات متحده عربی در سالهای اخیر، بهخصوص بعد از تشدید تحریمها، برای ایران نقشی فراتر از یک شریک تجاری معمول داشته است.
دادهها و تحلیلهای اقتصادی نشان میدهد امارات متحده عربی در سالهای اخیر، بهخصوص بعد از تشدید تحریمها، برای ایران نقشی فراتر از یک شریک تجاری معمول داشته است.
بعد به همونا خیانت کردین 😏👆