بر اساس اعلام سازمان جهانی بهداشت، سه نفر در پی شیوع مشکوک هانتاویروس در یک کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس جان خود را از دست دادهاند. ویروسی که معمولاً در جوندگان، بهویژه موشها و موشهای صحرایی، زندگی میکند و میتواند در موارد نادر به انسان منتقل شود. ابتلا به این ویروس شایع نیست، اما در برخی موارد میتواند بیماریهای شدید و حتی کشنده ایجاد کند.
هانتاویروس چیست؟
هانتاویروس نام گروهی از ویروسهاست که معمولاً توسط جوندگان، بهویژه موشها، حمل میشوند. این جوندگان ممکن است خود بیمار نشوند، اما ویروس را از طریق ادرار، مدفوع و بزاق دفع کنند. انسان معمولاً زمانی آلوده میشود که ذرات خشکشده این مواد وارد هوا شود و از راه تنفس به بدن برسد.
سازمان جهانی بهداشت، هانتاویروسها را ویروسهایی معرفی میکند که بهطور طبیعی در جوندگان وجود دارند و تماس انسان با محیط آلوده به ترشحات این حیوانات، عامل اصلی انتقال بیماری است.
هانتاویروس چگونه منتقل میشود؟
راه اصلی انتقال هانتاویروس تماس با محیط آلوده به فضولات، ادرار یا بزاق جوندگان است. این اتفاق بیشتر هنگام تمیز کردن انبارها، خانههای متروکه، کلبهها، زیرزمینها یا محلهایی رخ میدهد که موشها در آن رفتوآمد داشتهاند. جارو زدن خشک یا استفاده از جاروبرقی در چنین محیطهایی میتواند ذرات آلوده را در هوا پخش کند.
انتقال انسانبهانسان در بیشتر انواع هانتاویروس دیده نمیشود. با این حال، یک نوع خاص به نام ویروس آند (Andes virus) که عمدتاً در شیلی و آرژانتین دیده شده، در موارد نادر میتواند از فردی به فرد دیگر منتقل شود. مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا هم اعلام کرده ویروس آند تنها نوع شناختهشده هانتاویروس است که انتقال انسانبهانسان برای آن گزارش شده است.
علائم هانتاویروس چیست؟
علائم اولیه هانتاویروس معمولاً شبیه آنفلوآنزا یا یک بیماری ویروسی معمولی شروع میشود. تب، لرز، خستگی شدید، درد عضلانی، سردرد، تهوع، استفراغ، دلدرد و اسهال از نشانههای اولیه آن هستند. این شباهت باعث میشود تشخیص بیماری در روزهای اول دشوار باشد.
در موارد شدید، بیماری میتواند به تنگی نفس، سرفه، افت فشار خون و تجمع مایع در ریهها منجر شود. این وضعیت با عنوان «سندرم ریوی هانتاویروس» یا HPS شناخته میشود و میتواند به سرعت خطرناک شود. در برخی مناطق اروپا و آسیا، هانتاویروس بیشتر با نوعی بیماری همراه با درگیری کلیه دیده میشود.
هانتاویروس چقدر مرگبار است؟
میزان مرگبار بودن هانتاویروس به نوع ویروس و شدت بیماری بستگی دارد. نوع ریوی آن، بهویژه در قاره آمریکا، میتواند بسیار خطرناک باشد. مرکز کنترل و پیشگیری بیماریهای آمریکا اعلام کرده سندرم ریوی هانتاویروس در حدود ۴ نفر از هر ۱۰ بیمار میتواند کشنده باشد.
با این حال، ابتلا به هانتاویروس نادر است و صرف دیدن موش به معنای ابتلا نیست. خطر اصلی زمانی ایجاد میشود که فرد در معرض فضولات یا ترشحات جوندگان آلوده قرار بگیرد، بهخصوص در محیطهای بسته و بدون تهویه.
درمان هانتاویروس چیست؟
برای هانتاویروس درمان اختصاصی قطعی یا داروی ضدویروس مؤثر و عمومی وجود ندارد. درمان اصلی حمایتی است؛ یعنی پزشکان تلاش میکنند عملکرد تنفس، گردش خون، فشار خون، آب و الکترولیتهای بدن و سایر علائم حیاتی بیمار را کنترل کنند. در موارد شدید، بیمار ممکن است به بستری در بخش مراقبتهای ویژه، اکسیژندرمانی یا حتی لولهگذاری و دستگاه تنفس نیاز داشته باشد.
مایو کلینیک تأکید کرده که گزینههای درمانی اختصاصی محدود است، اما تشخیص زودهنگام، بستری فوری و حمایت تنفسی مناسب میتواند پیشآگهی بیمار را بهتر کند.
سازمان جهانی بهداشت نیز در گزارش اخیر خود درباره خوشه موارد هانتاویروس تأکید کرده که درمان اولیه شامل مراقبت حمایتی، کنترل تب و درد، مدیریت دقیق مایعات، پایش وضعیت قلبیعروقی و حمایت تنفسی است. برای موارد تأییدشده، آنتیبیوتیکها معمولاً نقشی ندارند، مگر اینکه پیش از تشخیص قطعی احتمال عفونت باکتریایی مطرح باشد یا عفونت ثانویه وجود داشته باشد.
راههای پیشگیری از هانتاویروس
مهمترین راه پیشگیری، جلوگیری از تماس با جوندگان و محلهای آلوده به فضولات آنهاست. باید شکافها و سوراخهای خانه، انبار و محل کار بسته شود، مواد غذایی در ظرفهای دربسته نگهداری شود و زبالهها بهطور مرتب جمعآوری شوند.
در صورت مشاهده فضولات موش، نباید محل را خشک جارو کرد. بهتر است ابتدا فضا تهویه شود، سپس محل آلوده با مواد ضدعفونیکننده مرطوب شود و بعد با دستکش پاکسازی انجام گیرد.
آیا اخیراً مواردی از ابتلا به هانتاویروس گزارش شده است؟
تازهترین مورد خبرساز، شیوع مشکوک هانتاویروس در کشتی تفریحی هوندیوس در اقیانوس اطلس است که طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، با ۳ مرگ و چند مورد تأییدشده و مشکوک همراه بوده است. این کشتی در مسیر سفر دریایی از آرژانتین حرکت کرده بود و پس از گزارش موارد بیماری، بررسیهای بینالمللی درباره مسافران، خدمه و مسیر انتقال آغاز شد.
در فوریه ۲۰۲۵ نیز بتسی آراکاوا، همسر جین هکمن، بازیگر برنده اسکار، بر اثر بیماری تنفسی مرتبط با هانتاویروس درگذشت. پزشکان اعلام کردند او به سندرم ریوی هانتاویروس مبتلا شده بود. در ساختمانهای اطراف محل زندگی او، لانهها و بقایای جوندگان مرده پیدا شده بود. گزارشها همچنین نشان دادند که او در روزهای پیش از مرگ، درباره علائم آنفلوآنزا و کووید جستوجو کرده بود.
بدون نظر