تخریب کلیسای تاریخی انجیلی مشهد، با روایتهای متفاوتی از سوی فعالان میراث فرهنگی، رسانهها و مقامهای رسمی همراه شده است. در حالی که برخی گزارشها از «تخریب کامل» این بنای مربوط به دوره پهلوی اول خبر دادهاند، مقامهای قضایی و میراث فرهنگی خراسان رضوی میگویند عملیات تخریب متوقف شده و بررسیهای حقوقی، ثبتی و فنی پرونده در دستور کار قرار گرفته است.
کلیسای انجیلی مشهد در خیابان جنت، کوچه گلستان قرار داشت و پیشتر در تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۸۴ با شماره ثبت ۱۳۳۷۵ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده بود.
به گزارش جماران و بر اساس روایت یک شاهد عینی، عملیات تخریب حدود ساعت ۲ بامداد سهشنبه ۱۴ خرداد آغاز شد، حوالی ساعت ۳ به اوج رسید و تا ساعت ۴ صبح بخشهای اصلی بنا از بین رفت. این شاهد گفته صبح روز بعد نیز محل بسته شده بود، اجازه عکاسی داده نمیشد و کارگران مشغول خاکبرداری و حمل نخالهها بودند.
این شاهد عینی همچنین گفته فعالان میراث فرهنگی مشهد پیشتر نسبت به خطر تخریب این بنا هشدار داده بودند. به گفته او، یک یا دو روز پیش از تخریب، درِ اصلی بنا خراب و یک در بزرگ کامیونرو جایگزین شده بود؛ نشانهای که نگرانی فعالان را درباره احتمال تخریب افزایش داده بود. او افزوده از اواخر دهه ۷۰ از این کلیسا عکاسی کرده و آرشیوی شامل صدها عکس از زوایای مختلف بنا در اختیار دارد.
در مقابل، ایرنا به نقل از حمید حلاجمقدم، سرپرست معاونت میراث فرهنگی خراسان رضوی، روایت دیگری منتشر کرده و نوشته است عملیات تخریب کلیسای انجیلی مشهد با ورود فوری میراث فرهنگی، همکاری نیروی انتظامی و دستور مقام قضایی متوقف شده است.
بر اساس این روایت، اگرچه بنا در سالهای گذشته از فهرست آثار ملی خارج شده، اما همچنان در اسناد مصوب حریم بافت تاریخی و طرح تفصیلی حوزه مرکزی شهر بهعنوان بنایی واجد ارزش تاریخی شناخته میشود و هرگونه اقدام عمرانی در آن نیازمند رعایت ضوابط قانونی و دریافت مجوزهای لازم بوده است.
حلاجمقدم همچنین گفته اداره کل میراث فرهنگی خراسان رضوی طی سالهای اخیر پیگیر حفاظت از این بنا و فراهمسازی مقدمات ثبت مجدد آن بوده و در مکاتبات رسمی نیز بر ضرورت صیانت از ارزشهای تاریخی و معماری اثر تأکید کرده است. به گفته او، پس از اطلاع از آغاز عملیات تخریب در ساعات اولیه بامداد، یگان حفاظت میراث فرهنگی وارد موضوع شده و مستندسازی بخشهای آسیبدیده، ارزیابی میزان خسارت، بررسی ابعاد حقوقی و فنی و پیگیری قانونی عوامل دخیل در حال انجام است.
خبرگزاری مهر نیز به نقل از حسن همتیفر، دادستان عمومی و انقلاب مرکز خراسان رضوی، نوشته است بلافاصله پس از اطلاع از موضوع، دستور توقف عملیات تخریب صادر شد تا وضعیت حقوقی ملک، سوابق ثبتی و مستندات مربوط به آن بررسی شود. دادستان گفته بخشی از ساختمان تخریب شده، اما بخشهایی از آن همچنان باقی مانده و عملیات در قسمتهای باقیمانده بنا متوقف شده است.
به گفته دادستان مشهد، این بنا هنگام تخریب در فهرست آثار ملی کشور قرار نداشته و بر اساس اطلاعات اولیه، کلیسای انجیلی سالها قبل با رأی مرجع قضایی از فهرست آثار ملی خارج شده است. با این حال، او تأکید کرده تمام سوابق ثبتی و حقوقی بنا دوباره در حال بازبینی و ارزیابی است.
همتیفر درباره مالکیت این ملک نیز گفته بر اساس اطلاعات موجود، ملک از سوی ستاد اجرایی فرمان امام به بهرهبردار جدید واگذار شده و اقدامات انجامشده از سوی مالک صورت گرفته است. او تأکید کرده با وجود آنکه بررسیهای اولیه حاکی از نبود منع قانونی آشکار برای اقدام انجامشده است، به دلیل حساسیت موضوع و مطالبه افکار عمومی، دستگاه قضایی همه ابعاد پرونده را بررسی خواهد کرد و در صورت احراز هرگونه تخلف احتمالی، برخورد قانونی انجام میشود.
تخریب کلیسای انجیلی مشهد بار دیگر نگرانیها درباره وضعیت بناهای تاریخی این شهر را افزایش داده است. در گزارش جماران به نقل از فعالان فرهنگی، نسبت به وضعیت کارخانه نخریسی خسروی مشهد در خیابان فدائیان اسلام نیز هشدار داده شده؛ بنایی که گفته میشود بخشی از دیوار کنار خیابان آن برداشته شده و ممکن است در معرض خطر قرار داشته باشد.
بدون نظر