تنها ۳۶ کشور در جهان همچنان بیش از نیمی از جمعیت خود را در مناطق روستایی جای دادهاند.
نزدیک به دوسوم این کشورها در منطقه آفریقای جنوب صحرا قرار دارند.
سهم جمعیت روستایی جهان از حدود دوسوم جمعیت در سال ۱۹۶۰ به حدود ۴۳ درصد در امروز کاهش یافته است.
امروزه بیشتر مردم جهان در شهرها زندگی میکنند، اما همیشه چنین نبوده است. چندین دهه صنعتیشدن و توسعه اقتصادی، جمعیت کشورها را بهتدریج به سمت مراکز شهری سوق داده و باعث شده کشورهایی که اکثریت جمعیتشان در مناطق روستایی زندگی میکنند، بهمرور کمتر شوند.
نقشه بالا با استفاده از جدیدترین دادههای بانک جهانی، کشورهایی را نشان میدهد که هنوز بیش از نیمی از جمعیت آنها در مناطق روستایی زندگی میکنند. اگرچه بیشتر این کشورها در آفریقای جنوب صحرا قرار دارند، اما تعدادی نیز در جنوب آسیا، جنوب شرق آسیا، اقیانوسیه و حوزه کارائیب دیده میشوند.
روستاییترین کشورهای جهان
جدول زیر کشورها را بر اساس سهم جمعیت روستایی در سال ۲۰۲۴ نشان میدهد.
رتبه
کشور
جمعیت روستایی (درصد، ۲۰۲۴)
۱
پاپوآ گینه نو
۸۶.۱۲
۲
لیختناشتاین
۸۵.۲۹
۳
بوروندی
۸۴.۸۴
۴
نیجر
۸۲.۷۷
۵
ساموآ
۸۲.۵۸
۶
رواندا
۸۱.۹۲
۷
مالاوی
۸۱.۴۰
۸
سنت لوسیا
۸۰.۶۹
۹
سریلانکا
۸۰.۵۸
۱۰
نپال
۷۷.۶۳
۱۱
تونگا
۷۶.۷۹
۱۲
میکرونزی
۷۶.۴۴
۱۳
اتیوپی
۷۶.۳۴
۱۴
چاد
۷۵.۳۱
۱۵
اسواتینی
۷۴.۹۹
۱۶
کامبوج
۷۳.۹۶
۱۷
وانواتو
۷۳.۸۵
۱۸
جزایر سلیمان
۷۳.۵۱
۱۹
افغانستان
۷۲.۷۴
۲۰
گویان
۷۲.۶۸
۲۱
اوگاندا
۷۲.۶۱
۲۲
تاجیکستان
۷۱.۴۸
۲۳
کنیا
۶۹.۹۵
۲۴
کومور
۶۹.۵۸
۲۵
لسوتو
۶۹.۱۰
۲۶
باربادوس
۶۸.۴۵
۲۷
میانمار
۶۷.۵۳
۲۸
زیمبابوه
۶۷.۳۳
۲۹
بورکینافاسو
۶۶.۸۳
۳۰
سودان
۶۳.۲۵
۳۱
هند
۶۳.۱۳
۳۲
گرنادا
۶۲.۷۳
۳۳
تانزانیا
۶۱.۸۶
۳۴
قرقیزستان
۶۱.۸۳
۳۵
پاکستان
۶۱.۶۳
۳۶
گینه
۶۱.۴۸
۳۷
لائوس
۶۱.۰۹
۳۸
موزامبیک
۶۰.۶۷
۳۹
ویتنام
۵۹.۸۱
۴۰
یمن
۵۹.۵۲
۴۱
موریس
۵۹.۰۶
۴۲
بنگلادش
۵۸.۷۷
۴۳
ماداگاسکار
۵۸.۷۷
۴۴
مالدیو
۵۷.۵۹
۴۵
جزایر فارو
۵۶.۷۹
۴۶
مصر
۵۶.۷۴
۴۷
مولداوی
۵۶.۴۰
۴۸
اریتره
۵۶.۰۹
۴۹
جمهوری آفریقای مرکزی
۵۵.۸۷
۵۰
آروبا
۵۵.۵۳
۵۱
سیرالئون
۵۵.۲۲
۵۲
بوتان
۵۵.۰۰
۵۳
توگو
۵۴.۹۴
۵۴
گینه بیسائو
۵۴.۱۱
۵۵
بلیز
۵۳.۱۶
۵۶
زامبیا
۵۳.۰۹
۵۷
مالی
۵۳.۰۷
۵۸
جمهوری دموکراتیک کنگو
۵۱.۹۴
۵۹
سومالی
۵۱.۴۸
۶۰
فیلیپین
۵۱.۳۹
آفریقا بیشترین سهم را در این رتبهبندی دارد و کشورهایی مانند بوروندی، مالاوی، نیجر و سودان جنوبی در میان روستاییترین کشورهای جهان قرار گرفتهاند. خارج از آفریقا نیز کشورهایی مانند نپال، تیمور شرقی، پاپوآ گینه نو و کامبوج همچنان عمدتاً جمعیتی روستایی دارند.
در ایران تنها ۲۲.۳ درصد از کل جمعیت در سال ۲۰۲۴ در روستاها ساکن بودهاند.
جهان بهطور فزایندهای شهرنشین شده است
شهرنشینی یکی از مهمترین تحولات جمعیتی یک قرن گذشته بوده است. با توسعه کشورها، فرصتهای شغلی، آموزش، خدمات درمانی و زیرساختها بیشتر در شهرها متمرکز شدهاند و همین موضوع میلیونها نفر را از مناطق روستایی به شهرها کشانده است.
بر اساس دادههای Our World in Data، حدود دوسوم جمعیت جهان در سال ۱۹۶۰ در مناطق روستایی زندگی میکردند. این سهم اکنون به حدود ۴۳ درصد کاهش یافته و ساکنان شهرها اکثریت جمعیت جهان را تشکیل میدهند.
این روند بهویژه در شرق آسیا، آمریکای لاتین و خاورمیانه بسیار سریع بوده و جمعیت شهری این مناطق طی چند دهه گذشته رشد چشمگیری داشته است.
چرا آفریقا هنوز اینقدر کشورهای روستایی دارد؟
بیشتر کشورهای این فهرست در منطقه آفریقای جنوب صحرا قرار دارند. با وجود اینکه بسیاری از شهرهای آفریقا از سریعترین نرخهای رشد شهری در جهان برخوردارند، کشاورزی همچنان یکی از مهمترین بخشهای اشتغال در این قاره محسوب میشود و بخش قابلتوجهی از جمعیت در روستاها و سکونتگاههای کوچک زندگی میکنند.
بسیاری از این کشورها همچنین جمعیتی جوان و سطح صنعتیشدن پایینتری نسبت به مناطق توسعهیافتهتر دارند؛ بنابراین، معیشت روستایی همچنان نقش محوری در اقتصاد آنها ایفا میکند.
بسیاری از کشورهای دارای اکثریت جمعیت روستایی، در رتبهبندی کشورهایی با بیشترین اراضی کشاورزی نیز جایگاه بالایی دارند که اهمیت مداوم کشاورزی و صنایع روستایی را نشان میدهد.
آیا کشورهای با اکثریت جمعیت روستایی کمتر خواهند شد؟
پیشبینیهای جمعیتی نشان میدهد پاسخ این پرسش مثبت است. انتظار میرود رشد جمعیت جهان در دهههای آینده عمدتاً در مناطق شهری رخ دهد و شهرها همچنان بیشتر ساکنان جدید را جذب کنند.
البته سرعت شهرنشینی در همه کشورها یکسان نیست. در بسیاری از کشورهای کمدرآمد، بهویژه در آفریقا، پیشبینی میشود جمعیت روستایی تا سالهای آینده همچنان قابلتوجه باقی بماند، حتی اگر شهرها به رشد خود ادامه دهند.
در نتیجه، جهان بهتدریج شهریتر میشود، اما جوامع روستایی همچنان نقشی اساسی در تأمین غذای جمعیت، ایجاد فرصتهای معیشتی و شکلدهی به اقتصاد کشورها ایفا خواهند کرد.
بدون نظر