با شروع فصل پاییز و خنک‌تر شدن هوا، بسیاری از افراد متوجه تغییراتی در پوست خود می‌شوند. احساس کشیدگی بعد از شستن صورت، زبری گونه‌ها، پوسته‌پوسته شدن اطراف بینی و خشکی لب و دست‌ها از مشکلاتی هستند که ممکن است در این فصل بیشتر شوند.
اما چرا پوست در پاییز خشک می‌شود و چطور می‌توان از آن جلوگیری کرد؟ خوشبختانه برای پیشگیری از خشکی پوست همیشه به محصولات گران‌قیمت یا روتین‌های پیچیده نیاز نیست. انتخاب شوینده ملایم، استفاده صحیح از مرطوب‌کننده و اصلاح چند عادت روزمره در روتین مراقبت از پوست در پاییز می‌تواند تفاوت زیادی ایجاد کند.
در ادامه، دلایل خشکی پوست در پاییز و روش‌های مراقبت از صورت، دست‌ها، لب‌ها و بدن را بررسی می‌کنیم.
چرا پوست در پاییز خشک می‌شود؟
یکی از مهم‌ترین دلایل خشکی پوست در فصل پاییز، کاهش رطوبت محیط است. پوست به‌طور طبیعی مقداری آب و چربی در لایه بیرونی خود دارد که به حفظ نرمی و انعطاف‌پذیری آن کمک می‌کنند. وقتی هوا خشک می‌شود، ممکن است سرعت از دست رفتن آب از سطح پوست افزایش پیدا کند.
لایه بیرونی پوست که بخشی از سد دفاعی آن را تشکیل می‌دهد، نقش مهمی در جلوگیری از تبخیر رطوبت دارد. اختلال در عملکرد این سد می‌تواند باعث احساس کشیدگی، زبری، خارش و پوسته‌پوسته شدن پوست شود.
عوامل مختلفی در خشکی پوست نقش دارند که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
کاهش رطوبت هوا: زندگی در مناطق خشک، احتمال از دست رفتن رطوبت پوست را افزایش می‌دهد.
استفاده از وسایل گرمایشی: بخاری، شوفاژ و سیستم‌های گرمایش مرکزی می‌توانند رطوبت هوای داخل خانه را کاهش دهند.
حمام طولانی با آب داغ: آب بسیار گرم و شست‌وشوی مکرر ممکن است چربی‌های محافظ پوست را از بین ببرد.
شوینده‌های قوی: صابون‌ها و محصولات معطر یا نامناسب می‌توانند خشکی و تحریک پوست را تشدید کنند.
برخی بیماری‌ها و تغییرات مرتبط با سن: اگزما، پسوریازیس و کاهش تولید چربی طبیعی پوست با افزایش سن نیز ممکن است در خشکی نقش داشته باشند.
نشانه‌های خشکی پوست در پاییز چیست؟
خشکی پوست همیشه به شکل پوسته‌پوسته شدن واضح ظاهر نمی‌شود. گاهی اولین نشانه، احساس کشیدگی پوست پس از شست‌وشو یا حمام است.
از علائم شایع خشکی پوست می‌توان به زبری، خارش، خطوط ریز ناشی از کم‌آبی، پوسته‌پوسته شدن، ترک‌خوردگی و تغییر رنگ نواحی خشک اشاره کرد. در موارد شدیدتر نیز ممکن است پوست ملتهب شود یا ترک‌های دردناک ایجاد کند.
خشکی پوست ممکن است در هر قسمتی از بدن اتفاق بیفتد، اما دست‌ها، ساق پا، صورت و لب‌ها از نواحی شایع هستند. شست‌وشوی مکرر دست‌ها و تماس با شوینده‌ها نیز می‌تواند مشکل را بیشتر کند.
نکته مهم این است که پوست چرب هم ممکن است دچار کم‌آبی شود. چرب بودن پوست به میزان تولید سبوم یا چربی طبیعی آن مربوط است، در حالی که کم‌آبی به کاهش آب موجود در پوست اشاره دارد. به همین دلیل، حتی اگر پیشانی و بینی شما چرب باشد، ممکن است در فصل پاییز احساس کشیدگی در نواحی محتلف داشته باشید.
چگونه از خشکی پوست در پاییز جلوگیری کنیم؟
برای جلوگیری از خشکی پوست، بهتر است به‌جای استفاده هم‌زمان از محصولات متعدد، چند عادت ساده را به‌طور منظم رعایت کنید.
۱. صورت را با شوینده ملایم و آب ولرم بشویید
استفاده از شوینده مناسب، اولین قدم در پیشگیری از خشکی پوست است. شوینده‌های قوی ممکن است علاوه بر آلودگی‌ها، بخشی از چربی‌های محافظ پوست را نیز از بین ببرند.
اگر پوست خشکی دارید، شوینده‌های کرمی، غیرصابونی و فاقد عطر می‌توانند انتخاب مناسبی باشند. برای پوست چرب نیز بهتر است از محصولی استفاده کنید که بدون ایجاد احساس کشیدگی، چربی اضافی را پاک کند.
در زمان شست‌وشو، از آب ولرم استفاده کنید و صورت را با حوله زبر مالش ندهید. کافی است با یک حوله تمیز، به‌آرامی رطوبت اضافی را بگیرید.
۲. مرطوب‌کننده را روی پوست کمی نم‌دار بزنید
زمان استفاده از مرطوب‌کننده به‌اندازه انتخاب محصول اهمیت دارد. آکادمی پوست آمریکا (AAD) توصیه می‌کند مرطوب‌کننده را بلافاصله پس از شست‌وشو یا حمام، زمانی که پوست هنوز کمی مرطوب است، استفاده کنید.
این کار به حفظ آب موجود در لایه سطحی پوست کمک می‌کند و از تبخیر بیش از حد رطوبت جلوگیری می‌کند.
اگر پوست بسیار خشکی دارید، ممکن است کرم‌های غلیظ‌تر نسبت به لوسیون‌های سبک نتیجه بهتری داشته باشند. همچنین لازم نیست استفاده از مرطوب‌کننده را به صبح و شب محدود کنید؛ هر زمان پوست احساس خشکی داشت، می‌توانید دوباره از محصول مناسب استفاده کنید.
۳. مدت حمام را کوتاه کنید
دوش گرفتن طولانی با آب داغ یکی از عواملی است که می‌تواند خشکی پوست را تشدید کند.
متخصصان آکادمی پوست آمریکا توصیه می‌کنند زمان دوش گرفتن یا حمام را به حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه محدود کنید و به‌جای آب داغ از آب ولرم استفاده کنید.
پس از حمام نیز پوست را به‌آرامی خشک کنید و پیش از اینکه کاملاً خشک شود، کرم یا لوسیون بدن بزنید.
۴. رطوبت هوای خانه را حفظ کنید
اگر هوای خانه با روشن شدن بخاری یا شوفاژ خشک می‌شود، استفاده از دستگاه بخور می‌تواند کمک‌کننده باشد.
دستگاه بخور سرد در صورت استفاده صحیح، رطوبت بیشتری به محیط اضافه می‌کند. البته باید مخزن آن را مرتب تمیز کنید تا از رشد کپک و آلودگی جلوگیری شود.
همچنین بهتر است از گرم کردن بیش از حد محیط خودداری کنید و هنگام خواب، شرایط اتاق را طوری تنظیم کنید که هوا خیلی خشک نباشد.
۵. از پوست در برابر باد و سرما محافظت کنید
در روزهای سرد و بادخیز پاییز، بهتر است پوست دست‌ها و سایر نواحی در معرض هوا را بپوشانید. استفاده از دستکش هنگام خروج از خانه می‌تواند به کاهش تحریک و خشکی پوست دست کمک کند.
اگر لباس‌های پشمی باعث خارش پوست می‌شوند، می‌توانید زیر آن‌ها یک لایه لباس نخی نرم بپوشید.
بهترین کرم و مرطوب‌کننده برای جلوگیری از خشکی پوست پاییزی
برای انتخاب مرطوب‌کننده مناسب، بهتر است به ترکیبات محصول و نوع پوست و نه صرفاً نام برند یا قیمت آن توجه کنید.
برخی از ترکیبات مفید در محصولات مناسب پوست خشک عبارت‌اند از:
گلیسیرین: ماده‌ای جاذب رطوبت است که به افزایش آب لایه سطحی پوست کمک می‌کند.
هیالورونیک اسید: توانایی جذب آب دارد و در بسیاری از سرم‌ها و کرم‌های آبرسان استفاده می‌شود.
سرامید: از چربی‌های طبیعی سد دفاعی پوست است و به حفظ رطوبت و عملکرد این لایه کمک می‌کند.
شی‌باتر: خاصیت نرم‌کنندگی دارد و در کرم‌های مناسب پوست خشک به کار می‌رود.
وازلین یا پترولاتوم: با ایجاد یک لایه محافظ، از تبخیر بیش از حد آب پوست جلوگیری می‌کند.
دایمتیکون: از ترکیبات نرم‌کننده و محافظ است که می‌تواند به کاهش احساس زبری پوست کمک کند.
البته لازم نیست برای هر ترکیب، محصول جداگانه بخرید؛ یک کرم مرطوب‌کننده مناسب ممکن است چند ماده مؤثر را هم‌زمان داشته باشد.
روتین مراقبت از پوست در پاییز برای صبح و شب
برای جلوگیری از خشکی پوست، داشتن یک روتین ساده و منظم معمولاً کافی است. بهتر است محصولات را متناسب با نوع پوست و میزان خشکی آن انتخاب کنید.
روتین صبح: ابتدا صورت را با شوینده ملایم یا در صورت مناسب بودن برای پوستتان، تنها با آب ولرم بشویید. سپس از مرطوب‌کننده استفاده کنید. آخرین مرحله، ضدآفتاب با طیف وسیع و SPF حداقل ۳۰ است؛ زیرا کاهش دما به معنای از بین رفتن خطر اشعه فرابنفش نیست.
روتین شب: ابتدا آرایش، ضدآفتاب و آلودگی‌های روزانه را با پاک‌کننده مناسب پاک کنید. در صورت نیاز، از شوینده ملایم کمک بگیرید و سپس کرم مرطوب‌کننده بزنید. اگر پوستتان بسیار خشک است، ممکن است در شب به محصولی با بافت غلیظ‌تر نیاز داشته باشید.
اگر از محصولات درمانی مانند رتینوئیدها یا لایه‌بردارهای شیمیایی استفاده می‌کنید، توجه داشته باشید که این مواد ممکن است خشکی و تحریک پوست را بیشتر کنند. در صورت بروز مشکل، درباره تغییر دفعات مصرف یا نوع محصول با پزشک مشورت کنید.
جلوگیری از خشکی پوست صورت برای انواع پوست
اگرچه حفظ رطوبت برای همه انواع پوست اهمیت دارد، نوع مرطوب‌کننده و شوینده باید با ویژگی‌های پوست هماهنگ باشد.
پوست خشک: کرم‌های غلیظ‌تر و فاقد عطر معمولاً انتخاب مناسب‌تری هستند. بهتر است از شوینده‌های ملایم استفاده کنید و تعداد دفعات شست‌وشوی غیرضروری را کاهش دهید.
پوست چرب: به‌جای حذف مرطوب‌کننده، از لوسیون‌ها یا ژل‌کرم‌های سبک و غیرکومدوژنیک استفاده کنید تا بدون احساس سنگینی، رطوبت پوست حفظ شود.
پوست مختلط: می‌توانید از مرطوب‌کننده سبک برای تمام صورت و محصول غنی‌تر برای نواحی خشک مانند گونه‌ها استفاده کنید.
پوست حساس: محصولات فاقد عطر و با ترکیبات ساده مناسب‌ترند. بهتر است هر محصول جدید را ابتدا روی بخش کوچکی از پوست امتحان کنید و چند محصول تازه را هم‌زمان وارد روتین نکنید.
اگر پوستتان دچار اگزما یا التهاب مداوم است، ممکن است محصولات مراقبتی معمول کافی نباشند و به درمان تخصصی نیاز داشته باشید.
مراقبت از لب‌ها در هوای سرد؛ جلوگیری از خشکی و ترک
پوست لب‌ها نسبت به بسیاری از قسمت‌های صورت نازک‌تر است و غدد چربی محافظ بسیار کمی دارد. به همین دلیل، در هوای سرد و خشک پاییز و زمستان راحت‌تر رطوبت خود را از دست می‌دهد. وزش باد، تنفس از راه دهان و خیس کردن مکرر لب‌ها با زبان نیز می‌توانند خشکی و ترک‌خوردگی را تشدید کنند.
برای جلوگیری از خشکی لب‌ها، بهتر است به‌طور منظم از بالم لب فاقد عطر و مواد تحریک‌کننده استفاده کنید. محصولاتی حاوی وازلین، روغن‌های معدنی یا سرامید می‌توانند به حفظ رطوبت کمک کنند. اگر لب‌هایتان بسیار خشک و ترک‌خورده‌اند، پمادهای غلیظ مانند وازلین معمولاً نسبت به محصولات سبک و مومی محافظت بیشتری ایجاد می‌کنند.
یکی از عادت‌هایی که باید کنار بگذارید، خیس کردن لب‌ها با زبان است. بزاق دهان پس از تبخیر می‌تواند خشکی را بیشتر کند. همچنین از کندن پوسته‌های لب و استفاده از اسکراب‌های زبر خودداری کنید. در روزهای آفتابی نیز بالم لب با SPF حداقل ۳۰ انتخاب مناسبی است.
اگر خشکی و ترک لب‌ها با وجود مراقبت منظم طی دو تا سه هفته بهبود پیدا نکرد یا با درد، خونریزی و التهاب شدید همراه بود، بهتر است به متخصص پوست مراجعه کنید؛ زیرا ممکن است علت آن تنها سردی هوا نباشد.
آیا نوشیدن آب بیشتر، خشکی پوست در پاییز را برطرف می‌کند؟
نوشیدن آب کافی برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است و کم‌آبی بدن می‌تواند بر وضعیت پوست نیز تأثیر بگذارد. با این حال، نوشیدن مقدار زیادی آب به‌تنهایی راه‌حل خشکی پوست ناشی از هوای سرد و کم‌رطوبت نیست.
در بسیاری از موارد، مشکل اصلی از دست رفتن آب از سطح پوست یا اختلال در سد دفاعی آن است؛ بنابراین استفاده از مرطوب‌کننده و کاهش عوامل تحریک‌کننده اهمیت بیشتری دارد.
اگر در طول روز به‌اندازه کافی آب می‌نوشید، افزایش بیش از حد مصرف آب لزوماً باعث مرطوب‌تر شدن پوست نخواهد شد. بهتر است به‌جای تکیه بر نوشیدن آب، مجموعه‌ای از عادت‌های مراقبتی مناسب را رعایت کنید.
چه زمانی خشکی پوست نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
بیشتر موارد خشکی خفیف پوست با اصلاح عادت‌های شست‌وشو و استفاده منظم از مرطوب‌کننده بهتر می‌شوند. اما گاهی خشکی می‌تواند نشانه یک بیماری پوستی یا مشکل زمینه‌ای باشد.
طبق راهنمای کلینیک مایو، اگر خشکی پوست با وجود مراقبت مناسب ادامه پیدا کند یا با التهاب شدید، درد، زخم، عفونت و خارش مختل‌کننده خواب همراه باشد، بهتر است به پزشک مراجعه کنید.
همچنین اگر بخش‌های وسیعی از پوست پوسته‌پوسته می‌شوند یا ترک‌های عمیق و خونریزی ایجاد شده است، نباید صرفاً با محصولات آرایشی و بهداشتی مشکل را پنهان کرد.
جمع‌بندی؛ بهترین راه جلوگیری از خشکی پوست در پاییز چیست؟
خشکی پوست در پاییز معمولاً تحت تأثیر کاهش رطوبت هوا، وسایل گرمایشی، شست‌وشوی نامناسب و از دست رفتن آب از سطح پوست ایجاد می‌شود. برای پیشگیری از این مشکل، استفاده از شوینده ملایم، مرطوب‌کننده مناسب و پرهیز از حمام طولانی با آب داغ از مهم‌ترین اقدامات هستند.
در کنار این موارد، محافظت از پوست در برابر باد و سرما، توجه به خشکی لب‌ها و دست‌ها و حفظ رطوبت محیط می‌تواند کمک‌کننده باشد. مهم‌تر از تعداد محصولات مراقبتی، انتخاب محصول متناسب با نوع پوست و استفاده منظم از آن است.
بدون نظر