روسیه از نسخه متحرک سامانه پدافندی Citadel برای مقابله با حملات پهپادی رونمایی کرد

شرکت روسی Rostec نسخه متحرکی از سامانه توپخانه پدافند هوایی Citadel را توسعه داده است. در این نسخه، سلاح و تجهیزات شناسایی آن از یک تأسیسات ثابت، به شاسی یک خودرو منتقل شده‌اند. هدف از این تغییر، فراهم‌کردن امکان جابه‌جایی سریع‌تر سامانه توسط یگان‌های پدافند هوایی روسیه به مناطقی است که به حفاظت در برابر پهپادها و سایر تهدیدات هوایی نیاز دارند.

شرکت Rostec در تاریخ ۶ نوامبر از توسعه این سامانه خبر داد و اعلام کرد که در پیکربندی جدید، ماژول رزمی، رادار و سامانه‌های شناسایی اپتیکی روی یک خودرو نصب شده‌اند. این شرکت جزئیاتی درباره نوع شاسی، مشخصات خودرو، زمان‌بندی استقرار یا آغاز تولید نسخه متحرک منتشر نکرده است.

نسخه اولیه Citadel برای حفاظت از تأسیسات ثابت طراحی شده بود. شرکت Rostec مدعی است که این سامانه در میدان نبرد، کارآیی خود را در مقابله با انواع پهپادها و موشک‌های کروز نشان داده است؛ بااین‌حال، این شرکت هنوز داده‌های عملکردی تأییدشده توسط منابع مستقل را منتشر نکرده است.

سامانه Citadel چگونه پهپادها را شناسایی و منهدم می‌کند؟

سامانه Citadel که با نام ZAK-30 نیز شناخته می‌شود، یک سامانه توپخانه پدافند هوایی ۳۰ میلی‌متری است. این سامانه به‌جای استفاده از موشک‌های هدایت‌شونده، از توپ‌های خودکار و مهمات ویژه‌ای بهره می‌برد که برای انهدام اهداف هوایی در بردهای نسبتاً کوتاه طراحی شده‌اند.

این سامانه برای شناسایی و رهگیری تهدیدات ورودی، رادار را با حسگرهای الکترواپتیکی ترکیب می‌کند. به گفته Rostec، تجهیزات اپتیکی آن در هر دو طیف نور مرئی و فروسرخ فعالیت می‌کنند و امکان رهگیری اهداف را در شرایط نوری مختلف فراهم می‌سازند.

مهمات این سامانه نیز یکی دیگر از ویژگی‌های متمایز آن محسوب می‌شوند. Citadel از گلوله‌های حاوی ترکش با فیوزهای کنترل‌شونده از راه دور استفاده می‌کند. در این روش، برخلاف مهمات متعارف که برای انهدام هدف عمدتاً به برخورد مستقیم متکی هستند، سامانه کنترل آتش با توجه به مسیر پرواز هدف، نقطه مناسب برای انفجار گلوله را محاسبه می‌کند.

گلوله سپس در نزدیکی هدف منفجر می‌شود و ترکش‌های خود را آزاد می‌کند. این فرایند ابری از ترکش‌ها ایجاد می‌کند که می‌تواند به هدف پرنده آسیب برساند یا آن را منهدم کند. این روش به‌ویژه برای مقابله با پهپادهای کوچک اهمیت دارد؛ زیرا ابعاد کوچک و قدرت مانور بالای این پرنده‌ها، هدف قراردادن آن‌ها با آتش توپخانه متعارف را دشوار می‌کند.

مهمات انفجاری قابل‌برنامه‌ریزی می‌توانند احتمال اصابت مؤثر به هدف را افزایش دهند، بدون اینکه گلوله الزاماً برخورد مستقیمی با آن داشته باشد. شرکت Rostec همچنین ادعا می‌کند که این روش در مقایسه با مهمات متعارف، تعداد گلوله‌های موردنیاز برای هر درگیری را کاهش می‌دهد.

چرا سامانه Citadel روی خودرو نصب شده است؟

انتقال Citadel به یک پلتفرم متحرک، یکی از محدودیت‌های طراحی اولیه آن را برطرف می‌کند. یک سامانه پدافند هوایی ثابت به موقعیت جغرافیایی تأسیساتی وابسته است که برای حفاظت از آن‌ها مستقر شده است.

نصب Citadel روی خودرو می‌تواند به اپراتورها اجازه دهد هم‌زمان با تغییر تهدیدات، سامانه را میان فرودگاه‌ها، تأسیسات صنعتی، پایگاه‌های نظامی و سایر مناطق جابه‌جا کنند. این قابلیت همچنین می‌تواند تقویت پدافند مناطقی را که با افزایش فعالیت پهپادها مواجه هستند، آسان‌تر کند؛ بدون اینکه در هر محل نیاز به ساخت تأسیسات دفاعی دائمی جدید باشد.

تحرک‌پذیری به‌ویژه برای سامانه‌های پدافند هوایی کوتاه‌برد اهمیت دارد؛ سامانه‌هایی که اغلب آخرین لایه دفاعی پیرامون زیرساخت‌های ارزشمند و تجهیزات نظامی را تشکیل می‌دهند. این سامانه‌ها برای مقابله با تهدیداتی طراحی شده‌اند که موفق به عبور از شبکه‌های گسترده‌تر پدافند هوایی می‌شوند؛ از جمله پهپادهای کم‌ارتفاع و موشک‌های کروز.

مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS) ساختار پدافند هوایی روسیه را یک شبکه چندلایه توصیف می‌کند که در آن سامانه‌های کوتاه‌بردی مانند Pantsir وظیفه دفاع نقطه‌ای از مکان‌های مهم را بر عهده دارند.

به نظر می‌رسد Citadel نیز در همین دسته از سامانه‌های دفاع نزدیک قرار می‌گیرد و قرار نیست جایگزین سامانه‌های موشکی با برد بیشتر شود.

حرکت به‌سمت سامانه‌های ضدپهپادی مبتنی بر توپخانه

سامانه Citadel بخشی از روند رو‌به‌رشد استفاده از توپ‌های خودکار و مهمات قابل‌برنامه‌ریزی برای مقابله با پهپادها محسوب می‌شود. یکی از سامانه‌های مشابه، Rheinmetall Skynex ساخت آلمان است که برای تأمین پدافند هوایی کوتاه‌برد از توپ‌های ۳۵ میلی‌متری و مهمات قابل‌برنامه‌ریزی AHEAD استفاده می‌کند.

سامانه ماژولار پدافند هوایی Skynex نیز مانند Citadel، حسگرها، قابلیت رهگیری اهداف و درگیری مبتنی بر توپخانه را با یکدیگر ترکیب می‌کند. شرکت Rheinmetall اعلام کرده است که سامانه آن به‌ویژه برای درگیری در بردهای بسیار کوتاه مناسب است؛ شرایطی که استفاده از موشک‌های هدایت‌شونده ممکن است از نظر عملیاتی چندان مناسب نباشد یا هزینه بیشتری داشته باشد.

ساختار این سامانه همچنین امکان اتصال حسگرها و تسلیحات مختلف را از طریق یک شبکه فرماندهی و کنترل فراهم می‌کند.

مقایسه این دو سامانه نشان می‌دهد چرا سامانه‌های پدافندی مبتنی بر توپخانه بار دیگر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

استفاده از یک گلوله نسبتاً ارزان‌قیمت برای مقابله با پهپادی کم‌هزینه می‌تواند از مصرف موشک‌های هدایت‌شونده گران‌قیمت برای انهدام هر هدف جلوگیری کند.

بااین‌حال، سامانه‌های توپخانه‌ای برد درگیری محدودی دارند و برای عملکرد مؤثر به شناسایی و رهگیری دقیق اهداف وابسته هستند. به همین دلیل، این سامانه‌ها تنها یکی از اجزای یک شبکه پدافند هوایی چندلایه محسوب می‌شوند و به‌تنهایی راهکاری کامل برای مقابله با تمامی تهدیدات نیستند.

نسخه متحرک Citadel با افزودن قابلیت جابه‌جایی سریع، انعطاف‌پذیری عملیاتی سامانه‌ای را افزایش می‌دهد که در ابتدا برای حفاظت از تأسیسات ثابت طراحی شده بود.