کشورهای با بیشترین فرار مغزها در سال ۲۰۲۴ + اینفوگرافی و جایگاه ایران

نکات کلیدی:

• هند با بیش از ۱۸ میلیون شهروند ساکن خارج از کشور در صدر این فهرست قرار دارد.
• بیش از ۲۸۰ میلیون نفر در خارج از کشور محل تولد خود زندگی می‌کنند.
• برخی کشورهای کوچک مانند گویانا و ساموآ بیش از نیمی از جمعیت خود را خارج از مرزهایشان دارند.
• جنگ، اشتغال و جستجوی فرصت‌های بهتر از مهم‌ترین عوامل مهاجرت به خارج از کشور هستند.

معمولاً مهاجرت از زاویه «ورود مهاجران» به یک کشور بررسی می‌شود. اما کسانی که کشورشان را ترک می‌کنند چه؟

این اینفوگرافی که با استفاده از داده‌های اداره امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل تهیه شده، کشورهایی را نشان می‌دهد که بیشترین تعداد شهروندان ساکن خارج از کشور را در سال ۲۰۲۴ دارند.

مهاجرت خروجی چیست و چرا اهمیت دارد؟

به زبان ساده، مهاجرت خروجی (Emigration) نقطه مقابل مهاجرت ورودی است و به ترک کشور برای زندگی در جایی دیگر اشاره دارد. اگرچه بیشتر درباره کشورهایی که مهاجر می‌پذیرند صحبت می‌شود، اما مهاجرت خروجی نیز تأثیرات بزرگی بر کشورهای مبدأ دارد؛ از ارسال پول توسط مهاجران گرفته تا فرار مغزها.

دلایل ترک کشور متفاوت است. عوامل «دافعه» شامل فقر، خشونت، فساد و تغییرات اقلیمی هستند. در مقابل، عوامل «جاذبه» به آموزش بهتر، فرصت‌های شغلی، خدمات درمانی و امنیت بیشتر در خارج از کشور مربوط است.

رتبه‌بندی: کشورها با بیشترین جمعیت مهاجر خروجی

جدول زیر کشورهایی را نشان می‌دهد که بیشترین تعداد مهاجران خروجی را در جهان دارند:

نگاهی دقیق‌تر به داده‌ها نشان می‌دهد تنها پنج کشور حدود یک‌پنجم کل مهاجران خروجی جهان را تشکیل می‌دهند.

کشورهای پرجمعیت به‌طور طبیعی در صدر فهرست قرار دارند. هند با بیش از ۱۸ میلیون شهروند خارج‌نشین در رتبه نخست است و پس از آن چین، مکزیک و اوکراین قرار دارند. در همین حال، کشورهایی مانند سودان جنوبی و سوریه نسبت به جمعیت خود مهاجرت بالایی دارند که ناشی از درگیری و بی‌ثباتی است.

در میان کشورهای توسعه‌یافته، بریتانیا با ۴.۸ میلیون مهاجر خروجی برجسته است که عمدتاً شامل بازنشستگان، مهاجران کاری و جوامع مهاجر قدیمی می‌شود.

فرار مغزها و نرخ بالای مهاجرت

وقتی مهاجرت به‌صورت درصدی از جمعیت بررسی شود، کشورهای کوچک در صدر قرار می‌گیرند. در گویانا، ساموآ و بوسنی و هرزگوین بیش از ۵۰ درصد شهروندان خارج از کشور زندگی می‌کنند. این وضعیت بازتاب پدیده «فرار مغزها» است، یعنی خروج افراد تحصیل‌کرده و ماهر برای فرصت‌های بهتر که معمولاً رشد اقتصادی کشور مبدأ را کند می‌کند.

توضیح پدیده «قوس مهاجرت»

یکی از نظریه‌های مهم در مطالعات مهاجرت «قوس مهاجرت» است. این نظریه می‌گوید با حرکت کشورها از سطح درآمد پایین به متوسط، نرخ مهاجرت افزایش می‌یابد، زیرا مردم توان مالی و انگیزه لازم برای مهاجرت را پیدا می‌کنند. اما با رسیدن کشور به سطح درآمد بالا، نرخ مهاجرت کاهش می‌یابد.

این پدیده توضیح می‌دهد چرا کشورهای با درآمد متوسط مانند مصر، فیلیپین و پاکستان در این داده‌ها جایگاه برجسته‌ای دارند.