متنی که در ادامه خواهد آمد ترجمه مقالهای از وال استریت ژورنال است که بر اساس آن، در پایان جنگ هر کسی که کنترل تنگه هرمز را در اختیار داشته باشد پیروز این نبرد خواهد بود. در ادامه متن ترجمه شده این مقاله با کمی دخل و تصرف آمده است:
الجیر، امارات متحده عربی. در سمت چپ این ساحل بادخیز در ورودی تنگه هرمز، نفتکشها، کشتیهای کانتینری و کشتیهای فلهبر در زیر آسمان آفتابی میدرخشند. از زمانی که آمریکا و اسرائیل بیش از یک ماه پیش جنگ علیه ایران را آغاز کردند، این کشتیها در خلیج فارس متوقف ماندهاند.
در سمت راست، جایی که تنها حدود ۶۴ کیلومتر با ساحل ایران فاصله دارد، دریای آبی تیره کاملاً خالی است. اکنون تنها تعداد اندکی کشتی در روز موفق به عبور از تنگه هرمز میشوند، در حالی که پیش از جنگ این تعداد بیش از ۱۰۰ کشتی در روز بود. این کشتیها، مسیرهای غیرمستقیم از طریق آبهای سرزمینی ایران را طی میکنند و اغلب با پرداخت عوارض موفق به عبور از تنگه میشوند.
توانایی تهران در کنترل این گذرگاه بینالمللی، که پیشتر حدود یکپنجم نفت جهان از آن عبور میکرد، به بزرگترین اهرم فشارش علیه آمریکا، همسایگان خلیج فارس و اقتصاد جهانی تبدیل شده است. اینکه جنگ با پیروزی یا شکست ایران پایان یابد، بیش از هر چیز به این بستگی دارد که آیا تهران پس از این درگیری همچنان کنترل تنگه را در اختیار خواهد داشت یا نه؛ و در نتیجه، کلید بازارهای انرژی جهان را حفظ خواهد کرد یا خیر.
ولی نصر، استاد دانشگاه جانز هاپکینز و مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا که در گفتوگوهای غیررسمی با نمایندگان ایران حضور داشته، در این باره میگوید: «از نگاه ایرانیها، تنگه هرمز اکنون از برنامه هستهای مهمتر است. برنامه هستهای بیشتر جنبه نمادین داشت و بازدارندگی واقعی برای آنها ایجاد نمیکرد…اکنون تنها دلیلی که باعث شده ایران در این جنگ دوام بیاورد، همین تنگه است. در نگاه ایران، در نهایت باید کنترل تنگه حفظ شود، چون این تنها ابزار بازدارندگی و تنها منبع درآمد آنهاست.»
در واقع، حکومت ایران برنامههای بسیار جاهطلبانهای برای تنگه هرمز اعلام کرده است. کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران طرحهایی را پیش برده که بر اساس آن کشتیهای عبوری باید برای این امکان، هزینه پرداخت کنند و کشورهایی که «غیرهمسو» محسوب میشوند از ورود به خلیج فارس منع شوند. این ابزاری است که تهران امیدوار است از طریق آن کشورهای اروپایی، ژاپن و دیگران را وادار به لغو تحریمها کند و در عین حال حضور نیروی دریایی آمریکا را بهطور دائمی از آبهای خلیج فارس حذف نماید.
ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس شورای اسلامی، در این باره گفته است: «ترامپ در نهایت به رؤیای خود برای تغییر رژیم رسیده است، اما در رژیم دریایی منطقه. تنگه هرمز قطعاً باز خواهد شد، اما نه برای شما؛ بلکه برای کسانی که از قوانین جدید ایران تبعیت کنند.»
مقامات ایرانی این سیستم عوارضی را با کانال سوئز مقایسه میکنند که سالانه میلیاردها دلار برای مصر درآمد دارد.
دونالد ترامپ پیامهای متناقضی درباره نیت خود در مورد تنگه هرمز ارسال کرده است. او در سخنرانی چهارشنبه گفت آمریکا نفتی از خلیج فارس وارد نمیکند و کشورهایی که برای وارد کردن نفت از این تنگه استفاده میکنند، مانند کشورهای اروپایی و آسیایی، باید خودشان برای بازگشایی تنگه اقدام کنند. او گفت: «آنها باید آن را در اختیار بگیرند و قدرش را بدانند. این کار برایشان آسان است.» با این حال افزود که پس از پایان جنگ، «تنگه بهطور طبیعی باز خواهد شد.»
چند ساعت پیش از آن، ترامپ در شبکه Truth Social گفته بود آمریکا ایران را «کاملاً نابود خواهد کرد» تا زمانی که تنگه «باز، آزاد و ایمن» شود. او هزاران نیروی تفنگدار دریایی و سرباز به خاورمیانه اعزام کرده که میتوانند در عملیات زمینی برای بازگشایی تنگه استفاده شوند. هرگونه چنین عملیاتی میتواند تلفات قابلتوجهی داشته باشد، زیرا ایران برای حمله به کشتیها از پهپادها، موشکها و قایقهای تندرو استفاده میکند.
حسن الحسن، پژوهشگر ارشد مؤسسه بینالمللی مطالعات استراتژیک و مقام پیشین امنیتی بحرین، گفت پایان جنگ در حالی که ایران همچنان کنترل این گذرگاه حیاتی را در دست دارد، یک فاجعه ژئوپلیتیکی برای متحدان آمریکا خواهد بود.
او گفت: «ایران قادر خواهد بود هر زمان که بخواهد تحریمهای انتخابی اعمال کند و عملاً جریان کشتیرانی در تنگه را در معرض خطر قرار دهد. این امر به معنای اهرم فشار دائمی ایران بر اقتصاد کشورهای خلیج فارس و امنیت انرژی جهان خواهد بود و ایران را در وضعیتی نگه میدارد که همچنان تهدیدی جدی محسوب میشود.»
کشورهای خلیج فارس تلاش کردهاند اثر بسته شدن تنگه را کاهش دهند. عربستان بخشی از صادرات نفت خود را از طریق خط لوله به بندر ینبع در دریای سرخ منتقل کرده است. امارات نیز نفت خود را به بندر فجیره در دریای عمان منتقل میکند؛ مجموعهای بزرگ از تأسیسات ذخیرهسازی نفت و گاز که با وجود حملات پهپادی ایران همچنان فعال است. صف کامیونها در نزدیکی بندر خورفکان نیز کیلومترها امتداد دارد تا محمولههایی را جابهجا کند که دیگر نمیتوانند به دبی برسند.
در روستاهای امارات نزدیک تنگه هرمز مانند الجیر، پوسترهای جدیدی از حاکم این کشور در کنار نیروهای نظامی و جنگندهها نصب شده و شعار «تو را به نام خدا تقویت کردم، ای وطن» بر بسیاری از خانهها دیده میشود.
بندر فجیره در دریای عمان مجموعهای بزرگ از تأسیسات ذخیرهسازی انرژی است.
تا اینجا، کشورهای اروپایی و آسیایی تمایل چندانی برای مشارکت در اقدام نظامی جهت بازگشایی تنگه نشان ندادهاند. امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، گفته گزینه نظامی در هرمز واقعبینانه نیست و آزادی کشتیرانی تنها از طریق هماهنگی با ایران ممکن است.
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس مانند امارات و عربستان نیز با وجود توان نظامی قابلتوجه، بعید است بدون مداخله گسترده آمریکا وارد درگیری مستقیم با ایران شوند.
مشکل عملی دیگری نیز وجود دارد: هرگونه تراکنش مالی با ایران، از جمله پرداخت هزینه عبور از تنگه، مشمول تحریمهای آمریکا خواهد بود و شرکتهای بزرگ کشتیرانی را با خطر مواجه میکند.
جیسون چواه، استاد حقوق دریایی در دانشگاه سیتی لندن، گفت: «در این وضعیت عجیب …، مالکان کشتی اگر به ایران پول ندهند کشتی خود را به خطر میاندازند، و اگر پول بدهند آینده خود را در نظام مالی جهانی به خطر میاندازند. آنچه ایران میخواهد فقط یک عوارض عبور نیست، بلکه نوعی آزمون وفاداری است؛ آزمونی که هیچ شرکت تجاری نمیتواند از آن سربلند بیرون بیاید.»
بدون نظر