در هفته های اخیر بحث در مورد حذف کردن چند صفر (ظاهراً 4 صفر) از واحد پول ملی کشور توسط بانک مرکزی بالا گرفته و بسیاری امکان پذیر بودن و حتی تاثیر گذاری آن بر تورم شدید ماه های اخیر را به چالش کشیده اند. بعد از این چالش ها بود که عبدالناصر همتی، رییس بانک مرکزی، اعلام کرد که این کار برای پایین آوردن یا مهار تورم نبوده و تنها با هدف تسهیل محاسبات مالی انجام شده و در صورت تصویب در هیئت دولت و مجلس، طی دو سال اجرایی خواهد شد. به همین بهانه می خواهیم در این مطلب در مورد حذف صفر از واحد پول ملی در مقیاس جهانی صحبت کنیم. تمامی قدرت های اقتصادی جهان نیز روزگاری با افت شاخص های اقتصادی و سقوط محدود واحد پول ملی خود مواجه شده یا می شوند اما حتی بدبین ترین اقتصاد دانان نیز می دانند که در نهایت کشورها با اتخاذ تصمیم هایی می توانند خود را از این بحران اقتصادی خارج کنند.
کمتر پیش می آید که اقتصاد یک کشور به طور گسترده نابود شود به نحوی که تورم افسار گسیخته یا ابرتورم (Hyperinflation) را در پی داشته باشد. در نتیجه ابرتورم، واحد پولی یک کشور در مدت کوتاهی ارزش و اعتبار خود را از دست داده و مقامات کشورها راهی جز تغییر آن از تغییر حذف صفر یا جایگزین کردن آن با یک واحد پولی دیگر نمی بینند. این مشکل اقتصادی در نتیجه مناقشات سیاسی، نظامی یا اقتصادی رخ می دهد که در نهایت با سقوط ارزش پول ملی همراه است. در ادامه این مطلب می خواهیم شما را با 9 مورد از حذف صفر از پول ملی در سطح بین المللی آشنا کنیم که در آن، کشورها به دلیل سقوط ارزش پول ملی خود چاره ای جز حذف چند صفر از پول ملی و تعویض آن ندیدند.
5- پرو: 1988-1991 میلادی
در طی دهه 1980 میلادی، کشور پرو نیز مانند بسیاری از دیگر کشورهای آمریکای لاتین، دست به آزاد سازی اقتصاد زد. در همین زمان، دولت پرو نیز هزینه های عمومی خود را افزایش داده، سرمایه گذاری را در اولویت قرار داده و از استقراض بین المللی سرباز زد. در نتیجه، در پایان دهه 1990، اقتصاد کشور که از قبل اقتصادی کوچک و ضعیفی به شمار می آمد و به شدت به سرمایه گذاری هایی خارجی وابسته بود، نه تنها رشد اقتصادی منفی را تجربه کرد بلکه با دیگر مشکلات اقتصادی، از جمله ابر تورم نیز روبرو گردید. در حالی که ابر تورم در کشور به وضوح دیده می شد، در سال 1985 دولت این کشور واحد پول سول را با اینتی و با نسبت 1.000 به 1 جایگزین کرد.
بزرگترین اسکناس واحد پول جدید اسکناس 1.000 اینتی بود. در عرض دو سال، تورم ماهانه افزایش سرسام آوری یافته و در ماه سپتامبر 1988 به رقم 132 درصد رسید. بدین ترتیب اسکناس های 10.000.000 اینتی جدید در سال 1991 چاپ شد. دولت پرو بار دیگر تصمیم به تغییر واحد پولی گفت و سول جدید را به نسبت 1 به 1.000.000.000 جایگزین اینتی کرد. بدین ترتیب ارزش پول آن روز پرو بیش از 1 میلیارد برابر بیشتر از واحد پول کشور در 6 سال قبل تر از آن شد.
4- یوگسلاوی: 1992-1995 میلادی
بین سال های 1988 تا 1989، بزرگ ترین اسکناس دینار یوگسلاوی از اسکناس 50.000 دیناری به اسکناس 2.000.000 دیناری رسید. دینار جدید در سال 1992 با نسبت ارزش 1 به 10 جایگزین دینار قبلی شد و بزرگ ترین اسکناس آن نیز 50.000 بود. در سال 1993 اسکناس 10.000.000 دیناری چاپ شد و در واکنش به این تورم افسار گسیخته، دولت کشور تصمیم به حذف 6 صفر گرفت که با جایگزینی دینار جدید با نسبت ارزش 1 به 1.000.000 به جای دینار قدیمی همراه بود. سال بعد بار دیگر واحد پول جدیدی معرفی شده و این بار نسبت آن 1 به 1.000.000.000 بود.
در ژانویه 1995، تورم در این کشور در عرض تنها 2 سال کادریلیون درصد (عدد 1 با 24 صفر) افزایش یافته بود و به همین دلیل مارک آلمان به عنوان واحد پولی کشور انتخاب شد. گفته می شود که در طی دوران اوج تورم (دسامبر 1994) تورم روزانه 100 درصد افزایش پیدا می کرد یعنی هر روز قیمت ها دو برابر می شد. در طی این دوره، مردم یوگسلاوی بدهی های بانکی خود را یا پرداخت نکرده یا به صورت معوق پرداخت می کردند زیرا در عرض چند روز، بدهی آن ها و قسطی که باید پرداخت می کردند به یک رقم ناچیز می رسید.
3- بلاروس: 1994-2002 میلادی
بلافاصله پس از پایان جنگ سرد، بسیاری از کشورهای تازه استقلال یافت بلوک شرق تلاش کردند وارد عرصه اقتصاد بازار محور شوند که با نوسانات شدید در ارزش پول ملی همراه گردید. در دوران استقلال، کشور بلاروس یک اقتصاد به نسبت پیشرفته داشت و ساکنان این کشور شرایط زندگی بسیار بهتری نسبت به دیگر کشورهای شرقی اروپا داشتند. در سال 1993، بزرگ ترین اسکناس این کشور اسکناس 5.000 روبلی بود اما در انتهای دهه 1990 اسکناس 5.000.000 روبلی نیز معرفی شد. در تلاش برای حل این بحران، دولت روبل جدید را به نسبت ارزش 1 به 1.000 جایگزین روبل قدیمی کرد. در حال حاضر بزرگ ترین اسکناس این کشور اسکناس 100.000 روبلی است که معادل 100.000.000 روبل سال 1993 می باشد. بسیاری از مردم تورم شدید را ناشی از سیاست های لوکاشنکو که از سال 1994 در قدرت است می دانند. بیش از 80 درصد صنایع کشور بلاروس ملی هستند.
وقتی که زیمبابوه در سال 1980 به استقلال رسید، ارزش دلار زیمبابوه از ارزش دلار ایالات متحده بیشتر و نسبت آن ها 1 به 1.25 بود. با انجام برخی سیاست های بحث برانگیز مانند غصب کردن زمین ها بر اساس دیدگاه های نژاد پرستی و چاپ بی ملاحظه اسکناس، دلار زیمبابوه تورم بسیار سریعی را در اوایل قرن 21 میلادی تجربه کرد. در سال 2004، تورم در این کشور به عدد 624 درصد رسید و این رقم در سال 2006 از عدد سرسام آور 1.730 درصد نیز گذشت. در آگوست 2006، دلار قدیمی با دلار جدید زیمبابوه و با نسبت 1 به 1.000 جایگزین شد. در اواسط سال 2007، تورم سالانه در کشور به رقم 11.000 درصد رسید و در می 2008 اسکناس های 100 و 250 میلیون دلاری نیز در این کشور به چاپ رسید.
دو هفته بعد از آن نیز نوبت اسکناس 500 میلیون دلاری بود که ارزش آن تنها 2.5 دلار ایالات متحده تخمین زده می شد. کمتر از یک هفته بعد نیز اسکناس های 5 میلیاردی، 25 میلیاردی و 50 میلیاردی معرفی شد و در جولای همان سال نیز نوبت به اسکناس 100 میلیارد دلاری رسید. در آگوست 2008، دولت تصمیم به حذف 10 صفر از واحد پول ملی گرفت و اسکناس 10 میلیارد دلاری زیمبابوه جای خود را به اسکناس جدید 1 دلاری داد. این در حالی بود که تورم سالانه به عدد 500 کوینتیلیون (18 صفر) رسیده بود و تورم ماهانه نیز 13 میلیارد درصد برآورد می شد.
1- ونزوئلا: 2014-تاکنون
اقتصاد ونزوئلا پس از کاهش شدید قیمت نفت در سال 2014 در سراشیبی سقوط قرار داشته و همچنان به این سقوط خود ادامه می دهد. ابرتورمی که این کشور و اقتصادش را گرفتار ساخته باعث کاهش مواد غذایی و دارو در کشور و همچنین قطعی متوالی و طولانی برق در کشور شده که فرار میلیون ها ونزوئلایی از کشور را در پی داشته است. این در حالی است که همه نیکلاس مادورو که دستکم 5 سال دیگر در مقام خود باقی خواهد ماند را مقصر این شرایط می دانند و مادورو نیز سیاست های خصمانه ایالات متحده را. دلیل اصلی این کاهش شدید ارزش پول این است که اقتصاد کشور شدیداً به نفت وابسته بوده و بهتر بگوییم این که تنها کالای باارزش صادراتی کشور نفت است که تقریباً تمام بودجه کشور را تامین می کند و اکنون با کاهش قیمت نفت و تحریم های ایالات متحده، دولت مادورو دیگر توانایی تولید یا واردات کافی کالاهای ضروری را ندارد.
دولت ونزوئلا تاکنون بارها با تغییر پول و حذف صفر از واحد پول ملی (یکبار 5 صفر و یک بار دیگر 3 صفر) سعی کرده تورم را کنترل کند. اما نه این تمهیدات و نه افزایش دستمزدها نیز تاثیری در این سقوط نداشته است. اعتراضات خیابانی مردم نیز با واکنش شدید دولت مواجه شده و با دستگیری رهبران مخالفان، مردم کشور چاره کار را در ترک ونزوئلا دیده اند به نحوی که گفته می شود بعد از سال 2014 بیش از 3 میلیون ونزوئلایی خاک کشور را ترک کرده اند. آن هایی هم که در کشور مانده اند با سوپرمارکت های خالی از کالا، قطعی برق و نبود سوخت، دسترسی نداشتن به دارو و خدمات بهداشتی مواجه شده اند. از آگوست 2018 تا پایان سال، حداقل دستمزد در این کشور با توجه به کاهش ارزش بولیوار، 60 برابر شده اما مشکل همچنان برقرار است و ارزش پول این کشور کمتر از کاغذی است که صرف ساخت آن می شود. تورم این کشور در سال 2018 به عدد 1 میلیون درصد رسیده است.
سال گذشته نیز برنامه جدیدی از طرف دولت با حذف 5 صفر از واحد پول ملی و افزایش 3.400 درصدی کمترین دستمزدها اعمال شد که نتیجه چندانی در پی نداشته است. اگر چه نیکلاس مادورو اعلام کرده که فرمول مقابله با تورم و کاهش ارزش پولی ملی کشور را یافته اما منتقدان و کارشناساس اقتصادی بر این باورند که با تغییر رنگ پول نمی توان به آن ارزش داده و تورم را مهار کرد و حتی این سیاست های او و مشاورانش بر وخامت اوضاع اقتصادی کشور نیز می افزاید.
![حذف صفر از واحد پول ملی؛ نمونه های اتفاق افتاده و نتایج آن ها [قسمت دوم]](https://rooziato.com/wp-content/uploads/2019/01/a70f868fb99a69f14c234138513e6a0c-w700-1.jpg)
بدون نظر