۵۰ شهر پرجمعیت جهان از ۱۹۷۵ تا ۲۰۵۰ + اینفوگرافی و جایگاه تهران

حسین علی پناهی جمعه، ۲۴ بهمن ۱۴۰۴

نکات کلیدی:

از سال ۱۹۷۵ تاکنون، مرکز ثقل بزرگ‌ترین شهرهای جهان به‌طور قاطع از اقتصادهای توسعه‌یافته به سمت آسیا و آفریقا جابه‌جا شده است.
پیش‌بینی می‌شود تا سال ۲۰۵۰، آسیا و آفریقا میزبان ۳۷ شهر از ۵۰ شهر پرجمعیت جهان باشند و نقشه سلسله‌مراتب شهری جهان را دگرگون کنند.
چندین شهری که زمانی در صدر بودند، انتظار می‌رود تا میانه قرن با رشد کند جمعیت مواجه شوند یا حتی سقوط قابل‌توجهی در رتبه داشته باشند.

در سال ۱۹۷۵، بزرگ‌ترین شهرهای جهان عمدتاً در ژاپن، اروپا و آمریکای شمالی قرار داشتند. تا سال ۲۰۲۵ این تعادل به نفع آسیا تغییر کرده بود. در افق ۲۰۵۰ نیز پیش‌بینی می‌شود آفریقا به یکی از بازیگران اصلی نظم شهری جهان تبدیل شود.

موتور محرک این دگرگونی، شهرنشینی بوده و این روند هنوز به پایان نرسیده است.

این اینفوگرافی نشان می‌دهد که ۵۰ شهر پرجمعیت جهان در چهار مقطع زمانی ۱۹۷۵، ۲۰۰۰، ۲۰۲۵ و ۲۰۵۰ چگونه از نظر جمعیت اوج گرفته‌اند، متوقف شده‌اند یا سقوط کرده‌اند. داده‌ها از گزارش چشم‌انداز شهرنشینی جهان سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ گرفته شده است.

پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان در ۵۰ سال اخیر

در سال ۱۹۷۵، توکیو و اوساکا دو شهر پرجمعیت جهان بودند و پس از آن‌ها نیویورک، جاکارتا و مکزیکوسیتی قرار داشتند.

تا سال ۲۰۰۰، کلان‌شهرهای آسیایی مانند شانگهای، پکن و دهلی نو با سرعت گرفتن رشد جمعیت در قاره آسیا، در این رتبه‌بندی بالا آمدند. در سال ۲۰۲۵ این جابه‌جایی پررنگ‌تر شد و بسیاری از بزرگ‌ترین شهرهای دنیا در جنوب و شرق آسیا قرار گرفتند. با ادامه شهرنشینی انتظار می‌رود این روند تا ۲۰۵۰ هم ادامه پیدا کند.

جدول زیر ۵۰ شهر پرجمعیت جهان در سال ۲۰۵۰ را نشان می‌دهد و جمعیت آن‌ها را در سال‌های ۱۹۷۵، ۲۰۰۰ و ۲۰۲۵ نیز مقایسه می‌کند.

رتبه جمعیت در ۲۰۵۰	شهر	کشور	جمعیت ۱۹۷۵	جمعیت ۲۰۰۰	جمعیت ۲۰۲۵	جمعیت ۲۰۵۰
1	داکا	🇧🇩 بنگلادش	5,037,174	17,434,596	36,585,479	52,123,000
2	جاکارتا	🇮🇩 اندونزی	11,696,369	25,591,966	41,913,860	51,784,000
3	شانگهای	🇨🇳 چین	4,542,787	14,034,558	29,558,908	34,912,000
4	دهلی نو	🇮🇳 هند	6,091,891	17,969,092	30,222,405	33,891,000
5	کراچی	🇵🇰 پاکستان	4,626,701	10,799,503	21,422,590	32,593,000
6	قاهره	🇪🇬 مصر	7,440,914	15,676,619	25,566,102	32,366,000
7	توکیو	🇯🇵 ژاپن	24,281,618	30,302,560	33,412,512	30,658,000
8	گوانگژو	🇨🇳 چین	1,644,240	18,970,258	27,563,372	29,243,000
9	مانیل	🇵🇭 فیلیپین	8,329,012	17,799,064	24,735,305	27,120,000
10	کلکته	🇮🇳 هند	10,527,605	18,355,286	22,549,738	23,768,000
11	بمبئی	🇮🇳 هند	8,338,773	15,952,862	20,203,056	23,059,000
12	سئول	🇰🇷 کره جنوبی	10,079,046	18,962,544	22,490,482	21,225,000
13	بانکوک	🇹🇭 تایلند	3,650,772	8,377,066	18,180,280	20,462,000
14	لاهور	🇵🇰 پاکستان	4,402,766	7,978,805	15,156,430	20,388,000
15	لوآندا	🇦🇴 آنگولا	306,000	714,643	11,370,127	20,286,000
16	سائوپائولو	🇧🇷 برزیل	10,536,121	16,702,008	18,949,790	18,217,000
17	پکن	🇨🇳 چین	5,154,971	9,635,380	17,013,303	18,004,000
18	مکزیکوسیتی	🇲🇽 مکزیک	11,119,402	17,598,162	17,734,212	17,679,000
19	هوشی‌مین	🇻🇳 ویتنام	2,384,034	6,006,090	14,052,713	17,201,000
20	استانبول	🇹🇷 ترکیه	5,305,193	10,633,602	15,014,763	16,303,000

21	لاگوس	🇳🇬 نیجریه	1,900,000	7,280,000	16,036,000	16,536,000
22	بنگلور	🇮🇳 هند	1,900,000	5,687,000	13,607,000	16,227,000
23	چنگدو	🇨🇳 چین	1,700,000	10,138,000	15,258,000	16,089,000
24	دارالسلام	🇹🇿 تانزانیا	378,000	2,489,000	8,161,000	15,379,000
25	تیانجین	🇨🇳 چین	3,900,000	9,187,000	14,239,000	14,641,000
26	چنای	🇮🇳 هند	4,484,115	7,612,508	11,153,205	14,208,000
27	بنگکاک	🇹🇭 تایلند	3,650,772	8,377,066	18,180,280	14,171,000
28	حیدرآباد	🇮🇳 هند	2,810,479	6,340,661	9,190,795	13,985,000
29	احمدآباد	🇮🇳 هند	1,600,000	4,519,000	8,854,000	13,806,000
30	بوگوتا	🇨🇴 کلمبیا	3,389,750	6,340,840	10,624,315	13,741,000
31	لیما	🇵🇪 پرو	3,519,785	6,991,685	10,580,241	12,358,000
32	لندن	🇬🇧 بریتانیا	7,369,842	7,654,553	10,416,420	11,869,000
33	چنای	🇮🇳 هند	4,484,115	7,612,508	11,153,205	11,757,000
34	آدیس‌آبابا	🇪🇹 اتیوپی	868,901	2,791,724	6,705,705	10,783,000
35	کوالالامپور	🇲🇾 مالزی	170,777	4,143,915	8,443,731	10,627,000
36	اوساکا	🇯🇵 ژاپن	14,448,054	14,487,830	12,964,145	10,449,000
37	آبیجان	🇨🇮 ساحل عاج	1,024,745	3,441,806	6,621,711	9,775,000
38	باندونگ	🇮🇩 اندونزی	3,475,759	6,333,411	8,909,104	9,747,000
39	هانگژو	🇨🇳 چین	1,113,616	4,964,897	7,500,208	9,625,000
40	حیدرآباد	🇮🇳 هند	2,810,479	6,340,661	9,190,795	9,546,000
41	تهران	🇮🇷 ایران	4,265,101	6,999,195	9,174,964	9,499,000
42	خارطوم	🇸🇩 سودان	870,553	4,135,102	6,809,355	9,444,000
43	پاریس	🇫🇷 فرانسه	7,423,859	8,385,156	9,381,921	9,326,000
44	ریو دو ژانیرو	🇧🇷 برزیل	5,880,669	8,416,754	9,500,336	9,300,000
45	ریاض	🇸🇦 عربستان سعودی	126,000	2,557,269	6,916,417	9,153,000
46	اسکندریه	🇪🇬 مصر	2,647,675	4,477,718	7,266,957	9,023,000
47	ژوهانسبورگ	🇿🇦 آفریقای جنوبی	1,180,560	2,767,803	7,077,175	8,916,000
48	اونیتشا	🇳🇬 نیجریه	756,883	2,353,086	5,627,706	8,681,000
49	یائونده	🇨🇲 کامرون	455,219	1,578,631	5,106,087	8,661,000

در افق ۲۰۵۰، انتظار می‌رود داکا با بیش از ۵۲ میلیون نفر پرجمعیت‌ترین شهر جهان باشد و جاکارتا در تعقیب آن قرار گیرد. شهرهای آسیایی همچنان کانون جمعیتی جهان باقی خواهند ماند و شانگهای، دهلی نو و کراچی پنج رتبه نخست را تکمیل می‌کنند. در مجموع ۲۴ شهر از ۵۰ شهر بزرگ جهان در آسیا خواهند بود.

در همین حال، آفریقا سریع‌ترین رشد شهری جهان را تجربه می‌کند و ۱۳ شهر از فهرست را به خود اختصاص می‌دهد. شهرهایی مانند لاگوس، کینشاسا، قاهره و دارالسلام طی دهه‌های آینده جهش‌های جمعیتی بزرگی خواهند داشت؛ رشدی که از نرخ باروری بالا و تداوم شهرنشینی تغذیه می‌شود.

به طور کلی، تعداد ابرشهرها یعنی شهرهایی با بیش از ۱۰ میلیون نفر جمعیت، از ۳۳ شهر در ۲۰۲۵ به ۳۷ شهر خواهد رسید.

رشد آهسته‌تر جمعیت در اقتصادهای توسعه‌یافته

در حالی که شهرهای پرجمعیت جدید جهان با سرعت پیش می‌روند، بسیاری از مراکز تاریخی اروپا، ژاپن و آمریکای شمالی رشد جمعیت کندی خواهند داشت یا به ثبات می‌رسند.

برای نمونه پیش‌بینی می‌شود جمعیت اوساکا در سال ۲۰۵۰ حدود ۲.۵ میلیون نفر معادل ۲۰ درصد کاهش یابد و نیویورک هم افتی نزدیک به ۵ درصد را تجربه کند. شهرهای بزرگی مانند توکیو، پاریس و سئول نیز به سطوح مشابهی از توقف رشد جمعیت می‌رسند.

با این حال حتی با وجود رشد آهسته، این شهرها احتمالاً همچنان قدرت‌های بزرگ اقتصادی باقی می‌مانند، زیرا پشتوانه‌ای طولانی از فعالیت‌های تجاری و مالی دارند.

جمعیت تهران در سال ۱۹۷۵ میلادی (۱۳۵۳ شمسی) کمی بیشتر از ۴.۲ میلیون نفر بود که در سال ۲۰۰۰ به حدود ۷ میلیون نفر رسید و در پایان سال ۲۰۲۵ کمی بیش از ۹.۱ میلیون نفر را ثبت کرد. بر اساس پیش‌بینی سازمان ملل، جمعیت تهران در سال ۲۰۵۰ به حدود ۹.۵ میلیون نفر خواهد رسید که این شهر را در فهرست پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان در سال ۲۰۵۰ در رتبه ۴۲اُم قرار خواهد داد.