از THAAD تا Patriot؛ ۶ سامانه دفاع موشکی آمریکا که هرکدام مأموریت متفاوتی دارند

متوقف کردن یک موشک، مدت‌ها پیش از آنکه یک موشک رهگیر از پرتابگر خود شلیک شود، آغاز می‌شود. رادارها و سایر حسگرها باید تهدید را شناسایی کنند، مسیر پرواز آن را زیر نظر بگیرند و اطلاعات لازم برای درگیری با آن را فراهم کنند. این چالش بسته به اینکه موشک از طریق فضا نزدیک شود یا در ارتفاع پایین در جو پرواز کند، متفاوت است.

ایالات متحده برای مقابله با این تهدیدات مختلف از چندین سامانه پدافند هوایی و دفاع موشکی استفاده می‌کند. برخی از این سامانه‌ها از خاک آمریکا در برابر موشک‌های بالستیک دوربرد محافظت می‌کنند. برخی دیگر وظیفه دفاع از نیروهای نظامی، زیرساخت‌ها یا ناوهای جنگی در برابر حملات کوتاه‌بردتر را بر عهده دارند.

از رهگیری موشک‌ها در ارتفاع بالا توسط THAAD گرفته تا سامانه‌های دفاعی SeaRAM روی ناوهای جنگی، این شش سامانه نشان می‌دهند که تسلیحات مختلف چگونه در حفاظت موشکی ایالات متحده نقش دارند.

۱. THAAD

سامانه Terminal High Altitude Area Defense یا THAAD، موشک‌های بالستیک را در مرحله پایانی پروازشان، زمانی که به سمت اهداف خود شیرجه می‌روند، هدف قرار می‌دهد. این سامانه می‌تواند موشک‌ها را در داخل یا خارج از جو زمین رهگیری کند؛ قابلیتی که نقش متمایزی در دفاع موشکی منطقه‌ای به آن می‌دهد.

این سامانه که روی خودروهای نظامی نصب می‌شود، ترکیبی از پرتابگرها، موشک‌های رهگیر، رادار AN/TPY-2 و تجهیزات کنترل آتش است. موشک رهگیر آن از فناوری برخورد مستقیم برای انهدام هدف استفاده می‌کند و هدف را از طریق اصابت مستقیم نابود می‌سازد.

THAAD برای مقابله با تهدیدات موشک‌های بالستیک طراحی شده است و نباید مأموریت آن را با دفاع در برابر موشک‌های کروز که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، اشتباه گرفت. توانایی این سامانه برای درگیری با اهداف در ارتفاع بالا، مکمل سامانه‌های دفاعی لایه پایین‌تر مانند Patriot است.

۲. Aegis Ballistic Missile Defense

سامانه Aegis Ballistic Missile Defense به ناوهای جنگی مجهز نیروی دریایی آمریکا امکان می‌دهد در رهگیری موشک‌های بالستیک نقش داشته باشند. این سامانه، سیستم تسلیحاتی Aegis را با موشک‌های رهگیر تخصصی، از جمله Standard Missile-3 یا SM-3 و Standard Missile-6 یا SM-6 ترکیب می‌کند.

این موشک‌های رهگیر مأموریت‌های متفاوتی انجام می‌دهند. SM-3 با تهدیدات موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد تا میان‌برد مقابله می‌کند. SM-6 نیز دفاع در مرحله پایانی پرواز را در برابر موشک‌های بالستیک کوتاه‌برد فراهم می‌کند.

تأسیسات زمینی Aegis Ashore نیز در دفاع در برابر موشک‌های بالستیک نقش دارند. مشخص کردن نوع موشک رهگیر اهمیت دارد؛ زیرا Aegis یک سامانه تسلیحاتی با قابلیت‌های متعدد است، نه یک موشک واحد با یک الگوی مشخص درگیری با هدف.

۳. Patriot PAC-3

خانواده موشک‌های رهگیر Patriot PAC-3 برای مقابله با موشک‌های بالستیک تاکتیکی، موشک‌های کروز و هواپیماها طراحی شده‌اند. PAC-3 مخفف Patriot Advanced Capability-3 است، درحالی‌که عنوان جدیدتر MSE به معنای Missile Segment Enhancement است.

این موشک‌های رهگیر در سامانه گسترده‌تر پدافند هوایی Patriot استفاده می‌شوند که شامل رادار، پرتابگرها و تجهیزات کنترل درگیری است. PAC-3 از برخورد مستقیم برای نابودی تهدیدات ورودی استفاده می‌کند.

نقش این سامانه در دفاع در برابر موشک‌های بالستیک در مرحله پایانی پرواز، با مأموریت THAAD هم‌پوشانی دارد و به این دو سامانه اجازه می‌دهد حفاظت مکملی فراهم کنند. این تفاوت توضیح می‌دهد که چرا هر دو سامانه در ساختار دفاعی آمریکا حضور دارند. آن‌ها به‌جای آنکه صرفاً عملکرد یکدیگر را تکرار کنند، قابلیت‌های متفاوتی برای درگیری با اهداف ارائه می‌دهند.

۴. Ground-Based Midcourse Defense

سامانه Ground-Based Midcourse Defense یا GMD مأموریت متفاوتی دارد: دفاع از خاک ایالات متحده در برابر حملات محدود موشک‌های بالستیک دوربرد. موشک‌های رهگیر زمینی این سامانه در آلاسکا و کالیفرنیا مستقر شده‌اند.

هر موشک رهگیر یک Exoatmospheric Kill Vehicle را حمل می‌کند که از بوستر خود جدا می‌شود و در مرحله میانی پرواز، در فضای خارج از جو زمین با کلاهک مهاجم درگیر می‌شود. انهدام هدف به برخورد مستقیم متکی است، نه یک کلاهک انفجاری.

مأموریت GMD آن را از سامانه‌های منطقه‌ای که از پایگاه‌های نظامی یا نیروهای مستقر در مناطق عملیاتی محافظت می‌کنند، متمایز می‌سازد. هدف اعلام‌شده این سامانه همچنین نیازمند بیان دقیق است: حفاظت در برابر یک حمله محدود موشکی بالستیک به معنای تضمین حفاظت در برابر هر نوع حمله موشکی احتمالی نیست.

۵. NASAMS

سامانه National Advanced Surface-to-Air Missile System یا NASAMS، قابلیت دفاع در برابر موشک‌های کروز را به این فهرست اضافه می‌کند. این سامانه که توسط شرکت نروژی Kongsberg و شرکت آمریکایی Raytheon توسعه یافته است، یک سامانه زمین‌پایه کوتاه‌برد تا میان‌برد محسوب می‌شود که علاوه بر موشک‌های کروز، با هواپیماها، هلیکوپترها و پهپادها نیز مقابله می‌کند.

NASAMS رادارها، یک مرکز توزیع آتش یا Fire Distribution Center و پرتابگرهای مستقر در نقاط مختلف را به یکدیگر متصل می‌کند. موشک رهگیر پایه این سامانه AMRAAM است؛ موشکی که جنگنده‌ها نیز آن را حمل می‌کنند.

به گفته Kongsberg، سامانه NASAMS از سال ۲۰۰۵ وظیفه حفاظت از واشینگتن دی‌سی را بر عهده داشته است. نقش این سامانه در اینجا به مقابله با موشک‌های کروز و سایر تهدیدات هوایی که برای پرواز به جو متکی هستند مربوط می‌شود، نه رهگیری کلاهک‌های موشک‌های بالستیک قاره‌پیما در فضا.

۶. SeaRAM

سامانه SeaRAM دفاع نزدیک از ناوهای جنگی در برابر موشک‌های کروز ضدکشتی را فراهم می‌کند. این سامانه، رادار جست‌وجو و رهگیری و حسگر الکترواپتیکی سامانه دفاع نزدیک Phalanx Block 1B را با یک پرتابگر ۱۱ موشکی Rolling Airframe Missile ترکیب می‌کند.

تفاوت میان RAM و SeaRAM ساده است؛ RAM نام موشک است، درحالی‌که SeaRAM این موشک‌ها را همراه با حسگرها و تجهیزات درگیری با هدف، روی یک پایه واحد ترکیب می‌کند.

نیروی دریایی آمریکا SeaRAM را سامانه‌ای مستقل با قابلیت شناسایی تهدید تا درگیری با آن توصیف می‌کند. وظیفه این سامانه دفاع از خود ناو جنگی است و در کنار سایر سامانه‌های دفاعی دریایی، حفاظت نقطه‌ای ایجاد می‌کند؛ نه اینکه مأموریت دفاع گسترده در برابر موشک‌های بالستیک را که با Aegis BMD مرتبط است، انجام دهد.

تفاوت سامانه‌های دفاع موشکی آمریکا در چیست؟

این شش سامانه برای مقابله با بخش‌های متفاوتی از تهدیدات موشکی طراحی شده‌اند و مأموریت آن‌ها از حفاظت از خاک آمریکا تا دفاع منطقه‌ای و محافظت نزدیک از ناوهای جنگی را شامل می‌شود.

شناخت تفاوت‌های این سامانه‌ها نشان می‌دهد که چرا نمی‌توان صرفاً با رتبه‌بندی آن‌ها، بهترین سامانه دفاع موشکی را مشخص کرد.

موفقیت در دفاع موشکی بیش از هر چیز به انتخاب سامانه مناسب برای مقابله با نوع مشخصی از تهدید بستگی دارد. هر سامانه برای شرایط عملیاتی، ارتفاع درگیری و نوع خاصی از هدف طراحی شده و در ساختار دفاعی چندلایه، نقش متفاوتی ایفا می‌کند.

نتیجه‌گیری

این سامانه‌ها با بخش‌های متفاوتی از تهدیدات موشکی مقابله می‌کنند. مأموریت‌های آن‌ها از دفاع از خاک کشور و حفاظت منطقه‌ای تا دفاع از خود ناوهای جنگی را در بر می‌گیرد. درک این تفاوت‌ها موضوعی را آشکار می‌کند که یک رتبه‌بندی ساده از آن غافل می‌شود: حفاظت موشکی به انتخاب سامانه دفاعی متناسب با نوع تهدید بستگی دارد.