سهم ارزهای مهم جهان از پرداخت‌های بین‌المللی سامانه SWIFT در سال ۲۰۲۶

نکات کلیدی:

• دلار آمریکا با سهم ۵۲.۰۹ درصدی از ارزش پرداخت‌های جهانی پردازش‌شده از طریق SWIFT، به‌تنهایی سهم بیشتری از مجموع تمام ارزهای دیگر دارد.
• یورو با سهم ۲۱.۳۷ درصدی در رتبه دوم قرار گرفته و پوند انگلیس با ۶.۳۷ درصد در جایگاه سوم ایستاده است.
• یوان چین باوجود بزرگی اقتصاد این کشور، با سهم تنها ۳.۲۶ درصدی پس از ین ژاپن در رتبه پنجم قرار دارد.

دلار آمریکا همچنان ارز مسلط در نظام مالی بین‌المللی است، اما فاصله آن با نزدیک‌ترین رقبایش چقدر است؟

این نمودار، ارزهای مختلف را براساس سهم آن‌ها از ارزش پرداخت‌های جهانی پردازش‌شده از طریق SWIFT در ماه اوت ۲۰۲۶ (مرداد و شهریور ۱۴۰۵) رتبه‌بندی می‌کند. داده‌های این نمودار از گزارش ردیاب جهانی ارز SWIFT در سپتامبر ۲۰۲۶ استخراج شده‌اند.

سلطه دلار آمریکا بر پرداخت‌های SWIFT

جدول زیر سهم هر ارز از ارزش پرداخت‌های جهانی پردازش‌شده از طریق SWIFT در اوت ۲۰۲۶ را نشان می‌دهد.

دلار و یورو درمجموع ۷۳.۴۶ درصد از ارزش پرداخت‌های پردازش‌شده از طریق SWIFT را به خود اختصاص داده‌اند و سهم مجموع سایر ارزها تنها اندکی بیشتر از یک‌چهارم است.

پس از این دو ارز پیشتاز، سهم سایر ارزها به‌شکل قابل‌توجهی پراکنده‌تر می‌شود. پوند انگلیس، ین ژاپن و یوآن چین هرکدام سهمی تک‌رقمی دارند که نشان‌دهنده فاصله چشمگیر دو ارز اصلی با سایر ارزهای جهان است.

سلطه دلار بازتابی از نقش محوری آن در تجارت جهانی، بازارهای مالی و بانکداری بین‌المللی است. گستردگی و عمق بازارهای سرمایه آمریکا و استفاده فراگیر از معاملات مبتنی بر دلار، جایگاه این ارز را تقویت می‌کنند.

SWIFT چیست و چه کسی آن را کنترل می‌کند؟

SWIFT یا «جامعه جهانی ارتباطات مالی بین‌بانکی»، یک شبکه امن پیام‌رسانی مالی است که بیش از ۱۱ هزار و ۵۰۰ مؤسسه مالی را در سراسر جهان به یکدیگر متصل می‌کند. این شبکه دستورهای پرداخت را منتقل می‌کند، اما خودش مستقیماً پول را جابه‌جا نمی‌کند.

دفتر مرکزی SWIFT در بلژیک قرار دارد و این مجموعه یک تعاونی متعلق به مؤسسات مالی عضو آن است، نه یک کشور مشخص. پیام‌رسانی استاندارد و شبکه گسترده آن باعث شده است SWIFT به‌طور وسیعی مورد استفاده قرار بگیرد؛ هرچند مشارکت در این شبکه تابع الزامات قانونی و تحریم‌هاست.

اگرچه SWIFT نقش مهمی در بانکداری بین‌المللی ایفا می‌کند، پرداخت‌هایی را که از طریق تمام شبکه‌های مالی انجام می‌شوند، پوشش نمی‌دهد. بنابراین رتبه‌بندی ارزها در این شبکه، تصویری مهم از فعالیت‌های پرداخت بین‌المللی ارائه می‌کند، نه نمایی کامل از تمام تراکنش‌های جهانی.

آیا سلطه SWIFT با چالش مواجه شده است؟

شبکه‌های پرداخت جایگزین، ازجمله سامانه پرداخت بین‌بانکی فرامرزی چین (CIPS)، درحال گسترش هستند؛ زیرا کشورها به‌دنبال انعطاف‌پذیری بیشتر در انجام تراکنش‌های فرامرزی‌اند.

بااین‌حال، سهم نسبتاً اندک یوآن از ارزش پرداخت‌های SWIFT نشان می‌دهد که میان نفوذ اقتصادی چین و میزان استفاده بین‌المللی از ارز این کشور در این شبکه، فاصله قابل‌توجهی وجود دارد.

دلار همچنین از جایگاه تثبیت‌شده خود در ذخایر ارزی کشورهای جهان بهره می‌برد؛ ذخایری که به تأمین نقدینگی و تسویه‌حساب‌های بین‌المللی کمک می‌کنند.

نکته مهم این است که این آمارها ارزش پرداخت‌ها را اندازه‌گیری می‌کنند، نه تعداد تراکنش‌ها. همچنین فعالیت‌هایی که خارج از SWIFT انجام می‌شوند، در این داده‌ها لحاظ نشده‌اند.

درنتیجه، این رتبه‌بندی نمی‌تواند سهم دلار از تمام پرداخت‌های جهانی را مشخص کند یا نشان دهد که شبکه‌های جایگزین در طول زمان تا چه اندازه درحال گسترش و افزایش نفوذ هستند.