در آلمان بر سر اینکه اقامتگاه کوهستانی آدولف هیتلر پس از آتش‌سوزی گسترده اخیر باید بازسازی شود یا خیر، اختلاف‌نظرهای زیادی به وجود آمده است. ساختمان Kehlsteinhaus که با نام آشیانه عقاب (Eagle’s Nest) نیز شناخته می‌شود، در کوه‌های آلپ آلمان قرار دارد. این بنا که از جنگ جهانی دوم بدون آسیب جدی جان سالم به در برد، طی نزدیک به ۶۰ سال گذشته همواره یکی از موضوعات بحث‌برانگیز برای مقام‌های آلمانی بوده است.
آتش‌سوزی شدیدی که بیش از یک هفته پیش این ساختمان تاریخی متعلق به دوران نازی‌ها را ویران کرد، بار دیگر بحث درباره حفظ یا بازسازی آن را به جریان انداخته. آشیانه عقاب در سال‌های اخیر به یکی از مقاصد گردشگری سیاه (Dark Tourism)، به‌ویژه برای گردشگران آمریکایی و اسرائیلی تبدیل شده بود. گردشگری سیاه به بازدید از مکان‌هایی گفته می‌شود که با جنگ، مرگ و رویدادهای تلخ تاریخی ارتباط دارند. در حال حاضر، محوطه این ساختمان تا زمان تصمیم‌گیری نهایی مسدود شده است.
یکی از نگرانی‌های اصلی مقام‌های آلمانی، احتمال ورود و استقرار غیرقانونی افراد در این محل یا تبدیل شدن آن به مکانی برای تجمع و زیارت نمادین نئونازی‌ها محسوب می‌شود. به همین دلیل قرار است موانع حفاظتی و داربست‌های بیشتری با استفاده از هلیکوپتر به بالای کوه منتقل گردند تا از بقایای ساختمان محافظت شود. یوآخیم هرمان، وزیر کشور محافظه‌کار ایالت بایرن که از بازسازی این بنا حمایت کرده، می‌گوید:
نمی‌توانیم این ویرانه را همین‌طور به حال خود رها کنیم.
با این حال، اسون کلر، مدیر مرکز اسناد اوبرزالزبرگ، معتقد است با توجه به شدت خسارت‌های واردشده، بازسازی کامل ساختمان و بازگرداندن آن به شکل اولیه عملاً امکان‌پذیر نیست. ینس کریستیان واگنر، مدیر اردوگاه کار اجباری بوخن‌والد، نیز آشیانه عقاب و دیگر بناهای به‌جامانده از دوران نازی‌ها را «اسناد و شواهد تاریخی» توصیف کرده است.
او در گفت‌وگو با روزنامه تلگراف می‌گوید:
اگر این بناها به شکل اصلی خود حفظ نشده و به جای آن‌ها نسخه‌های بازسازی‌شده ساخته شود، ارزششان را به‌عنوان شواهد تاریخی از دست خواهند داد. به همین دلیل نباید نسخه‌های مشابهی از این بناها ساخته شود، زیرا چنین کاری به نوعی به معنای ایجاد تاریخ جعلی خواهد بود.
او معتقد است که باید کاربری تازه‌ای برای این مکان در نظر گرفته شود که با مسئولیت‌پذیری در قبال تاریخ همراه باشد. در همین حال، مری فولبروک، استاد تاریخ آلمان در دانشگاه کالج لندن (UCL)، هشدار داده است که بازسازی این ساختمان می‌تواند خطر جذب هواداران راست افراطی و طرفداران ایدئولوژی نازی را به همراه داشته باشد. او می‌گوید:
بازسازی مکانی که تا این اندازه با آدولف هیتلر ارتباط دارد، ممکن است آن را به نقطه‌ای جذاب برای هواداران راست‌گرای ایدئولوژی نازی تبدیل کرده و بار دیگر شکوه ظاهری معماری عظیم و پرابهت دوران این دیکتاتور را در چنین موقعیت چشمگیری زنده کند.
مری فولبروک در عین حال معتقد است که حفظ بقایای ساختمان می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد. او توضیح می‌دهد:
از سوی دیگر، حفظ ویرانه‌های ساختمان به شکلی که بتوان زمینه تاریخی آن را توضیح داد و همچنان گردشگران را جذب کرد، می‌تواند مکمل بسیار مفیدی برای مجموعه گسترده یادمان‌های تاریخی آلمان باشد.
اوایل سال جاری میلادی، خبرنگاران روزنامه سان در گزارشی از شهر وین، پایتخت اتریش، به اختلاف‌نظرها درباره بازگشایی بالکن کاخ هافبورگ پرداختند؛ مکانی که هیتلر از آنجا الحاق اتریش به رایش سوم را اعلام کرده بود. از مردم خواستند تا درباره بازگشایی این بالکن رأی بدهند، اگرچه نگرانی‌هایی وجود داشت که نئونازی‌ها برای اجرای سلام نازی به این محل هجوم بیاورند.
پیتر هوهنهاوس، یکی از کارشناسان برجسته جهانی در حوزه گردشگری سیاه که تاکنون بیش از ۹۰۰ مکان مرتبط با رویدادهای تلخ تاریخی را مشاهده کرده، نگران حضور گروهی از بازدیدکنندگان است که به جای نگاه تاریخی به فجایع گذشته، این مکان‌ها را همچون زیارتگاه می‌بینند. او در این باره می‌گوید:
من با مکان‌های مرتبط با نازی‌ها مشکل دارم؛ برای مثال آشیانه عقاب در آلمان که در سال ۱۹۳۸ به‌عنوان محلی برای گردهمایی‌ها و فعالیت‌های اجتماعی حزب نازی ساخته شد.
یک بار در یک تور گروهی سازمان‌یافته شرکت کردم. نکته جالب این بود که این تورها فقط به زبان انگلیسی برگزار می‌شوند و بیشتر شرکت‌کنندگان آن‌ها بریتانیایی و آمریکایی هستند. من تنها کسی بودم که زبان مادری‌اش انگلیسی نبود.
احساس بسیار ناخوشایندی داشتم، زیرا همیشه این خطر وجود دارد که چنین بازدیدهایی به تجلیل و ستایش نازیسم منجر شوند.
بدون نظر