مقایسه موشک اروپایی Meteor با رقیب آمریکایی‌اش AIM-120 AMRAAM

وقتی صحبت از موشک‌ها در نبردهای هوایی مدرن می‌شود، معمولاً نام موشک هوا‌به‌هوای AIM-120 AMRAAM یا همتای کوتاه‌بردتر و ۷۰ ساله‌اش، AIM-9 Sidewinder، به ذهن می‌آید؛ موشکی که همچنان در خط مقدم خدمت قرار دارد. AIM-120 در دوران جنگ سرد توسعه یافت و در دهه ۱۹۹۰ وارد خدمت شد و محبوب‌ترین گزینه در میان نیروهای مسلح ایالات متحده محسوب می‌شود.

اما در آن‌سوی اقیانوس اطلس، در اروپا، موشک متفاوتی وجود دارد که ممکن است در یک جنبه بسیار مهم از AMRAAM پیشی بگیرد. نام این موشک Meteor است.

موشک Meteor توسط شرکت اروپایی MBDA توسعه داده شد و با فاصله‌ای زمانی نسبت به AMRAAM معرفی شد؛ آن هم به دلیلی مشخص. هر دو موشک در دسته BVRAAM یا «موشک‌های هوا‌به‌هوای فراتر از میدان دید» قرار می‌گیرند. همان‌طور که از نام این دسته پیداست، هر دو موشک می‌توانند به اهدافی شلیک شوند که تنها از طریق رادار شناسایی شده‌اند و هر دو دارای حسگرهایی هستند که امکان انفجار موشک در لحظه برخورد یا در مجاورت هدف را فراهم می‌کند.
اما Meteor به‌طور خاص برای برطرف کردن یک محدودیت کلیدی در موشک AMRAAM توسعه داده شد؛ مفهومی که با عنوان «منطقه بدون امکان فرار» یا NEZ شناخته می‌شود.

منطقه بدون امکان فرار، محدوده‌ای تقریبی پیرامون موشک است که پس از قفل شدن موشک روی هدف، فرار هواپیمای دشمن از آن بسیار دشوار یا حتی غیرممکن می‌شود. اندازه دقیق منطقه بدون امکان فرار به عواملی مانند شرایط هدف، مانورهای گریز و موارد دیگر بستگی دارد، اما MBDA ادعا می‌کند که منطقه بدون امکان فرار موشک Meteor تقریباً سه برابر موشک AMRAAM است و این برتری یک دلیل اصلی دارد: سامانه پیشران.

همه‌چیز به نحوه رسیدن موشک به هدف برمی‌گردد

در بحث برد موشک، دو عامل اصلی مطرح است. اگرچه اعداد دقیق همچنان به‌شدت محرمانه هستند، اما گمان می‌رود که هر دو موشک از نظر برد کلی عملکردی مشابه داشته باشند. با این حال، برد موشک تنها زمانی معنا دارد که هواپیمای دشمن هیچ اقدامی برای گریز انجام ندهد؛ برای مثال مانورهای فرار. به همین دلیل، ثبت «طولانی‌ترین شلیک شناخته‌شده» با AIM-120 اگرچه جالب است، اما اطلاعات چندان معناداری ارائه نمی‌دهد. در مقابل، منطقه بدون امکان فرار معیار بسیار بهتری برای سنجش اثربخشی یک موشک محسوب می‌شود.

موشک AMRAAM از یک موتور راکتی با سوخت جامد استفاده می‌کند که تقریباً تمام سوخت خود را در همان مرحله اولیه مصرف می‌کند تا موشک به سرعت و ارتفاع لازم در مسیر هدف برسد. پس از آن، موشک می‌تواند برای تعقیب هدف مانور دهد، اما دیگر قادر به حفظ سرعت خود نیست. این موضوع باعث می‌شود کارایی موشک در تعقیب اهداف، به‌ویژه در فاصله‌های نزدیک‌تر، کاهش یابد و در نتیجه منطقه بدون امکان فرار کوچک‌تری داشته باشد.

در مقابل، موشک Meteor از سامانه پیشران رم‌جت با سوخت جامد بهره می‌برد که امکان حفظ نیروی رانش در طول پرواز را فراهم می‌کند. این ویژگی به موشک اجازه می‌دهد مانورپذیری بیشتری داشته باشد و حتی در مراحل پایانی پرواز نیز هدف را با دقت بالاتری تعقیب کند. همین موضوع دلیل اصلی بزرگ‌تر بودن منطقه بدون فرار Meteor است. وقتی موشکی نه‌تنها قادر به تعقیب و مانور باشد، بلکه بتواند نیروی رانش خود را نیز حفظ کند، فرار از آن به‌مراتب دشوارتر خواهد بود.

موشک Meteor با جنگنده‌های رافال، یوروفایتر تایفون، گریپن و اف-۳۵ سازگار است. همچنین باید اشاره کرد که تا امروز، این موشک هنوز موفق به ثبت شکار رزمی واقعی نشده است؛ بنابراین باید منتظر ماند و دید در میدان نبرد چه عملکردی از خود نشان خواهد داد.