ارتش آمریکا بهدنبال توسعه نسل جدیدی از موشکهای رهگیر ارزانقیمت است که بتوانند پهپادها، موشکهای کروز و تهدیدهای بالستیک را هدف قرار دهند، بدون آنکه ذخایر گرانقیمت موشکهای پاتریوت را به سرعت مصرف کنند. درخواستی برای دریافت اطلاعات که در ۱۵ مه از سوی دفتر «قابلیتهای سریع و فناوریهای حیاتی» در پایگاه ردستون آرسنال منتشر شد، یکی از روشنترین تلاشهای ارتش آمریکا در سالهای اخیر برای ایجاد سامانه پدافند هوایی با تمرکز بر کاهش هزینهها را نشان میدهد.
این طرح با عنوان MOSAIC-26-03 تعریف شده و هدف آن تولید موشکهای رهگیری است که قیمت هرکدام کمتر از یک میلیون دلار باشد. ارتش همچنین سقف هزینه هر زیرسامانه را ۲۵۰ هزار دلار تعیین کرده است. مقامها خواهان فناوریهای نسبتاً آمادهای هستند که بتوانند تا سهماهه چهارم سال مالی ۲۰۲۶ برای نمایش عملی ارائه شوند.
این برنامه بازتاب نگرانی فزاینده درباره اقتصاد پدافند هوایی مدرن است. درگیریهای اخیر، بهویژه جنگ اوکراین، نشان دادهاند که در حملات گسترده با موشک و پهپاد، ارتشها میتوانند به سرعت ذخایر موشکهای رهگیر گرانقیمت خود را مصرف کنند.
ارتش آمریکا بهدنبال موشکی است که از نظر توانایی میان سامانههای ضدپهپاد و موشکهای پیشرفته پاتریوت PAC-3 MSE قرار بگیرد. مشخصات موردنظر شامل یک رهگیر درونجو (اندواتمسفریک) با سرعت بیش از ماخ ۵ و بردی نزدیک به ۲۰۰ کیلومتر است. این موشک باید توانایی درگیری با پهپادها، موشکهای کروز، هواپیماها و تهدیدهای بالستیک کوتاهبرد را داشته باشد و همچنین از قابلیت بهروزرسانی هدف در حین پرواز، جستجوگر هدایت نهایی و کلاهک انفجاری ترکشزا برخوردار باشد.
انتخاب کلاهک ترکشزا اهمیت زیادی دارد. برخلاف رهگیرهای «اصابت مستقیم»، این نوع کلاهک با استفاده از فیوز مجاورتی و ترکشهای پرسرعت هدف را نابود یا از کار میاندازد. این روش هزینه ساخت موشک را کاهش میدهد زیرا نیازی به برخورد دقیق و مستقیم با هدف ندارد. به نظر میرسد ارتش ایالات متحده حاضر است بخشی از دقت نهایی را با کاهش هزینه و امکان تولید تعداد بیشتر موشکها معاوضه کند، هرچند این موشک همچنان باید در برابر جنگ الکترونیک، محیطهای نبرد پیچیده و حملات متراکم مقاومت داشته باشد.
ارتش آمریکا این نیازمندی را در قالب پنج بخش جداگانه منتشر کرده است که شامل موشک کامل، موتور راکتی، جستجوگر، سامانههای کنترل آتش و یکپارچهسازی سیستم میشود. این ساختار نشاندهنده تغییر مهمی در راهبرد تأمین تجهیزات است؛ بهجای تکیه کامل بر یک پیمانکار اصلی، ارتش میخواهد شرکتهای تخصصی برای ساخت اجزای مختلف با یکدیگر رقابت کنند.
تمام طرحهای پیشنهادی باید با سکوی پرتاب M903 پاتریوت و سامانه فرماندهی و کنترل IBCS سازگار باشند. این الزام فضای طراحی موشک را محدود میکند، زیرا توسعهدهندگان باید ابعاد، کانتینر، رابطهای الکتریکی و استانداردهای پرتاب پاتریوت را رعایت کنند. ارتش این سازگاری را برای استقرار سریع ضروری میداند، زیرا آتشبارهای پاتریوت موجود از همین پیکربندی استفاده میکنند و هزینه آموزش و خرید تجهیزات جدید را کاهش میدهد. سامانه IBCS نیز دادههای چندین حسگر و سامانه پرتاب را در یک شبکه فرماندهی مشترک ترکیب میکند و امکان شلیک موشک پیش از قفل کامل جستجوگر روی هدف را فراهم میکند؛ سپس موشک در طول پرواز بهروزرسانی دریافت کرده و در مرحله پایانی هدایت نهایی را انجام میدهد.
نگرانی درباره هزینهها تا حدی به مصرف بالای موشکهای پاتریوت مربوط میشود. قراردادی چندساله در ژوئن ۲۰۲۴ برای تولید ۸۷۰ موشک PAC-3 MSE و تجهیزات مرتبط حدود ۴.۵ میلیارد دلار ارزش داشت و اسناد بودجه ارتش آمریکا قیمت هر موشک را نزدیک به ۴ میلیون دلار برآورد میکنند.
در همین حال، جنگها در اوکراین و خاورمیانه فشار زیادی بر ذخایر موشکهای رهگیر ارتش ایالات متحده وارد کردهاند و افزایش تولید به تنهایی نمیتواند به سرعت این ذخایر را بازسازی کند. به همین دلیل، ارتش آمریکا اکنون به دنبال موشکی ارزانتر است که معادله هزینه در عملیات پدافند هوایی را تغییر دهد؛ زیرا در شرایط فعلی، زمانی که از موشکهای چندمیلیوندلاری برای مقابله با پهپادهای ارزان استفاده میشود، نسبت هزینه به نفع مهاجم است.
طرح MOSAIC با هدف برهم زدن این عدم توازن و در عین حال حفظ سازگاری با شبکه لایهای پدافند هوایی ارتش آمریکا طراحی شده است.
بدون نظر