آمپول‌های لاغری می‌توانند برای برخی افراد مبتلا به چاقی کاهش وزن قابل‌توجهی ایجاد کنند، اما مصرف داروهای تزریقی لاغری تنها بخشی از ماجراست. دکتر جک موزلی معتقد است تغذیه مناسب، حفظ عضلات و برنامه‌ریزی برای دوره پس از قطع دارو نقش مهمی در نتیجه بلندمدت دارند.
به گزارش سان، دکتر جک موزلی که اکنون به‌عنوان پزشک عمومی در حال طی دوره تخصصی فعالیت می‌کند، می‌گوید علاقه‌اش به درمان چاقی تا حد زیادی تحت تأثیر پدر و مادرش بوده است. مایکل موزلی، پدر او، پزشک و چهره شناخته‌شده رادیو و تلویزیون بی‌بی‌سی و بنیان‌گذار برنامه کاهش وزن Fast 800 بود که در ژوئن ۲۰۲۴ هنگام سفر به جزیره سیمی یونان درگذشت.
دکتر جک موزلی
به گفته جک موزلی، زمانی که نسل جدید داروهای تزریقی لاغری موسوم به GLP-1 مانند مانجارو، ویکتوزا و نمونه‌های ایرانی آن مانند آمپول اسپارتینا فراگیر شدند، در ابتدا به نظر می‌رسید این داروها می‌توانند راه‌حلی بسیار مؤثر برای چاقی باشند. اما خیلی زود مشخص شد که مشکلاتی مانند تهوع، استفراغ، یبوست و اسهال نیز ممکن است در برخی مصرف‌کنندگان ایجاد شوند.
دکتر جک موزلی و پدرش دکتر مایکل موزلی و مادرش کلیر
همچنین یکی از نگرانی‌های مهم، بازگشت وزن پس از قطع دارو است. او در کتاب خود با عنوان صدای غذا: چگونه داروهای کاهش وزن و تغذیه هوشمند می‌توانند هوس‌های غذایی را خاموش کنند، یک برنامه سه‌مرحله‌ای پیشنهاد کرده که شامل دوره کاهش وزن سریع، کاهش تدریجی دارو و در نهایت حفظ وزن است.
مرحله اول؛ کاهش وزن و جلوگیری از تحلیل عضلات
در نخستین مرحله برنامه موزلی، زمانی که دارو به دوز مؤثر رسیده و اشتها کاهش یافته است، تمرکز اصلی باید روی کیفیت مواد غذایی باشد.
او پیشنهاد می‌کند فرد به‌جای مصرف غذاهای کم‌ارزش، اشتهای کاهش‌یافته خود را صرف مواد غذایی سرشار از پروتئین، فیبر، ویتامین‌ها و مواد معدنی کند.
موزلی در برنامه خود مصرف روزانه ۸۰۰ تا ۱۰۰۰ کالری را برای این مرحله پیشنهاد می‌کند. با این حال، چنین میزان کالری در محدوده رژیم‌های بسیار کم‌کالری قرار می‌گیرد و اجرای آن، به‌ویژه هم‌زمان با مصرف داروهای کاهش وزن، باید با نظارت پزشک یا متخصص تغذیه انجام شود تا خطر سوءتغذیه، کمبود ریزمغذی‌ها و از دست دادن بیش از حد عضله کاهش یابد.
موزلی می‌گوید غذاهای بسیار چرب و سرخ‌شده در برخی مصرف‌کنندگان داروهای GLP-1 تهوع یا ناراحتی گوارشی را تشدید می‌کنند. همچنین توصیه می‌کند مصرف کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده مانند نان سفید، برنج سفید و پاستای سفید کاهش پیدا کند.
پروتئین را فراموش نکنید
یکی از نگرانی‌های مهم هنگام کاهش سریع وزن، از دست دادن توده عضلانی است. موزلی توصیه می‌کند پروتئین بخش قابل‌توجهی از هر وعده را تشکیل دهد و برای بسیاری از افراد حداقل حدود ۶۰ گرم پروتئین در روز را پیشنهاد می‌کند.
ماهی، مرغ، تخم‌مرغ، پنیر، آجیل و توفو از گزینه‌های پیشنهادی او هستند.
او در کنار پروتئین، مصرف حدود ۳۰ گرم فیبر در روز را نیز توصیه می‌کند و سبزیجات، حبوبات، آجیل، دانه‌ها و غلات کامل را از منابع مناسب می‌داند.
فیبر علاوه بر کمک به سلامت میکروبیوم روده، می‌تواند در عملکرد طبیعی دستگاه گوارش نیز مؤثر باشد. این موضوع برای مصرف‌کنندگان داروهای کاهش وزن اهمیت دارد، زیرا یبوست و اسهال از عوارض شناخته‌شده این داروها هستند.
رژیم مدیترانه‌ای در مرکز برنامه
اساس برنامه غذایی پیشنهادی موزلی، نوعی رژیم مدیترانه‌ای با کربوهیدرات نسبتاً کمتر است.
روغن زیتون، دانه‌ها، میوه‌ها، تخم‌مرغ، سبزیجات، حبوبات و ماهی در این الگو جایگاه اصلی دارند و گوشت و لبنیات در حد متعادل مصرف می‌شوند.
او تأکید می‌کند که هدف فقط پایین آوردن عدد روی ترازو نیست. رژیم غذایی باید در عین کاهش وزن، مواد مغذی کافی فراهم کند و تا حد امکان مانع تحلیل عضلات شود.
نوشیدن آب و تمرین قدرتی در دوران مصرف آمپول‌های لاغری
موزلی توصیه می‌کند افرادی که در حال کاهش وزن سریع هستند به دریافت مایعات نیز توجه ویژه‌ای داشته باشند.
او پیشنهاد می‌کند در این مرحله حدود یک تا یک‌ونیم لیتر آب بیشتر از میزان معمول نوشیده شود و در هوای گرم یا هنگام ورزش مقدار مایعات افزایش پیدا کند.
فعالیت بدنی نیز در تمام مراحل برنامه اهمیت دارد، اما به گفته او، تمرینات قدرتی جایگاه ویژه‌ای دارند.
هدف از این تمرین‌ها حفظ توده عضلانی در زمانی است که وزن به‌سرعت کاهش پیدا می‌کند. برای این کار لزوماً نیازی به تمرین‌های پیچیده در باشگاه نیست و می‌توان از دمبل یا حتی وزن بدن برای انجام تمرین‌های مقاومتی در خانه استفاده کرد.
مرحله دوم؛ کاهش دارو و مقابله با بازگشت «صدای غذا»
مرحله دوم زمانی آغاز می‌شود که با نظر پزشک دوز دارو کاهش پیدا می‌کند یا فرد برای قطع آن آماده می‌شود.
موزلی می‌گوید در این دوره ممکن است چیزی که آن را «صدای غذا» یا Food Noise می‌نامد دوباره ظاهر شود. منظور از صدای غذا، افکار مکرر درباره غذا، وعده بعدی یا میل شدید به خوردن خوراکی‌هایی است که فرد لزوماً گرسنه آن‌ها نیست.
داروهای مؤثر بر GLP-1 با تأثیر بر مراکز کنترل اشتها در مغز می‌توانند احساس سیری را افزایش و گرسنگی را کاهش دهند. به همین دلیل، برخی مصرف‌کنندگان گزارش می‌کنند افکار دائمی درباره غذا هنگام مصرف این داروها کمتر می‌شود.
موزلی توصیه می‌کند با کاهش اثر دارو، تمرکز روی رژیم مدیترانه‌ای، پروتئین، چربی‌های سالم و مقدار زیاد سبزیجات بیشتر شود تا بازگشت اشتها به بازگشت سریع عادت‌های قبلی منجر نشود.
موزلی در مرحله دوم استفاده از برخی الگوهای روزه‌داری متناوب یا فستینگ را هم پیشنهاد می‌کند. یکی از روش‌های پیشنهادی او این است که در دو یا سه روز هفته میزان غذای مصرفی کاهش پیدا کند و در روزهای دیگر وعده‌های معمول‌تری مصرف شوند.
او الگوهایی مانند ۵:۲ یا ۶:۱ و همچنین غذا خوردن در محدوده زمانی مشخص را مطرح می‌کند. برای مثال، در روش ۱۲:۱۲ فرد طی یک شبانه‌روز ۱۲ ساعت غذا نمی‌خورد و وعده‌های خود را در ۱۲ ساعت باقی‌مانده مصرف می‌کند. شکل محدودتر آن ۱۴:۱۰ است که زمان ناشتا بودن به ۱۴ ساعت افزایش پیدا می‌کند.
موزلی همچنین توصیه می‌کند افراد وزن خود را به‌طور منظم بررسی کنند تا افزایش ناچیز وزن را زودتر تشخیص دهند.
مرحله سوم؛ حفظ وزن در بلندمدت
مرحله سوم پس از رسیدن به وزن هدف آغاز می‌شود. موزلی معتقد است برخی افراد می‌توانند با نظر پزشک دوز داروی خود را کاهش دهند یا مصرف آن را متوقف کنند، اما این تصمیم باید فردی باشد. چاقی یک بیماری مزمن است و در بعضی افراد ممکن است درمان دارویی طولانی‌مدت همچنان مناسب باشد.
اگر پس از قطع دارو افزایش وزن قابل‌توجهی رخ دهد، او توصیه می‌کند فرد به‌جای شروع خودسرانه مجدد دارو، با پزشک درباره گزینه‌های درمانی صحبت کند.
نکته‌ای که در این مرحله تغییر نمی‌کند، فعالیت بدنی است. تمرینات قدرتی باید همچنان بخشی ثابت از برنامه هفتگی باقی بمانند و رژیم مدیترانه‌ای نیز از یک «رژیم موقت» به شیوه معمول غذا خوردن تبدیل شود.
موزلی اصول غذایی مرحله نگهداری را این‌گونه خلاصه می‌کند:
غذاهای فوق‌فرآوری‌شده و کم‌ارزش را محدود کنید.
در وعده‌های غذایی پروتئین کافی داشته باشید.
برای سلامت روده و تنظیم دفع، فیبر کافی مصرف کنید.
از چربی‌های سالم مانند ماهی‌های چرب، آجیل، دانه‌ها و روغن زیتون استفاده کنید.
کربوهیدرات‌های پیچیده مانند غلات کامل و حبوبات را انتخاب کنید.
میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ را در برنامه روزانه قرار دهید.
چرا برگشت وزن بعد از قطع آمپول‌های لاغری مهم است؟
موزلی تأکید می‌کند داروهای کاهش وزن نباید به‌عنوان راه‌حلی موقت و جدا از تغییر سبک زندگی دیده شوند.
بررسی گسترده و تجزیه‌وتحلیل نتایج چندین مطالعه از سوی دانشگاه آکسفورد در سال ۲۰۲۶ که ۳۷ مطالعه با مجموع ۹۳۴۱ شرکت‌کننده را بررسی کرد، نشان داد افراد پس از قطع داروهای مدیریت وزن به‌طور متوسط ماهانه حدود ۰.۴ کیلوگرم وزن اضافه می‌کنند. برای داروهای جدیدتر مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید، متوسط بازگشت وزن حدود ۰.۸ کیلوگرم در ماه گزارش شد. پژوهشگران برآورد کردند در صورت ادامه همین روند، وزن می‌تواند طی حدود یک‌ونیم تا دو سال به سطح اولیه بازگردد.
این مطالعه همچنین نشان داد بازگشت وزن پس از قطع داروهای کاهش وزن سریع‌تر از پایان برنامه‌های رفتاری مبتنی بر رژیم غذایی و ورزش است. نویسندگان تأکید کردند این مسئله لزوماً به معنای شکست دارو نیست و تا حدی ماهیت مزمن و عودکننده چاقی را نشان می‌دهد.
مؤسسه NICE نیز توصیه می‌کند افرادی که مصرف داروهای مدیریت وزن را متوقف می‌کنند، حداقل یک سال تحت پایش و حمایت برای حفظ تغییرات ایجادشده قرار بگیرند.
در نهایت، برنامه سه‌مرحله‌ای دکتر جک موزلی بیش از آنکه روی خود تزریق تمرکز داشته باشد، بر اتفاقی تأکید می‌کند که در کنار و پس از مصرف دارو رخ می‌دهد. حفظ عضلات، دریافت مواد مغذی کافی، ورزش، ایجاد الگوی غذایی قابل ادامه و داشتن برنامه مشخص برای دوران کاهش یا قطع دارو می‌تواند برای نتیجه بلندمدت اهمیت داشته باشد.
بدون نظر