مراسم توپ طلا در سال‌های اخیر به رویدادی شبیه اسکار دنیای فوتبال تبدیل شده است؛ جایی که ستاره‌های این ورزش روی فرش قرمز قدم می‌گذارند و هواداران برای تماشای ورود آن‌ها مقابل محل برگزاری مراسم جمع می‌شوند. اما در سال ۱۹۶۷ شرایط کاملاً متفاوت بود. فلوریان آلبرت جایزه خود را در آشپزخانه خانه ساده‌اش در بوداپست دریافت کرد. با وجود اهمیت روزافزون این افتخار، توپ طلا منتقدانی نیز دارد. آرسن ونگر و ژوزه مورینیو، دو مربی سرشناس فوتبال، در گذشته مخالفت خود را با این جایزه ابراز کرده‌اند. تاریخچه شکل‌گیری توپ طلا، انتقادهای مطرح‌شده درباره آن و دلایلی که این جایزه را به هدفی بزرگ برای برخی فوتبالیست‌ها تبدیل کرده، ابعاد مختلف این موضوع را نشان می‌دهد.
جایزه‌ای که از سر بی‌حوصلگی شکل گرفت
امروزه توپ طلا رویدادی با شهرت جهانی است، اما پاسکال فره، مدیر پیشین مجله فرانس فوتبال، فاش کرد که این جایزه از سر «بی‌حوصلگی» شکل گرفته است. او در کتاب روی پنهان توپ طلا (The Hidden Face of the Ballon d’Or) که ماه گذشته منتشر شد، توضیح داد:
ما همیشه دنبال اختراع چیزی بودیم، حتی برای اینکه نسخه‌های بیشتری بفروشیم.
در سال ۱۹۶۳، نام رسمی فعلی این جایزه انتخاب شد و لو یاشین آن را دریافت کرد. او همچنان تنها دروازه‌بانی محسوب می‌شود که موفق به کسب توپ طلا شده است. در آن دوران، مکس اوربینی، سردبیر وقت مجله، آرای رأی‌دهندگان را در آشپزخانه خانه خود شمارش می‌کرد و همسرش نتایج را با ماشین تحریر می‌نوشت. امروزه فرایند انتخاب برنده پیچیده‌تر شده است. ۱۰۰ روزنامه‌نگار متخصص از کشورهای حاضر در میان ۱۰۰ کشور برتر رده‌بندی جهانی فوتبال مردان فیفا در رأی‌گیری شرکت می‌کنند؛ به این ترتیب، هر کشور یک نماینده دارد. تا سال ۱۹۹۵، امکان دریافت این جایزه به بازیکنان سراسر جهان گسترش نیافته بود. به همین دلیل، پله و دیه‌گو مارادونا در دوران اوج فوتبال خود واجد شرایط دریافت توپ طلا نشدند و هرگز این جایزه را کسب نکردند.
بازیکنانی که توپ طلا را از یک جام مهم‌تر می‌دانند
در سال‌های اخیر، کسب توپ طلا برای بسیاری از فوتبالیست‌ها به دغدغه‌ای جدی تبدیل شده است. اما در سال ۲۰۰۱، زمانی که مایکل اوون برنده این جایزه شد، حتی نمی‌دانست توپ طلا چیست. او زمانی که ژرار هولیه، سرمربی وقت، خبر برنده شدنش را به او داد، با تعجب پرسید:
این دیگه چیه، مربی؟
به‌جای برگزاری مراسمی باشکوه، جام اوون پیش از آغاز یکی از مسابقات لیگ برتر، در زمین ورزشگاه آنفیلد به او اهدا شد. این مهاجم پیشین لیورپول بعدها گفت که از این اتفاق متنفر بوده، نمی‌توانسته برای پس دادن جایزه صبر کند و ترجیح می‌داده تمام تمرکزش را روی مسابقه بگذارد.
با این حال، در سال‌های بعد، توپ طلا برای بسیاری از بازیکنان به هدفی مهم‌تر از گذشته تبدیل شد. ترنت الکساندر آرنولد زمانی اعلام کرد که ترجیح می‌دهد توپ طلا را ببرد تا اینکه لیورپول قهرمان لیگ قهرمانان اروپا یا لیگ برتر انگلیس شود. جیدون سانچو نیز در ۱۹ سالگی و زمانی که آینده درخشانی برای او پیش‌بینی می‌شد، کسب افتخار فردی را یکی از اهداف خود معرفی کرد. او در سال ۲۰۱۹ به وب‌سایت گل گفت:
طبیعتاً رؤیای بردن توپ طلا را دارم؛ با توجه به بازیکنانی که پیش از این آن را برده‌اند، مثل لئو مسی، کریستیانو رونالدو، مودریچ و رونالدینیو. همه این بزرگان این جایزه را برده‌اند؛ بنابراین فکر می‌کنم این موضوع باید الهام‌بخش تمام کسانی باشد که در سراسر جهان فوتبال بازی می‌کنند.
انتقال نیمار از بارسلونا به پاری‌سن‌ژرمن در سال ۲۰۱۷ نیز اقدامی برای خارج شدن از سایه لیونل مسی تلقی می‌شد؛ فرصتی که می‌توانست به این ستاره برزیلی کمک کند برای کسب توپ طلا با هم‌تیمی سابقش رقابت کند. حتی در قرارداد نیمار بندی برای پرداخت پاداش ۲.۶ میلیون پوندی در صورت کسب توپ طلا گنجانده شده بود، موضوعی که در قراردادهای بازیکنان به امری رایج تبدیل شده است.
پاداش‌های مالی کسب توپ طلا
انتخاب شدن به‌عنوان بهترین بازیکن جهان می‌تواند مزایای مالی قابل توجهی نیز به همراه داشته باشد. پاسکال فره در گفت‌وگو با بلیچر ریپورت در این باره می‌گوید:
بازیگری که اسکار می‌برد، به چهره‌ای بسیار ارزشمندتر از نظر تجاری تبدیل می‌شود. بازیکنی هم که توپ طلا را می‌برد، ارزش بازاری بیشتری پیدا می‌کند.
خوآن لاپورتا، رئیس باشگاه بارسلونا، نیز با این دیدگاه موافق بود. او بندی را در قرارداد لیونل مسی گنجاند که بر اساس گزارش‌ها، در صورت کسب توپ طلا، پاداشی معادل یک‌سیزدهم دستمزد او به این بازیکن تعلق می‌گرفت. همچنین گزارش‌هایی منتشر شده که نشان می‌دهد در قرارداد برونو فرناندز، بازیکن منچستریونایتد، نیز بندی برای پرداخت پاداش در صورت کسب توپ طلا وجود دارد. با این حال، نگه داشتن عنوان برنده توپ طلا می‌تواند فشارهای خاص خود را به همراه داشته باشد.
عثمان دمبله، بازیکن پاری‌سن‌ژرمن، اوایل ماه جاری میلادی در گفت‌وگو با روزنامه اکیپ درباره افزایش انتقادها پس از کسب این جایزه گفت:
در فوتبال همیشه انتقاد وجود دارد؛ وقتی توپ طلا را برده باشی، این انتقادها بیشتر هم می‌شود. اما جالب نیست؟ همه کارهایی که انجام می‌دهی و تک‌تک حرکاتت زیر ذره‌بین قرار می‌گیرند. این موضوع آزارم نمی‌دهد.
از زمانی که توپ طلا را برده‌ام، انتقادها بیشتر شده است. این جایزه تو را در برابر انتقاد مصون نمی‌کند؛ برعکس. باید در تک‌تک مسابقات خوب باشی، وگرنه می‌گویند: نگاه کنید!
چرا برخی از چهره‌های فوتبال با توپ طلا مخالف هستند؟
با توجه به تمرکز روزافزون بازیکنان بر کسب این افتخار فردی، توپ طلا موافقان و مخالفان خود را دارد. آرسن ونگر و ژوزه مورینیو، دو چهره شناخته‌شده دنیای مربیگری، پیش‌تر انتقادهایی را درباره تأثیر این جایزه بر فوتبال مطرح کرده‌اند. ونگر، سرمربی پیشین آرسنال، گفته بود که با توپ طلا مخالف است؛ زیرا به وفور دیده که وسواس بازیکنان برای کسب جوایز فردی، چطور مسیر حرفه‌ای آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
او در این باره می‌گوید:
احساس می‌کنم این جایزه گاهی خودخواهی را تشویق می‌کند.
ژوزه مورینیو نیز با این دیدگاه موافق است. او می‌گوید تمرکز بیش از حد بر موفقیت‌های فردی می‌تواند مفهوم کار تیمی را در فوتبال کمرنگ کند. مورینیو می‌گوید:
در حال حاضر، فوتبال تا حدی مفهوم تیم را از دست می‌دهد و تمرکز بیشتری بر فرد پیدا می‌کند.
بدون نظر