سندرم نوک پستان غمگین (Sad Nipple Syndrome) نامی غیررسمی برای حالتی است که در آن لمس یا تحریک نوک پستان به‌جای احساس لذت، ناگهان موجی از احساسات منفی مانند غم، اضطراب، ترس، تحریک‌پذیری یا حتی احساس دلتنگی شدید ایجاد می‌کند. این حالت هنوز یک تشخیص رسمی پزشکی نیست و تحقیقات درباره آن بسیار محدود است، اما گزارش‌های افراد مبتلا نشان می‌دهد تجربه آن می‌تواند کاملاً واقعی و آزاردهنده باشد.
دکتر نیکی رمزکیل، پزشک عمومی، به سان توضیح می‌دهد که فرد ممکن است پس از لمس نوک پستان ناگهان احساس غم، اضطراب، وحشت، کلافگی یا نوعی احساس ناخوشایند و غیرقابل توضیح پیدا کند. بعضی افراد از احساس «فروریختن دل» یا این تصور که اتفاق بدی در شرف وقوع است حرف می‌زنند.
این احساسات ممکن است فقط با یک تماس کوتاه شروع شوند و پس از چند ثانیه یا چند دقیقه از بین بروند؛ به‌طوری که فرد بعد از آن دوباره کاملاً عادی باشد.
علائم «سندرم نوک پستان غمگین» چیست؟
تجربه افراد متفاوت است، اما علائمی که بیشتر گزارش می‌شوند شامل موج ناگهانی غم، اضطراب یا ترس، احساس دلشوره یا سنگینی در معده، تحریک‌پذیری، بی‌قراری، احساس دلتنگی یا تنهایی و نوعی حس قریب‌الوقوع بودن یک اتفاق بد است.
نکته مهم این است که این احساسات به‌طور مستقیم با لمس یا تحریک نوک پستان شروع می‌شوند و به‌طور معمول مدت زیادی دوام ندارند.
این تجربه می‌تواند بسیار گیج‌کننده باشد، به‌ویژه چون تحریک نوک پستان در بسیاری از افراد با احساس لذت همراه است. بعضی کسانی که این حالت را تجربه می‌کنند گفته‌اند مدت‌ها تصور می‌کردند تنها فردی هستند که چنین واکنشی دارند.
چه چیزهایی می‌توانند باعث تحریک شوند؟
این حالت الزاماً فقط هنگام رابطه جنسی یا شیردهی رخ نمی‌دهد. ممکن است هنگام پوشیدن سوتین، خشک کردن بدن با حوله، تعویض لباس، تماس تصادفی لباس با نوک پستان یا هر نوع لمس مستقیم دیگری ایجاد شود.
برای بعضی افراد این احساس فقط کمی ناخوشایند است، اما برای برخی دیگر آن‌قدر شدید است که باعث می‌شود از لمس شدن این ناحیه اجتناب کنند.
شدت واکنش هم ممکن است به نوع تماس بستگی داشته باشد. برخی افراد می‌گویند تماس سبک و ناگهانی، مثلاً هنگام عوض کردن لباس یا خشک کردن بدن با حوله، محرک اصلی آن‌هاست؛ در حالی که اصطکاک طولانی‌تر لباس با نوک پستان می‌تواند احساس ناخوشایند را شدیدتر و ماندگارتر کند.
این وضعیت چقدر شایع است؟
در حال حاضر آمار قابل اعتمادی درباره شیوع «سندرم نوک پستان غمگین» وجود ندارد، زیرا این حالت هنوز به‌عنوان یک بیماری یا اختلال مستقل به‌طور رسمی تعریف نشده و مطالعات اختصاصی کمی درباره آن انجام شده است.
کمبود پژوهش درباره SNS بخشی از یک مشکل گسترده‌تر در حوزه سلامت زنان است که در مقایسه با بسیاری از مسائل سلامت مردان، سال‌ها کمتر مورد مطالعه و سرمایه‌گذاری قرار گرفته است. برای نمونه، یک بررسی منتشرشده در Nature Reviews Bioengineering گزارش کرده بود که در سال ۲۰۲۰ تنها حدود ۵ درصد از بودجه جهانی تحقیق و توسعه حوزه سلامت به پژوهش‌های مرتبط با سلامت زنان اختصاص یافته بود.
بعضی افراد می‌گویند از دوران کودکی یا نوجوانی چنین احساسی داشته‌اند و برخی دیگر تازه در بزرگسالی متوجه آن شده‌اند.
کمبود آگاهی نیز می‌تواند باعث شود بسیاری از افراد اصلاً برای این تجربه نامی نداشته باشند یا به دلیل خجالت آن را با پزشک مطرح نکنند.
علت «سندرم نوک پستان غمگین» چیست؟
علت دقیق این وضعیت مشخص نیست. یکی از فرضیه‌ها این است که تحریک نوک پستان می‌تواند مسیرهای عصبی و هورمونی خاصی را فعال کند و در برخی افراد این واکنش با تغییرات موقتی در احساسات همراه شود.
نوک پستان دارای تعداد زیادی پایانه عصبی حسی است و تحریک آن پیام‌هایی را به مغز می‌فرستد. در شرایطی مانند شیردهی، این تحریک می‌تواند باعث آزاد شدن اکسی‌توسین و تغییر در تنظیم دوپامین و پرولاکتین شود.
نکته جالب این است که واکنش هورمونی به تحریک نوک پستان فقط به دوران شیردهی محدود نمی‌شود. پژوهش‌هایی نشان داده‌اند که تحریک نوک پستان در زنان غیرشیرده نیز می‌تواند باعث افزایش اکسی‌توسین شود.
به گفته دکتر ملیسا والش، متخصص زنان و زایمان، به نقل از نیویورک‌تایمز، این موضوع احتمال وجود یک سازوکار زیستی مشابه را مطرح می‌کند؛ برای مثال ممکن است تغییرات هم‌زمان در اکسی‌توسین و دوپامین در ایجاد این احساسات نقش داشته باشند.
یکی از پرسش‌هایی که درباره این تجربه مطرح می‌شود، ارتباط احتمالی آن با تروما یا تجربه‌های ناخوشایند گذشته است. در بعضی افراد ممکن است چنین عواملی بر واکنش بدن به لمس اثر بگذارند، اما در حال حاضر شواهدی وجود ندارد که بتوان SNS را به‌طور کلی ناشی از تروما، آزار جنسی، اختلال روانی یا مشکل در رابطه دانست.
به همین دلیل، صرفِ احساس غم یا اضطراب پس از لمس نوک پستان نباید باعث شود فرد فوراً به وجود یک علت روان‌شناختی خاص فکر کند. از آنجا که سازوکار این وضعیت هنوز به‌خوبی شناخته نشده، بعضی افراد ممکن است آن را به تروماهای فراموش‌شده، مشکل در رابطه یا حتی تردید درباره تمایلات جنسی خود نسبت دهند؛ در حالی که چنین نتیجه‌گیری‌هایی بدون شواهد کافی می‌تواند فقط اضطراب و احساس شرم را بیشتر کند.
شباهت این سندرم با D-MER چیست؟
یکی از دلایلی که پژوهشگران احتمال می‌دهند هورمون‌ها در «سندرم نوک پستان غمگین» نقش داشته باشند، شباهت آن با وضعیتی شناخته‌شده‌تر به نام «رفلکس دفع شیر دیسفوریک» یا D-MER است.
در D-MER، برخی مادران شیرده درست پیش از خروج شیر یا هم‌زمان با آن ناگهان دچار موجی از احساسات منفی مانند غم، اضطراب، خشم یا دلشوره می‌شوند. این حالت معمولاً بسیار کوتاه است و ظرف چند ثانیه تا چند دقیقه فروکش می‌کند. علت دقیق D-MER هنوز کاملاً مشخص نیست، اما تغییرات سریع در دوپامین و اکسی‌توسین از مهم‌ترین توضیحاتی هستند که برای آن مطرح شده‌اند.
ناگهانی و کوتاه‌مدت بودن واکنش، یکی از شباهت‌های اصلی D-MER و SNS است. در هر دو حالت، احساسات منفی به‌دنبال یک محرک مشخص ظاهر می‌شوند و معمولاً خیلی زود از بین می‌روند. به همین دلیل D-MER با مشکلاتی مانند افسردگی پس از زایمان یا اضطراب فراگیر که علائم ماندگارتری دارند، متفاوت است.
با این حال، این دو وضعیت یکی نیستند. D-MER مشخصاً با رفلکس خروج شیر در دوران شیردهی ارتباط دارد، در حالی که SNS می‌تواند در افرادی رخ دهد که اصلاً شیرده نیستند و حتی در مردان نیز گزارش شده است.
SNS از نظر نوع احساسات با «دیسفوری پس از رابطه جنسی» هم شباهت‌هایی دارد؛ حالتی که در آن فرد پس از ارگاسم دچار غم، اضطراب یا احساس ناخوشایند می‌شود.
این شباهت‌ها باعث شده نقش پیام‌رسان‌ها و هورمون‌هایی مانند دوپامین، اکسی‌توسین و پرولاکتین در SNS نیز مطرح شود، اما هنوز شواهد کافی برای مشخص کردن سازوکار دقیق این سندرم وجود ندارد.
اگر این حالت را تجربه می‌کنید چه باید کرد؟
اگر متوجه شده‌اید لمس نوک پستان به‌طور مکرر باعث واکنش ناخوشایند احساسی می‌شود، بهتر است محرک‌ها، شدت احساسات و مدت آن‌ها را برای مدتی ثبت کنید.
همچنین ضرورتی ندارد لمسی را که برایتان آزاردهنده است تحمل کنید. اگر این وضعیت روی رابطه جنسی، خلق‌وخو یا کیفیت زندگی شما اثر گذاشته، مطرح کردن آن با پزشک می‌تواند کمک‌کننده باشد.
اگر این احساسات شدید هستند یا روی زندگی روزمره و روابط فرد اثر می‌گذارند، کمک گرفتن از متخصص سلامت روان نیز می‌تواند مفید باشد. برخی پزشکان درمان شناختی‌رفتاری یا CBT را به‌عنوان روشی برای شناسایی محرک‌ها و مدیریت افکار و احساسات همراه با آن پیشنهاد کرده‌اند.
اگر این واکنش در رابطه جنسی رخ می‌دهد، بهتر است موضوع خارج از فضای رابطه و بدون فشار با شریک عاطفی مطرح شود. می‌توان از قبل درباره نوع تماس‌های ناخوشایند صحبت کرد و برای توقف یا تغییر تماس یک علامت مشخص داشت. مهم است که فردی که این واکنش را تجربه می‌کند، خودش درباره ادامه یا توقف لمس تصمیم بگیرد.
در عین حال، نباید علائم جسمی پستان را به این وضعیت نسبت داد. وجود توده جدید، ترشح مداوم یا خونی از نوک پستان، تغییر پوست یا شکل پستان، فرورفتگی جدید نوک پستان یا درد مداوم باید جداگانه توسط پزشک بررسی شود.
بدون نظر