ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اعلام کرد که موشک رهگیر ضدبالستیک FREYJA و پرتابگر آن که در داخل این کشور ساخته شدهاند، آماده عملیاتی شدن هستند. این سامانه در قالب پروژهای چندملیتی با مشارکت کشورهای اروپایی توسعه مییابد و شرکت اوکراینی Fire Point هدایت آن را بر عهده دارد.
هدف اصلی این پروژه، ساخت جایگزینی برای سامانه پدافند هوایی آمریکایی Patriot است. براساس تقسیم وظایف میان اعضای پروژه، اوکراین مسئول ساخت موشک رهگیر است و شرکای اروپایی تجهیزات الکترونیکی پیشرفته موردنیاز برای عملکرد سامانه، از جمله رادار، را تأمین میکنند.

مأموریت اصلی FREYJA رهگیری و انهدام موشکهای بالستیک، مانند Iskander-M روسیه، خواهد بود. انجام چنین مأموریتی بهمراتب دشوارتر از مقابله با پهپادها یا موشکهای کروز متعارف است؛ زیرا موشکهای بالستیک میتوانند با سرعتی چند برابر صوت حرکت کنند و فرصت بسیار محدودی برای شناسایی تهدید، محاسبه مسیر حرکت و شلیک موشک رهگیر در اختیار سامانههای دفاعی قرار دهند.
موشک FREYJA هنوز برای استفاده عملیاتی آماده نیست
بااینحال، مقابله با همین تهدیدهای پرسرعت، مأموریتی است که برای اعضای پروژه FREYJA تعریف شده است. اوکراین تا ۱۳ نوامبر با آمادهسازی موشک و پرتابگر، تعهدات خود را در این مرحله از پروژه انجام داده است. براساس گزارشها، دانمارک نیز ساخت بخش راداری سامانه را به پایان رسانده است. هرچند این پیشرفتها خبرهای امیدوارکنندهای برای پروژه محسوب میشوند، اما به معنای آمادگی FREYJA برای استقرار عملیاتی نیستند.

بخش اصلی این سامانه، موشک رهگیر FP-7 X است که در داخل اوکراین توسعه یافته است. به گفته شرکت فناوری دفاعی Fire Point، این موشک برای دستیابی به سرعت حداکثر ۶٫۵ ماخ طراحی شده و میتواند تهدیدهای بالستیک را در ارتفاع ۲۰ تا ۲۵ کیلومتری رهگیری کند. چنین مشخصاتی، در صورت تحقق در آزمایشهای عملی، امکان مقابله با موشکهای بالستیک پرسرعت را برای این سامانه فراهم خواهد کرد.
انتظار میرود FP-7 X بتواند اهداف را در شعاع تقریبی ۸۰ کیلومتری مورد اصابت قرار دهد. نسخه اولیه این موشک از کلاهک انفجاری ترکشزا استفاده خواهد کرد، اما ممکن است نسخههای آینده به فناوری انهدام با برخورد مستقیم مجهز شوند؛ روشی که در آن موشک رهگیر با برخورد مستقیم به هدف، آن را نابود میکند.

برنامهریزیها بر این اساس است که پس از راهاندازی کامل خطوط تولید، سالانه حدود ۲,۰۰۰ فروند از این موشک ساخته شود. بااینحال، پرسش مهم این است که چرا اوکراین و شرکای اروپایی آن به توسعه چنین سامانهای نیاز دارند؟ برای پاسخ به این پرسش میتوان به سه دلیل اصلی اشاره کرد.
نخستین دلیل، تلاش اروپا برای کاهش وابستگی به فناوریهای نظامی آمریکا، از جمله سامانه Patriot است. این سامانهها قیمت بالایی دارند، افزایش سریع تولید آنها دشوار است و تعداد محدودی از آنها در دسترس قرار دارد. کشورهای اروپایی امیدوارند بتوانند با توسعه سامانههای بومی، تجهیزات دفاعی مشابهی را با هزینه کمتر و سرعت بیشتر تولید کنند، بدون آنکه سطح حفاظت در برابر تهدیدهای موشکی کاهش پیدا کند.
سامانه FREYJA همچنان به آزمایشها و توسعه بیشتری نیاز دارد
دومین دلیل توسعه FREYJA، هزینه ساخت موشکهای رهگیر است. شرکت Fire Point قیمت پیشنهادی هر فروند از این موشکها را حدود یک میلیون دلار اعلام کرده است. این در حالی است که قیمت هر موشک رهگیر Patriot PAC-3 MSE حدود ۴ تا ۵ میلیون دلار برآورد میشود. بنابراین، اگر پروژه FREYJA به اهداف خود برسد، میتواند هزینه مقابله با حملات موشکی را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد.

دلیل سوم به اهداف بلندمدت صنعت دفاعی اوکراین مربوط میشود. این کشور میخواهد بهجای آنکه صرفاً مصرفکننده تسلیحات خارجی باشد، به یکی از توسعهدهندگان شناختهشده تسلیحات در سطح بینالمللی تبدیل شود. موفقیت FREYJA میتواند گام مهمی در این مسیر باشد و وابستگی تاریخی اوکراین به متحدان غربی برای تأمین تجهیزات دفاعی را تا حدی تغییر دهد.
با وجود پیشرفتهای قابلتوجه، FREYJA هنوز فاصله زیادی تا استقرار در میدان نبرد دارد. رهگیری موشکی که با سرعت ۵ یا ۶ ماخ حرکت میکند، به سامانههای بسیار دقیقی برای شناسایی، هدفگیری و ردیابی نیاز دارد. همچنین محاسبات مربوط به مسیر حرکت هدف باید بهطور مداوم انجام شوند تا سامانه هدایت موشک رهگیر بتواند در طول پرواز اصلاحات لازم را اعمال کند. حتی یک خطای بسیار کوچک در این فرایند ممکن است باعث شود موشک رهگیر هدف را بهکلی از دست بدهد.

در مراحل بعدی، یکپارچهسازی تمام اجزای سامانه و انجام آزمایشهای عملیاتی از مهمترین چالشهای پروژه خواهند بود. شرکت Fire Point پیشتر اعلام کرده بود که امیدوار است نخستین آزمایش رهگیری یک موشک بالستیک با این سامانه را حدود ژوئیه ۲۰۲۷ انجام دهد. تا آن زمان، FREYJA همچنان یک پروژه در حال توسعه خواهد بود و موفقیت نهایی آن به عملکرد واقعی موشک، رادار و سایر تجهیزات در آزمایشهای آینده بستگی دارد.





بدون نظر