بررسی اجمالی مهاجرت از استان آذربایجان شرقی به تهران

شهرهای مهاجرفرست آذربایجان شرقی و شهرهای مهاجرپذیر استان تهران

۴ نظر

ایران در آستانه عصر ۱۴۰۰، با پدیده ای به نام اقتصاد مقاومتی که نگاه درون زا و برون نگر را به مولفه های اقتصاد و تولید ملی در راهبرد توسعه خود در نظر دارد، مواجه است و نام گذاری سال های متعدد توسط رهبری با تم اقتصادی خود بیانگر این واقعیت است که اقتصاد تک محصولی کشور، می بایست به سمت رونق تولید کالا و خدمات خلاقانه ثروت آفرین رهنمون شده تا علاوه بر اشتغال زایی، بتواند ارز آوری خوبی برای کشور به ارمغان آورده و حداقل از خروج ارز حاصل از صادرات جلوگیری کند.

حمایت از کالای  ایرانی و رونق استارت آپ ها در یک دهه اخیر را می توان در همین راستا ارزیابی کرد. از طرفی، ایران عصر ۱۴۰۰ با پدیده ای به نام مهاجرت داخلی روبروست که میتواند هرم جمعیتی و بافت کلانشهرها را تغییر داده و بخشی از نقاط کشور را خالی از سکنه کند که تبعات امنیتی و اقتصادی و فرهنگی به دنبال خواهد داشت.

مقوله بیکاری، ریز گردها، مشکلات زیست محیطی، ناهنجاری های بهداشتی و رفاهی و مشکلات حمل و نقل سبب شده تا شاهد رشد فزاینده کوچ از مناطق روستایی به شهری و هم چنین رشد قابل توجه مهاجرت درون استانی و برون استانی باشیم. وقتی یک روستایی، بهداشت و کار مناسب نداشته باشد و برای کوچکترین فعالیت می بایست صدها کیلومتر راه طی کند تا به شهر برسد، عطای کار و زندگی در هوای روستا را به لقایش بخشیده و تولید و صنایع دستی و کشت و زرع را ترک و به سمت کارهای خدماتی در حاشیه شهر و بعد داخل شهر می پردازد.

به نظر می رسد اگر پدیده  مهاجرت داخلی در ایران عصر ۱۴۰۰ به خوبی مدیریت نشود، میتواند چالشی برای توسعه پایدار و عزم فقر زدایی و مرکز زدایی شود که مشکلاتی را به ارمغان خواهد آورد. مهاجرت داخلی، موضوعی است که از این پس بسیار درباره اش خواهیم شنید و به صورت آرام و غیر ملموس، در حال انجام است و اکنون، بحران کم آبی و خشکسالی  هم به شدت آن را تقویت می کند.

خشکبار آذربایجان شرقی، شهرت جهانی دارد

یکی از استان هایی که در اعزام مهاجر داخلی به سمت کلانشهرها به خصوص تهران در یک دهه اخیر  فعال بود، استان آذربایجان شرقی است. استانی پر ظرفیت با مردمانی خونگرم و مهمان نواز که سبک زندگی و ابهت فرهنگ و پیشینه آن را میتوان با آثار باستانی و صنایع دستی و میراث ناملموس ملی آنان مشاهده کرد. استان اول ها:

  • آذربایجان شرقی، رتبه اول بیمه روستاییان و عشایر در کشور را در اختیار دارد. (منبع)
  • آذربایجان شرقی، رتبه اول اجرای طرح های گل خانه ای کشور را در اختیار دارد. (منبع)
  • آذربایجان شرقی، رتبه اول بیشترین تعداد خیرین مدرسه ساز کشور را در اختیار دارد. (منبع)
  • آذربایجان شرقی، رتبه اول اخذ تسهیلات از صندوق توسعه ملی را در اختیار دارد. (منبع)
  • آذربایجان شرقی، رتبه اول هوشمند سازی مدارس ایران را در اختیار دارد. (منبع)

آذربایجان شرقی را رکورد دار مهاجر فرستی در کشور می دانند. در طول ۹۰ سال اخیر با توجه به شرایط اقتصادی، سیاسی، امنیتی حدود دو میلیون و پانصد هزار نفر از آذربایجان شرقی به دیگر استان های کشور به خصوص پایتخت و دیگر کشورها با هدف ارتقائ شغلی و معیشتی مهاجرت کرده اند. جایی که بهشت فرصت های بسیاری است اما امروزه، یکی از کانون های مهاجر فرست به پایتخت به شمار می رود. به نظر می رسد که مهم ترين ويژگی جريانهای مهاجرت داخلی ايران، غلبه مهاجرتهای تبعی نسبت به انواع ديگر جريانهای مهاجرت است. مهاجران تبعی باتوجه به ويژگی هايی كه دارند، در تغيير تركيب جمعيتی، اجتماعی و اقتصادی مناطق مبدأ و مقصد موثر هستند.

.تعداد و درصد مهاجران وارد شده و خارج شده و تعداد خالص مهاجرت استان آذربايجان شرقی برحسب استان های ايران

همان طور که در جدول فوق مشاهده میکنید، در یک دهه اخیر، استان کردستان، خوزستان و کرمانشاه در صدر فهرست استان های مهاجر فرست به استان آذربایجان شرقی بوده که بخش عمده ای از ان ها در فعالیتهای خدماتی و صنعت کشاورزی مشغول به کار شده اند.

درصد مهاجران خارج شده از شهرستان های استان آذربايجان شرقی برحسب شهرستان مقصد بر اساس سرشمای نفوس و مسکن سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران

شهرستان های سراب، ميانه و هشترود در فهرست مهاجرفرست ترين مناطق به استان تهران و شهرستان های رباط کریم شهريار و اسلام شهر، مهاجرپذير ترين مناطق از استان آذربايجان شرقی نسبت به حجم جمعيت خود هستند. مهاجران تبعی را بيشتر زنان و كودكان و نوجوانان غيرسرپرست خانوار تشكيل داده و دو متغير سن و جنس مهمترين تبيين كننده احتمال وقوع مهاجرت های تبعی به شمار می روند. هم چنين، شهرستانهای مقصد و مبدأ و نيز سطح توسعه يافتگی مبدأ در پيش بينی مهاجرتهای تبعی در مراتب بعد از متغيرهای جمعيتی قرار میگيرند.

منبع: محاسبه شده براساس نتايج سرشماری های عمومی نفوس و مسكن ۱۳۶۵ الی ۱۳۸۵ توسط مرکز آمار ایران

جمعیت مناطق شهری استان آذربایجان شرقی در سه دهه اخیر به نسبت مناطق روستایی در حال افزایش بوده است. مهاجرت تبعی میتواند تحت تأثير روستا و شهر بودن مبدأ و مقصد مهاجران قرار گيرد. مهاجران با مبدأ و مقصد روستايی نسبت به شهری، در جريان مهاجرت بيشتر از خانوار خودشان تبعيت كرده اند. میتوان گفت فرهنگ های روستايی نسبت به شهری سازگاری بيشتری با مهاجرت های تبعی دارند.

شهر و روستا بودن مبدأ و مقصد مهاجران بر ساير علل مهاجرت نيز تأثيرگذار است. به طوريكه در ساير علت های مهاجرت، درصد های بدست آمده برای مهاجران با مبدأ و مقصد شهری بيشتر از همتاهای روستايی است. بنابراين، مهاجران با خاستگاه و مقصد روستايی و شهری اهميت متفاوتی را به علل اقتصادی و اجتماعی مهاجرت قائل هستند.

نكته قابل توجه ديگر در زمينه مهاجرت تبعی، درصد پايين آن در ميان مهاجران وارد شده به شهرستان تهران نسبت به وارد شدگان ساير شهرستان های استان تهران است. شهرستان تهران به دليل دربر گرفتن پايتخت، جاذبه و موقعيت های اجتماعی- اقتصادی بيشتری را نسبت به ساير شهرستان های استان تهران برای مهاجران دارد.

ائل گلی

با تصميم به مهاجرت سرپرست خانوارها، اين همسر، فرزندان و ساير خويشاوندان وابسته به آنها هستند كه مجبور میشوند در اين جابجايی مكانی و جغرافيايی از آنها تبعيت كنند. باتوجه به نسبت وابستگی به خانواده بيشتر زنان نسبت به مردان و همچنين كودكان و نوجوانان نسبت به جوانان و بزرگسالان، ملاحظه میشود، درصد زیادی از  زنان استان آذربایجان شرقی به خاطر پيروی از خانوار دست به مهاجرت زده اند.

در جابجايی جمعيت و تعيين كننده های تعداد خالص مهاجرت بين استانی، سطح توسعه يافتگی استانها از جمله عوامل مورد توجه است. همواره جابجايی جمعيت از مناطق محروم به برخوردار و نيمه برخوردار است. عامل توسعه يافتگی بر عوامل فاصله هاي جغرافيايی و فرهنگی غلبه داشته و در اكثر جابجايی هاي جمعيت بين استانی ايران می توان رگه هايی از تأثير گذاری سطح توسعه يافتگی بر جابجايی جمعيت استانها در سطح وسيع را ملاحظه نمود که در مهاجرت  های داخلی از استان آذربایجان شرقی به تهران نیز  این قاعده مشاهده می شود.

منابع برای  تحقیق  بیشتر پژوهشگران و دانشجویان

  • بهشتی گرمی، محمدباقر -بررسی مهاجرت در استان آذربايجان شرقی، تبريز: سازمان برنامه و بودجه آذربايجان شرقی.
  • جمعه پور، محمود-بررسی بين سطح توسعه يافتگی روستاهای استان تهران و مهاجرت به شهر تهران«، فصلنامه روستا و توسعه، سال ۵۲ ،شماره۳ ،صص ۲۲-۱۱٫
  • راغفر، حسين و علی قاسمیاردهايی -«علل مهاجرت و ويژگی هاي جمعيّتی-اقتصادی مهاجران بين شهرستانی: بررسی تطبيقی مهاجران شهر به روستا و روستا به شهر»نامه انجمن جمعيّت شناسی ايران، شماره۳،
  • حبیب الله-زنجانی  (۱۳۸۸)مهاجرت، تهران: سمت.
  • زيادی، كرامتاله، نويد سعيديی رضوانی (۱۳۹۰) سنجش درجه توسعه يافتگی شهرستان های استان آذربايجان- شرقی به روش HDI ،»مجله فراسوي مديريت، سال سوم، شماره۵۲ ،صص۲۱-۰۱٫
  • قاسمی اردهايی، علی (۱۳۸۸)جريان های مهاجرت داخلی و ويژگی های مهاجران به تفكيك استان، پژوهشكده آمار: مركز آمار ايران.
  • قرخلو، مهدي و كيومرث حبيبی (۱۳۹۰) تحليل مهاجرت در ارتباط با سطح توسعه يافتگی استان های كشور با استفاده از تكنيک- های برنامه ريزی«، فصلنامه تحقيقات جغرافيايی، شماره۳۵ ،صص۱۰-۳۳٫
  • نتايج تفصيلی سرشماری عمومی نفوس و مسكن ۱۳۶۵-۱۳۷۵-۱۳۸۸-۱۳۹۵. (لینک در منبع این گفتار است)

اگر قصد مهاجرت به استان سرسبز و پرتوان آذربایجان شرقی دارید، بهترین مرکز دریافت اطلاعات درباره فرصت های سرمایه گذاری، اشتغال و کارآفرینی، استانداری آذربایجان شرقی است. اگر قصد سرمایه گذاری در حوزه گردشگری و صنایع دستی استان دارید، از اداره کل گردشگری آذربایجان شرقی اطلاعات لازم را کسب کنید. اگر میخواهید در حوزه کشاورزی مشغول به کار شوید، جهاد کشاورزی استان، گزینه خوبی خواهد بود.

اگر میخواهید در زمینه خرید و فروش ملک مسکونی و تجاری مشغول به فعالیت شوید، صلاحیت اسناد را از اداره کل ثبت آذربایجان شرقی استعلام کنید. اگر به استان سر سبز و زیبا آذربایجان شرقی از دیگر استان های کشور مهاجرت کردید، تجارب خود را در اختیار روزیاتو قرار دهید.

۴ نظر

ورود

  • بهروز فوریه 22, 2019

    علت پایین بودن آماربیکاری درکل آزربایجان مسئله مهاجرت ازآزربایجان به دیگرکلانشهرهاازجمله تهران.اصفهان.مشهد.شیراز.بوشهروحتی به استانهای یزدوکرمان است.نمونه بارز این مهاجرت را میتوان درشهراصفهان نام بردبه طوری که یک منطقه باجمعیت ۳۰۰هزارنفری درشهراصفهان ترک آبادنام دارد.واین مسئله ازبی توجهی حاکمیت و ایضا دولت به مسئله اقتصادوهمجنین زبان وفرهنگ آزربایجان نشات میگیرد.چیزی که باعث دلسردی مردم آزربایجان ازحاکمیت شده است.بااینکه مردم آزربایجان ازپهلوی ها به جهت عدم توجه به زبان وفرهنگ آزربایجان دل خوشی ندارند ولی عنوان میکنتد شاه بااینکه به زبان وفرهنگ ما بی اعتنا بودولی صنعت آزربایجان بخصوص تبریزرا از قلم نینداخته بود.وبه خاطرهمین بی توجهی شاه به زبان وفرهنگ آزربایجان ،ما علیه شاه برخاستیم وسرنگون کردیم که باجمهوری اسلامی به این خواسته هویتی خودبرسیم ولی متاسفانه می بینیم پهلوی چی ها جمهوری اسلامی را علنا مصادره کردن وبه زبان وفرهنگ ما بی احترامی میکنن وبدترازآن اقتصادآزربایجان را ورشکسته کردن و بودجه آزربایجان را درفارسستان هزینه میکندواین باعث به وجودآمدن ترک آبادها در فارسیتان میشود

    • علی زمانی فوریه 23, 2019

      دوست عزیز. آذربایجان ، هیچ گاه تافته جدا بافته از ایران نبوده و نیست و فرهنگ آذربایجان بخشی از فرهنگ ایران است. تقسیم کشور به ترکستان و فارستان، مصداق نژادپرستی و محکوم است. زنده باد آذربایجان و ایران.

    • محمدی فوریه 25, 2019

      شما خیلی نارحتی برو ی کشور دیگه اینجا ایرانه و مال مردم ایرانه زبان فارسی زبان ملی ایرانه
      بحث مربوط به مسلمان بودن شیعه سنی یا مال چه کشوری هستی ریشش به قرن ها و هزار سال بیشتر می رسه بحث زبان ریشش به زور یکی دو قرن پیش می رسه

  • محمد ژوئن 25, 2020

    چقدر خوب که گفتید ما شاه را بیرون انداختیم چون قبول نمیکردید برا همینه یکی از خودتون داره پادشاهی میکنه تولید مثلتون نمیدونم با چه فرمولیه که ۲٫۵ میلیون مهاجر فرستاده جمع شیراز اصفهان و خراسان هم به گرد پا این نمیرسه