تعداد تلفات زلزله ترکیه و سوریه از 30,000 نفر گذشته است. این زلزله، یکی از مرگبارترین زلزله های دهه های اخیر است که در ساعات اولیه روز دوشنبه 17 بهمن در مقیاس 7.8 ریشتری با پس لرزه های متعدد، باعث تخریب ساختمان ها و از بین رفتن جان هزاران انسان شد.
اگرچه کشورهایی مانند ژاپن و کالیفرنیا به زلزله خیز بودن معروف هستند، اما ترکیه و سوریه در یک ناحیه‌ی فعال قرار دارند. در حالی که نمی توان دقیقاً مکان و زمان وقوع زمین لرزه را پیش بینی کرد، اما می دانیم که بدترین رویدادها در امتداد مرزهای صفحه زمین خواهد بود.
زلزله خیزترین نقاط جهان
زلزله زمانی اتفاق می افتد که دو صفحه تکتونیکی یا صفحات پوسته زمین که در جهت مخالف می لغزند، به می چسبند و سپس به طور ناگهانی می لغزند. زلزله در مکانی رخ می دهد که در آن فشاری که به تدریج در طی دهه ها ایجاد شده است، در نهایت قادر آزاد می شود. این انرژی باعث می شود تا توده های سنگی مجاور به طور ناگهانی از کنار یکدیگر عبور کنند.
زمین لرزه های شدید معمولاً روی خطوط گسلی که صفحات تکتونیکی در آن نواحی به هم می رسند رخ می دهد، اما لرزش های جزئی ممکن است در وسط این صفحات رخ دهد.
ترکیه
کانون زلزله 7.8 ریشتری ترکیه در حدود 26 کیلومتری شرق شهر نورداغی (Nurdagi) ترکیه و نزدیک به مرز سوریه بود. ساعاتی بعد دومین زمین لرزه 7.5 ریشتری در 2 کیلومتری جنوب شرق شهر اکینوزو (Ekinözü) ترکیه را لرزاند. ترکیه بر روی خطوط گسل اصلی قرار دارد که با سه صفحه تکتونیکی مختلف آناتولی، عربی و آفریقایی هم مرز هستند.
صفحه عربی به سمت شمال به صفحه اوراسیا فشار می آورد و صفحه آناتولی را به سمت غرب به سمت دریای اژه فشرده می کند. یعنی منطقه حلب و غازی‌انتپ که یک سری زلزله های تاریخی ویرانگر را تجربه کرده اند و رویدادی مشابه زلزله اخیر را در حدود دو قرن پیش تجربه کرده است.
زلزله ترکیه قوی ترین زمین لرزه ای است که از سال 1939 این کشور را لرزانده است و به دلیل کانون این زلزله در منطقه ای پر جمعیت بود، تلفات جانی بسیاری را به همراه داشت. از طرفی، این حادثه در ساعت 04:17 بامداد به وقت محلی رخ داد و در آن زمان تقریبا همه افراد در خواب بودند و با فروریختن خانه هایشان به دام افتادند.
ایتالیا
تقریباً تمام شبه جزیره ایتالیا، به ویژه قسمت جنوبی آن، نزدیک به مرز بین صفحات اوراسیا و آفریقا قرار دارد که در مقابل یکدیگر قرار می لغزند. کوهستان آپنینی، که به عنوان ستون فقرات ایتالیا شناخته می‌شوند، از شمال به جنوب این کشور امتداد می‌یابد که شامل چندین خط گسل است.
زلزله 6.2 ریشتری ایتالیا، نزدیک به 300 نفر را در شهر اماتریس (Amatrice) و روستاهای مجاور آن در سال 2016 کشت. مودنا در شمال ایتالیا در سال 2012 توسط زمین لرزه 5.8 ریشتری لرزید که در آن 17 نفر کشته و 350 نفر دیگر زخمی شدند.
زمین لرزه خفیف 2.6 ریشتری در حدود 1.6 کیلومتری شمال کامائیوره (Camaiore) در سال 2020 رخ داد و مردم را مجبور به فرار از خانه های خود در آستانه همه گیری کرونا کرد.
کالیفرنیا
حدود 80 تا 90 درصد زمین لرزه های جهان در امتداد منطقه ای رخ می دهد که معمولاً به عنوان «حلقه آتش» (منطقه‌ای که در آن شمار زیادی از زلزله ها و فوران‌های آتشفشانی در حوزه اقیانوس آرام رخ می‌دهد) شناخته می شود.
این منطقه به شکل نعل اسب تقریباً در اطراف حاشیه اقیانوس آرام قرار دارد و سواحل غربی ایالات متحده، به ویژه کالیفرنیا، غرب مکزیک و آمریکای مرکزی، غرب آمریکای جنوبی از جمله پرو، نیوزلند، ژاپن و غیره را پوشش می دهد.
کالیفرنیا روی گسل سن آندریاس قرار دارد، جایی که دو صفحه تکتونیکی به هم می رسند. گسل سن آندریاس تقریباً 1,200 کیلومتری در ایالت غربی، ایالات متحده امتداد یافته است.
وجود گسل سن آندریاس در 18 آوریل 1906 به طور چشمگیری مورد توجه جهانیان قرار گرفت، زمانی که جابجایی ناگهانی در امتداد این گسل باعث زلزله سانفرانسیسکو و آتش سوزی های ناشی از آن شد.
این زمین لرزه 7.9 ریشتری بیش از 3,000 کشته برجای گذاشت که بزرگترین تلفات انسانی در یک فاجعه طبیعی در تاریخ کالیفرنیا است.
ژاپن
در طرف مقابل «حلقه آتشین»، کشور ژاپن قرار دارد که به دلیل زلزله خیزی معروف است. هونشو، جزیره اصلی ژاپن، در تقاطع بین سه صفحه تکتونیکی اوراسیا، فیلیپین و آمریکای شمالی قرار دارد.
در مارس 2011، زمین لرزه ای به بزرگی 9 ریشتر در سواحل شمال شرقی ژاپن باعث سونامی شد و بیش از 18,400 نفر را کشت. این سونامی به نیروگاه اتمی فوکوشیما دایچی برخورد کرد و سیستم های برق و خنک کننده آن را نابود کرد و باعث ذوب شدن سه رآکتور شد.
اما ژاپن نیز یکی از آماده ترین کشوها دربرابر زلزله است. به عنوان مثال، ساختمان های این کشور با دیوارهای بتنی و اتصالات ویژه تقویت شده اند که هنگام لرزش زمین، شدت لرزه ها را کاهش دهند.
در همین حال، آسمان‌خراش‌ها با کمک فنر و معماری الاستیک ساخته شده‌اند که به آنها اجازه می‌دهد به صورت افقی خم شوند. در مقایسه، تصور می‌شود که تعداد تلفات زیاد زلزله ترکیه-سوریه تا حدی به دلیل ساخت و ساز ضعیف ساختمان‌ها نیز باشد.
در ژاپن، شرکت در مانورهای بلایای طبیعی از مهدکودک شروع می‌شود و همه تلفن‌های همراه ژاپنی سیستم هشدار زلزله دارند که به طور بالقوه به کاربران فرصتی 5 تا 10 ثانیه‌ای برای جستجوی سرپناه قبل از وقوع زلزله می‌دهد.
نیوزلند
نیوزلند در مرز بین دو صفحه تکتونیکی استرالیا و اقیانوس آرام قرار دارد. یکی از بدترین بلایای نیوزلند زلزله 6.3 ریشتری کرایست چرچ در فوریه 2011 بود که 185 نفر را کشت و به ساختمان ها و زیرساخت های شهر آسیب زیادی وارد کرد. این رویداد در واقع پس لرزه ای از زمین لرزه دیگری در سپتامبر گذشته بود که دو کشته بر جای گذاشت.
بزرگترین زمین لرزه شناخته شده در نیوزیلند به بزرگی 8.2 ریشتر در وایرراپا (Wairarapa) بود که در سال 1855 اتفاق افتاد. با این حال، تعداد تلفات ناشی از آن بین 5 تا 9 نفر تخمین زده شده و به طور شگفت انگیزی تعداد کمی مجروح بر جای گذاشت.
چین
چین، بخشی از «حلقه آتش» نیست، اما در منطقه ای قرار دارد که صفحه اقیانوس آرام، صفحه هند و صفحه فیلیپین به هم می رسند. تعداد زیاد ساختمان‌های بی‌کیفیت و جمعیت متراکم به این معنی است که زلزله‌های چین تلفات زیادی به همراه دارد.
چین محل برخی از مرگبارترین زلزله های تاریخ بوده است و دو زلزله مرگبار قرن بیستم هر دو این کشور را تحت تاثیر قرار دادند.
زلزله سال 1976 تانگشان منجر به کشته شدن حداقل 300,000 نفر شد. زلزله دیگری در های‌یوان در سال 1920 باعث 273,400 نفر شد. گفته می شود مرگبارترین زمین لرزه تمام دوران در سال 1556 در شانشی رخ داد که به طور مستقیم و غیرمستقیم باعث تلفات کلی 830,000 نفر شده است.
اندونزی
یکی از مرگبارترین رویدادهای دوران مدرن در سال 2004 رخ داد، زمانی که زلزله ای به بزرگی 9.1 در سواحل غربی اندونزی، در «حلقه آتش» را لرزاند. حرکت عظیم آب که به دنبال آن انجام شد، امواجی تا ارتفاع 30 متر را در سواحل اندونزی، سریلانکا، هند و تایلند پیش رفت.
اندونزی 167,540 تبعه را به عنوان کشته یا مفقود فهرست کرد، اما تعداد کل کشته ها حدود 230,000 نفر بود.
اخیراً، دو زلزله 6.2 ریشتری در اندونزی و در فوریه 2022 و ژانویه 2021 به وقوع پیوست که به ترتیب حدود 25 و 100 کشته بر جای گذاشت.
اگرچه مشخص است که بیشتر زلزله های مرگبار جهان، در مرزهای صفحات زمین متمرکز می شوند، با این حال هیچ روش قابل اعتمادی برای پیش بینی دقیق زمان، مکان و بزرگی آنها وجود ندارد.
بدون نظر