۲۵ صادرکننده اصلی سلاح در جهان از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ و کشورهای مقصد + اینفوگرافی

نکات کلیدی:

• آمریکا در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۴۲ درصد از صادرات جهانی تسلیحات عمده را در اختیار داشت و عربستان سعودی بزرگ‌ترین دریافت‌کننده تسلیحات آمریکایی بود.
• اوکراین ۹۴ درصد از صادرات تسلیحاتی لهستان را دریافت کرد؛ آماری که بازتاب حمایت نظامی ورشو از کی‌یف پس از حمله روسیه است.
• چین ۶۱ درصد از صادرات تسلیحاتی خود را به پاکستان فرستاد، درحالی‌که هند مقصد ۴۸ درصد از صادرات تسلیحاتی روسیه بود.

بزرگ‌ترین صادرکنندگان سلاح جهان به کشورهای مختلفی در سراسر دنیا تجهیزات نظامی می‌فروشند یا منتقل می‌کنند، اما بررسی بزرگ‌ترین دریافت‌کنندگان هر کشور می‌تواند برخی از مهم‌ترین روابط امنیتی و نظامی جهان را آشکار کند.

براساس داده‌های مؤسسه بین‌المللی پژوهش‌های صلح استکهلم یا SIPRI، حجم انتقال بین‌المللی تسلیحات عمده در دوره ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ در مقایسه با دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۰ حدود ۹.۲ درصد افزایش یافته است.

بزرگ‌ترین صادرکنندگان سلاح به چه کشورهایی تسلیحات می‌فرستند؟

جدول زیر بزرگ‌ترین صادرکنندگان تسلیحات جهان و سه دریافت‌کننده اصلی آنها را براساس داده‌های حجم انتقال تسلیحات SIPRI در دوره ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد.

این آمار نشان می‌دهد روابط تجاری و انتقال تسلیحات چگونه می‌توانند بازتاب‌دهنده اتحادهای ژئوپلیتیکی و اولویت‌های امنیتی منطقه‌ای باشند. برخی کشورها تسلیحات خود را به شبکه بزرگی از شرکا صادر می‌کنند، درحالی‌که صادرات برخی دیگر به‌شدت به تعداد محدودی از مشتریان وابسته است.

داده‌ها دو الگوی متفاوت را نشان می‌دهند. صادرکنندگان بزرگی مانند آمریکا تسلیحات خود را به طیف گسترده‌ای از کشورها منتقل می‌کنند، درحالی‌که صادرات برخی کشورها بسیار متمرکز است و یک دریافت‌کننده می‌تواند بیش از نیمی از کل صادرات آنها را به خود اختصاص دهد.

این تفاوت‌ها می‌توانند نتیجه همکاری‌های دفاعی بلندمدت، نگرانی‌های امنیتی منطقه‌ای یا نیازهای فوری ناشی از جنگ‌ها و درگیری‌های جاری باشند.

چرا عربستان این‌قدر تسلیحات آمریکایی دریافت می‌کند؟

عربستان سعودی در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ سومین واردکننده بزرگ تسلیحات در جهان بود و ۷۷ درصد از تسلیحات عمده وارداتی خود را از آمریکا دریافت کرد.

روابط نظامی دو کشور سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد. هواپیماهای نظامی ساخت آمریکا، سامانه‌های دفاع هوایی و دیگر تجهیزات پیشرفته نقش مهمی در توان نظامی عربستان ایفا می‌کنند؛ به‌ویژه در شرایطی که ریاض به‌دنبال بازدارندگی در برابر تهدیدهای منطقه‌ای و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی خود است.

این انتقال‌ها همچنین روابط تجاری گسترده‌ای با شرکت‌های صنایع دفاعی آمریکا ایجاد کرده‌اند؛ شرکت‌هایی که بخشی از صنعت جهانی و بسیار بزرگ تسلیحات محسوب می‌شوند.

کشورها سلاح می‌خرند یا کمک نظامی دریافت می‌کنند؟

تمام انتقال‌های بین‌المللی تسلیحات الزاماً به معنای خرید تجاری نیستند. بخشی از تسلیحات، به‌ویژه در جریان درگیری‌های فعال، در قالب کمک نظامی در اختیار کشورها قرار می‌گیرد.

اوکراین در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بزرگ‌ترین دریافت‌کننده تسلیحات عمده در جهان بود؛ موضوعی که پس از آغاز حمله گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲ شدت گرفت.

انتقال تسلیحات از کشورهایی مانند آمریکا، آلمان و لهستان به اوکراین، حجم قابل‌توجه حمایت نظامی بین‌المللی از این کشور را نشان می‌دهد.

تسلیحات منتقل‌شده نیز می‌توانند اهداف متفاوتی داشته باشند. بخشی برای جایگزینی تجهیزات مصرف‌شده یا از دست‌رفته در جنگ استفاده می‌شوند، برخی برای نوسازی نیروهای مسلح خریداری می‌شوند و برخی دیگر با هدف تقویت بازدارندگی یا ایجاد ذخایر نظامی برای مقابله با تهدیدهای آینده تهیه می‌شوند.

این تفاوت هنگام تفسیر این رتبه‌بندی اهمیت زیادی دارد. SIPRI حجم تسلیحات عمده منتقل‌شده را اندازه‌گیری می‌کند، نه ارزش مالی آنها و نه اینکه این تجهیزات در نهایت در میدان نبرد مورد استفاده قرار گرفته‌اند یا خیر.