با بانوان جنگجوی ایران باستان آشنا شوید

دلاورانی که تاریخ سرزمین مان به آنها مدیون است

۳۰ نظر

وقتی صحبت از تاریخ و تمدن ایرانی می شود، بسیاری از مورخان و اساتید تاریخ باستان تردیدی در خصوص ویژگی های منحصر به فرد ایران یا همان Persia ندارند. یک امپراتوری عظیم که بشر امروز بسیاری از دست آوردهای علمی و فرهنگی خود را وامدار آن می داند.

اما دوره ای در تاریخ ایران باستان وجود داشته است که بانوانی جنگاور (بخوانید سردارانی جنگجو) دوشادوش همرزمان مرد از کیان این سرزمین و اهداف آن پاسداری می کرده اند. بانوانی که تست DNA استخوان های یافت شده از آنها در ایران کنونی، نشان می دهد داخل مقبرهای ۲۰۰۰ ساله شان شمشیرهایی وجود داشته که مصداقی بر شجاعت، هوش و روحیه قهرمانی شان است.

پایگاه اینترنتی (ALL DAY) در مطلبی به قلم جِن شولمان به معرفی تعدادی از این زنان دلاور ایران باستان پرداخته که در ادامه باهم آنها را مرور می کنیم.

شهبانو تهم رییش ( تومیریس)

f6dd200000000000

آنگونه که مورخان نوشته اند، ملکه تومیریس یکی از بی رحم ترین جنگویانی زنی بوده که تاریخ به خود دیده است. او با متجاوزین به قلمرو و حقوق مردم تحت امرش کوچکترین مماشاتی نمی کرد. وی بسیار باهوش، خشن و بی رحم بود و تاکتیک های بر رحمانه نظامی، یکی از عوامل اصلی شهرت اش محسوب می شود.

اگرچه درباره زندگی غیرنظامی ملکه تهم ریش اطلاعات چندانی در دست نیست، اما روش های مجازات و شکنجه بسیار بی رحمانه دشمنان توسط وی بسیار مشهور است. نکته جالب اینکه وی شخصا در بسیاری از این شکنجه ها حضور داشته و بر نحوه اجرای مجازات نظارت می کرده.

بانو خرمدین (همسر بابک)

16dd200000000000

چنانکه در سوابق تاریخی موجود است بانو، دوشادوش همسرش، بابک در برابر خلیفه عباسی جنگید. بانو و بابک را از جمله دلیرترین جنگجویان آزادی‌خواه ایرانی برشمرده‌اند که جنبش خرم‌ دینان را آغاز کردند. اگرچه بانو به خاطر تند مزاجی‌ اش شهرت داشت، اما او در پرتاب کمان از چنان مهارتی برخوردار بود که تقریبا هیچ هدفی را از دست نمی داد.

بانو و همسرش بابک به مدت ۲۳ سال برفراز کوه ها و تپه های ایران و به همراه سپاه تحت امر خود موسوم به “سرخ جامگان” در برابر حمله اعراب ایستادگی کردند و در کنار هم بیش از ۵۰۰ هزار نفر از دشمنانشان را کشتند.

آنها در واقع در هیچ یک از جنگ‌ هایی که در آن شرکت داشتند، شکست نخوردند؛ ولی در نهایت بر اثر خیانت یکی از افسران مورد اعتمادشان به خلیفه عباسی تحویل داده شدند. بانو آزاد شد اما بالاجبار به تماشای اعدام شوهرش در ملا عام نشست. در مورد نحوه اعدام بابک گفته شده که در ابتدا دست‌ها و پاهای او قطع و سپس بدنش به پوست گاو دوخته شد تا همزمان با خشک شدن پوست، او نیز به تدریج جان بدهد.

آرتمیس، شهبانوی جنگجوی هالیکارناس

a4dd200000000000

هرودوت- مورخ مشهور یونانی بارها حیرت و شگفتی خود از شرکت این بانو در جنگهای ضد یونان را مکتوب کرده است. بنابر گفته هرودوت هیچ کدام از فرماندهان تابع ایران به اندازه او به خشایار شاه رأی صائب ارائه نداده و راهنمایی گرانبها نکرده‌ است.

در جنگ “سالامیس” (نام سومین نبرد، از دومین دوره جنگ‌ های ایران و یونان) از سری لشکرکشی های خشایار شاه- پادشاه هخامنشی- در ۴۸۰ پیش از میلاد به یونان، نزدیک به ۱۰۰۰ کشتی جنگی وارد دریای اژه شدند. خشایار شاه در آستانه پیروزی در آن نبرد دریایی در برابر یونانی‌ ها بود، زیرا یونانی‌ ها تنها با ۳۷۰ تری‌ ریمِس (کشتى‌ جنگى‌ روم‌ و یونان‌ باستان‌ که سه ردیف پارو در هر سمت داشتند) تاب مقاومت در برابر ۸۰۰ کشتی جنگی وی را نداشتند. اما سرانجام جنگ به گونه ای دیگر رقم خورد.

بدلیل موقعیت سوق الجیشی میدان نبرد، کشتی های ایرانی مجبور شدند برخلاف همیشه که آرایشی عرضی می گرفتند، اینبار به شکل خطی و پشت سرهم آماده نبرد شوند و همین موضوع صحنه جنگ را به نفع یونانی ها تغییر داد. ناوگان ایران برای فرار از کشتی‌ های آتنی که در تعقیبشان بودند، از یک تنگنا عبور کردند و از قدرت مانورشان به شدت کاسته شد.

آرتمیس چاره‌ای اندیشید؛ او چند کشتی ایرانی را با حمله‌ای مهلک غرق ساخت. با غرق کردن این کشتی ها فرمانده ناوگان دریایی یونان تصور کرد با کشتی یونانی طرف است بنابراین از تعقیب آرتیمیس باز ایستاد و هدف دیگری را تعقیب کرد. گفته شده خشایار شاه با مشاهده آن صحنه و شکست در آن جنگ بسیار استراتژیک با عصبانیت گفته است: «مردانم زن شده‌ اند و زن‌ ها مرد.»

زنوبیا

aks2

زنوبیا که به او “ملکه شورشی سوریه” نیز گفته می‌شود، امپراتوری پالمیرا را در قرن نخست میلادی بر عهده گرفت و جزو معدود زنانی است که قدرت امپراتوری روم را به چالش کشید. «بحران شاهنشاهی» موجود در دوران او باعث وقوع جنگ‌ های داخلی متعددی شده بود، از این رو چندین ژنرال رومی برای تصاحب کنترل در امپراتوری‌ زنوبیا جنگ هایی را در قلمرو وی به راه انداختند.

زنوبیا با اتخاذ تدابیر زیرکانه سیاسی توانست ضربه‌ای مهلک به بدنه امپراتوری روم وارد کند؛ وی از فرمان رومیان سرپیچی کرد و با قطع دسترسی آنها به منابعشان، پادشاهی مستقل را بنیاد نهاد. روابط تنگاتنگ زنوبیا با فرماندهان نظامی و بازرگانان مهم در آن دوران بی‌سابقه بود و باعث شد در کشوری مردسالار، سری میان سرها درآورد.

آپرانیک، دلاور ساسانی

capture5

آپرانیک بعنوان دختر یکی از ژنرال های پارسی از همان کودکی با عشق به میدان نبرد و هیجانات جنگ های بزرگ آشنا شد. او همچون پدرش تبدیل به سربازی تمام عیار گشت تا جایی که در ارتش تحت فرمانرواییِ پدرش به مقام فرماندهی دست یافت. در زمان حمله خلیفه راشدین به ایران، آپرانیک ضمن فرماندهی نیروهای تحت امرش، چندین تاکتیک نظامی بدیع را بکار بست.

از آنجایی که اعراب اغلب در مواجهه با حمله های غافلگیرانه به بیابان‌ ها پناه می‌بردند، تاکتیک‌ های جنگی قدیمی جواب نمی‌ داد. آپرانیک از تاکتیک «جنگ‌ و گریز» استفاده کرد که بیشترین ضربه را به نیروهای دشمن وارد ساخت. اگرچه آن امپراتوری پابرجا نماند، اما نام این بانوی دلاور همواره به عنوان یکی از جنگجویان دلیر ایرانی زنده ماند.

سورا پارت

eaed200000000000-1

سورا دختر اردوان پنجم، آخرین پادشاه امپراتوری اشکانی بود و در جنگ‌ های اشکانیان و رومی‌ ها نیز شرکت داشت. از این بانوی جنگجو که در قرن نخست میلادی زندگی می کرده است بعنوان یک نابغه نظامی و قهرمان نظامی شاهنشاهی اشکانی (یا پارت ها) نیز یاد می کنند.

سورا که دست راست پدرش محسوب می شد، تمام تلاشش را در جهت توسعه ارتش اشکانیان به کار گرفت. سورا که کینه اردشیر اول را به خاطر کشتن پدرش در سال ۲۲۵ میلادی در جنگی بزرگ به دل گرفت، دست به انتقام زد. او به تضعیف و خسته کردن نیروهای دشمن پیش از پیروزی نهایی شهرت داشت. به دلیل حضور پیوسته در جنگ، سربازانش تنها دوستان او محسوب می شدند. سورا سرانجام با افتخار در میدان نبرد و در راه جنگیدن برای نام پدرش جانش را از دست داد.

ارتشبد پانته آ

9aed200000000000

ارتشبد پانته‌آ در دوران کوروش کبیر در قرن ۶ میلادی یکی از فرمانروایان نظامی بود که به شکلی خستگی‌ ناپذیر برای تامین امنیت میهنش می‌جنگید. هنگامی که کوروش کبیر بر امپراتوری بابِل چیره شد، او و شوهرش سپاه «گارد جاویدان» را تشکیل دادند که متشکل از خبره‌ ترین نیروهای نظامی بود. از گارد جاویدان بعنوان قدرتمندترین نیروی نظامی در تمام تاریخ ایران یاد می شود.

شمار سپاه گارد جاویدان به ۱۰ هزار تن می‌رسید. از آن روی به آن گارد جاویدان گفته می‌شد زیرا هیچ‌ گاه از تعدا آنها کاسته نمی‌ شد؛ اگر یک نفر بازنشسته یا کشته می‌شد، فرد جدیدی به سرعت جای او را پر می‌ کرد.

مطالب دیگر از همین نویسنده
مشاهده بیشتر
۳۰ نظر

ورود

  • آرش آبان 1, 1395

    واقعا لذت بردم و از نویسنده این مقاله بسیار ممنونم که من و اکثیریت مردم نآ آگاه در مورد تاریخمون رو ذره ای آگاه کرد

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      شما وزن شمشیر های قدیمی رو تو موزه دیدید.
      افراد تو این عکس ها حتی نمی تونن این شمشیر ها رو بلند کنن. چطور می خواستن بجنگن

      • محمدرضا آبان 30, 1395

        شما زیاد به ذهنت فشار نیار ، این عکسا واقعی نیستن و بر پایه خیال کشیده شدن ، در ضمن شما اگه به روستاهای خوزستان یا کرمانشاه سری زده باشی اونجا بانوانی رو میبینی که هر کدوم یک یا چند مرد رو حریف هستن و سنگین ترین اشیاء رو به طرز حیرت آوری جابجا میکنن ، اشیایی که ما مردای شهر نشین عمرا بتونیم بلند کنیم ، واین هم بخاطر فعالیت زیاد و البته تغذیه خوب و طبیعی هستش که این بانوان دارن ، در زمان های گذشته هم مطمئنا همینطور بوده

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      زره و کلاهخود و سپر هم بوده.

  • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

    خدایی یک کم فکر کنید قبل گذاشتن مطلب
    این بدن های ظریف توی جنگ های سنتی گرز و شمشیر و تیر وکمان به چه درد میخورده
    اینها بیشتر جنگ راه مینداختن تا خودشون جنگجو باشن

    • Ali آبان 1, 1395

      محترمانه عرض میکنم این نگاه زشت شما نسبت به بانوان ایرانى به هیچ عنوان شایسته شما نیست

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      ببخشید من نگاه زشت داشتم؟
      دارم واقعیت رو میگم
      شما جنگجوی این شکلی تا الان دیدید؟
      نمی تونم چشمم رو روی واقعیت ببندم و بگم وای عجب جنگجو های خفنی
      حتما نصف دنیا رو با اینا گرفتیم

    • sorush آبان 1, 1395

      بجای دیدگاه های سکسیستی و جنسیت گرایی،کمی مطالعه کن
      اینجور افراد تقریبن در تمام کتاب های تاریخی نامشون ذکر شده
      درضمن لفظ “جنگجو” و “ارتشبد” و… فقط به هالکی که گرز چندکیلویی دستش گرفته و به قلب دشمن یورش میبره نمیگن
      تدبیر همیشه حرف اول رو بین نزاع دو منطقه میزده و این نیازمند زور و دور بازو نبوده!

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      باشه شما اهل مطالعه ما بی سواد جهنمی س ک سی
      نمی دونم واقعا درکش اینقدر سخته که هر کس یک سری توانایی هایی داره و جثه های اینقدر ضعیف که تو این عکس ها به نمایش در اومده اصلا نمی تونه سختی جنگ هایی که گاهی رسیدنش به مرز ها و محیط جنگ با اسب ماه ها زمان میبرده ندارند
      چقدر تعصب آخه
      اون کتاب های رو هم شما می فرمایید ما هم دیدیم.
      ولی قسمتی از مطالبش بیشتر شبیه توهم بود تا واقعیت

      • s آذر 7, 1396

        شما که با این کلمات زشت و مفتضحانه و خیر اخلاقی پیام می فرستید ذره ای فرهنگ ایرانی تدارید.اصلا ایرانی نیستید.شما جزو همون دسته آدمایین که مرد سالاری رو می پرستین تو افکار قرون وسطاییتون خوش باشین

  • مهدیار آبان 1, 1395

    منبعش؟

  • مهدیار آبان 1, 1395

    منظورم منبع به صورت لینک فعال بود

  • علی شرفی آبان 1, 1395

    به نظر من هیچکدوم از اینها نمیتونه واقعیت داشته باشه شاید در جنگ مشاوره داشتن ولی اینکه جنگ جو باشن با منطق جور درنمیاد

  • پارسا آبان 1, 1395

    واقعا افتخار می کنم به این بانوان دلیر ایران باستان. ممنون بابت این مقاله بسیار عالی.

  • علی آبان 1, 1395

    ممنون از مطلبتون
    این عکسا که دیگه نیازی به سانسور نداشت
    لطفا درباره تاریخ و فرهنگ قدیم ایران بیشتر مطلب بزارید شاید من و امثال من یکم ایران قبل از انقلاب بشناسیم.
    اگه به ما بگن ۵ دیقه درباره تمدنتون صحبت کن نمیدونیم چی بگیم. ولی اگه بگن درباره این ۳۰ سال بگو انگار خودمون اونجا بودیم و مستند میساختیم
    مرسی

  • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

    کافیه برید به یکی از موزه ها و وزن یکی از این شمشیر های قدیمی رو ببنید تا متوجه بشید که افراد تو این عکس ها نمی تونستن این شمشیر ها رو بلند کنن
    بهتر نیست واقع بین باشیم

    • Iman آبان 1, 1395

      یعنی شما فکر کردی این تصاویر تصویر واقعیه این بانوانه؟؟
      دید مسخرتون ازینجا معلوم میشه که کمترین اطلاعی راجع به هنر مینیاتور و نقاشی هاش ندارید!
      واقا متاسفم،دلاوری بانوان ایرانی حتی توی شاهنامه هم هست تا همین جنگ تحمیلی…

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      اون دلاوری هایی که شما میگید تو شاهنامه هست به صورت جنگ مستقیم بوده.
      ما که تا جایی که خوندیم نوشته وقتی تو جنگ ها شکست میخوردن دشمن حمله می کرده و زن و بچه و ناموس و پیر رو میکشتن و می بردن و هتک حرمت می کردن.
      لطفا بفرمایید کجای شاهنامه است که ما هم بریم بخونیم. دلاوری جنگجو های زن رو
      تا جایی که نوشتند و مستند ساختند زنها به صورت پرستار و پشتیبان جنگ بوده (که خیلی هم ارزشمند بوده) اما نبرد مستقیم تنها موارد اضطرار بوده و جایی که یهو محاصره شدن و اینا…
      اگر موردی هست که خانمی به صورت مستقیم میرفته تاکتیک جنگی میداده تو جنگ تحمیلی بفرمایید
      کمی منطقی باشید لطفا

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      راستی محض اطلاع به جز تصویر آخر بقیه تصاویر مینیاتور نیست
      https://goo.gl/hVZRhN

  • رسول آبان 1, 1395

    برای بعضی ها که فرق تاریخ عرب و ایران نمی تونند درک کنند شمشیر سنگینه
    دوست من من باستان شناسی میخونم و تمام شمشیر هایی که شما میگید من خودم از ندیک دیدم .اول اینکه برای اینکه بهتر درک کنید میگم همین الان من سنگ بهتون نشون میگم که بالای ۳۰۰ کیلو هست و برای بلند کردنش ۶ نفر بیشتر لازم که ببری بالای کوهی -ولی برای جابجایی برای جنگجو مرد ۲ نفر لازم بوده -حالا فکر کنید زن جنگجو شمشیری که سنگین ترینش بالای ۳۰ کیلو بوده بلند میکرده و با مهارت بسیاری جنگ میکردن با تشکر اول خیلی برام سخت بود در مورد تاریخ در سایت با این کیفت مطلب بزارید آفرین

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      خودتون فرمودید ۲ نفر مرد جنگ جو
      یعنی ۱۵۰ کیلو برای هر نفر اون هم به مدت کوتاه جابه جایی
      حالا میفرمایید یک زن ۳۰ کیلو شمشیر رو تمام طول روز به کمر داشته
      شما فرق شمشیر و سنگ رو …. اونوقت از تاریخ میفرمایید

    • Hosein Rastegar آبان 1, 1395

      زره و کلاهخود و سپر هم بوده. واقعا عجیبه که ایقدر مقاومت در مقابل یک موضوع به این واضحی

      • سید رضا رستگار اردیبهشت 2, 1398

        رستگار جان شما دقیقاً درست میگویید جنگ افزار در گذشته سنگین بوده است اما موضوع بحث زنانی در مقام سرلشگری است نه سرباز پیاده. البته تسلیحاتی مخصوص زنان نیز ساخته می‌شده که با توجه به قیمت تمام شده بالا صرفاً موارد مصرف محدود داشته است و نمونه های بسیار کمی از آن باقی مانده خود و زره نیز انواع مختلف داشته است که از مفتول های بافته شده بودند تا صفحات بزرگ فولادی و البته مواد ترکیبی اولیه که ترکیبی از چرم استخوان و فلز بودند نهایت وزن این آخری به ۳۰ کیلوگرم محدود میشد از اینکه اهل محاسبه و تعقل هستید پشیمان نباشید اجداد ما نیز چنین خصوصیاتی داشتند و بر همین پایه تولیدات نظامی گوناگونی داشتند ایران بی دلیل ابرقدرت نبود و بی دلیل نیز به این وضعیت در نیامده است با همین ذهن واقع گرا و محاسبه گر به همه چیز منجمله تاریخ بنگرید

  • sorush آبان 1, 1395

    روایتی هست از اینکه کورش بزرگ در جنگ با قبیله ای از ماساگت ها(به رهبریه تهم رییش) شکست خورد و کشته شد

    مقاله ی جالبی بود

  • منتقد آبان 1, 1395

    فعلا که تصاویر واقعی یا حتی سمبولیک شون سانسور میشه. اونم بعد این همه سال و عصر دانش، تو مملکتی که براش جنگیدن، تو مطلبی که برای تجلیل و یادبودشون گذاشته میشه.

    • یاسمن آبان 9, 1395

      مرسی از مطالب عالی تون..
      راستش من واقعا نمیدونستم که توی تاریخ کشورمون این همه شیرزن ایرانی بوده و همیشه به دنبال داستان های زنان جنگجوی غیر ایرانی بودم. مثل امازون ها.. ولی اینا رو که دیدم واقعا خوشحال شدم.. در ضمن درسته که شمشیر و سپر و.. خیلی سنگین بوده واسشون , ولی اگه دقت کنین نوشته اینا از دوران کودکی در حال تمرین و مبارزه بودن.. شما هم اگه از پنج سالگی یه شمشیر هر چقدر کیلویی !!! رو هی باهاش تمرین کنیو هر جا بری همراهت باشه و تازه از یه پادشاه ایرانیم اموزش ببینی ! بزرگ که میشی انگار یه پر دستته ! درست مثل داستان معشوقه بهرام گور که گوساله ای رو هی رو چندصد تا پله جا به جا کرد تا وقتیم که گوساله گاو شد !!! این به بالا بردنش ادامه داد چون به اون وزن سنگین عادت کرده بود..
      بازهم ممنون.. درود بر ایران و ایرانی .. 🙂

  • سروش اردیبهشت 6, 1396

    “سرخ جامگان” 🙁

    نکته،شما هرودوت را به اشتباه مورخ ذکر کردید،درحالی که او تاریخ نویس متعصبی بود که نوشته هاش چندان معتبر نیست

    • s آذر 7, 1396

      اسم هرودوت در تمام متون تاریخ یونان و نوشته شده.پس نگین که معتبر نیست.

    • خیلی تاریخ خوندم! تیر 4, 1397

      بله هرودوت متعصبه و به همین خاطر درباره این زن که یونانی بوده و فقط در ارتش ایران بوده ممکنه اغراق کرده باشه ولی آرتمیس در متون مورخان دیگر یونانی عهد اردشیر اول و دوم و حتی عهد اسکندر هم اومده
      در ضمن آقایی که میگی نمی تونستن بجنگن من نبرد یک زن با همه ی این وسایل رو از نزدیک دیده ام : وزن خیلی برای زنی که سوار اسبه مهم نیست و شمشیرشم نیاز به قدرت مانور نداره

  • مریم تیر 22, 1397

    خیلی جالبه سریال جومونگ که سراپا دروغ و افسانه بود رو با اشتیاق دیدیم و نگفتیم قهرمان زن این سریال واقعی نیست، و کاملا باور کردیم بعد خیلی راحت تاریخی که بیگانگان از واقعیت های تاریخی وطن مون نوشتن رو به راحتی انکار میکنیم … ما ایرانیا از همه بیشتر با خودمون مشکل داریم …